Cuộc đời như trên đường đi

Mình khổ chẳng qua là vì mong mọi vật, mọi việc diễn ra theo ý mình.

Chim có đường bay của nó, cây có hướng mọc của cây.

Mỗi người có cách hành xử của riêng họ.

Muốn nhẹ lòng, hãy từ bỏ những phán xét người khác và biết chấp nhận mọi điều xung quanh, ngay phút đó bình yên trong cuộc sống tràn về...

Có những chuyện, cần hờ hững thì hờ hững, điều gì không làm rõ được thì không cần làm rõ.

Người nào cần lấn lướt mình thì cứ mặc cho họ lấn lướt. Nhiều chiếc xe trên đường qua mặt xe mình nhưng rốt cuộc thì họ về nhà họ, mình về nhà mình, hơn thua nhau chi những cái nhấn chân ga trên đường, cuối cùng đều trở thành vô nghĩa.

Cuộc đời, nếu như chỉ biết nhớ không biết quên, chỉ biết tính toán mà không biết cho qua, chỉ biết khôn khéo mà lại không biết vụng về… sẽ chỉ làm cuộc sống của chúng ta luôn nặng nề, phiền não.

FB-Tình Ca

Người duy nhất: Bên nhau trọn đời

TUỔI GIÀ, KHI THIẾU MỘT NGƯỜI BẠN ĐỜI

Trong cuộc sống, nhất là khi về già, một trong những điều quan trọng nhất, đó là có cho mình một người bạn đời. Nếu người ta không may, vì một lý do nào đó, ví dụ như ly hôn, hay một trong hai người kia ra đi quá sớm, mà phải sống cuộc đời còn lại một mình đơn lẻ, thì quả là một điều bất hạnh.

Bởi vì, người bạn đời là một trong những yếu tố quan trọng, để quyết định cho bạn có một cuộc sống trong quãng thời gian còn lại, hạnh phúc và viên mãn kể cả khi bạn nghèo, thậm chí nó còn giúp cho bạn kéo dài thêm tuổi thọ.

Thật vậy, các bạn thử nghĩ xem, khi con người ta bắt đầu bước sang cái tuổi xế chiều, với những năm tháng của cuộc đời, mà phải sống trong cô đơn và im lặng, thì sẽ buồn như thế nào.

Đến bữa ngồi ăn một mình, và tối đến đi ngủ cũng một mình, đêm đêm khi tỉnh giấc, nhìn sang bên cạnh cũng chẳng có ai, sáng sáng tỉnh dậy, cũng vẫn chỉ một mình...thì đó là một điều đáng sợ và buồn tủi.

Cuộc đời này, người sống bên bạn lâu nhất, không phải là bố mẹ và con cái, cũng không phải anh em hay bạn bè, càng không phải là đồng nghiệp hay người yêu, mà chính là người bạn đời. Đấy mới thực sự là người duy nhất chung sống bên bạn suốt đời.

Bạn bè, dù có chân thành đến mấy, cũng không thể ở bên bạn mãi mãi. Bố mẹ, dù có tốt đến mấy, cũng không thể sống với bạn cả đời. Con cái, có thân thương là vậy, cũng không thể sống mãi bên cạnh bạn, rồi cũng có lúc chúng vỗ cánh bay đi, để có một cuộc sống riêng.

Anh em, dù có là máu mủ ruột thịt thân tình, cũng không thể ở bên bạn mỗi ngày, cũng không thể chăm sóc bạn những khi "Tối lửa tắt đèn". Chỉ có vợ chồng, người mà ta vẫn thường gọi là bạn đời, mới có thể chung sống và bên bạn lúc sớm chiều.

Trong cuộc sống hằng ngày, mỗi khi nhìn thấy những cụ ông, cụ bà với mái tóc bạc phơ, dắt tay nhau từng bước đi bộ trên đường, tôi rất ngưỡng mộ.

Lúc đó, tôi mới hiểu được rằng, con người ta có được những khoảnh khắc hạnh phúc như vậy, họ đã phải cùng nhau trải qua không biết bao nhiêu những sóng gió gian truân của cuộc đời, để rồi, họ vẫn còn ở bên nhau, tay nắm tay, và cùng nhau đi nốt quãng đời còn lại, cho đến hết cuộc đời của mình.

Đừng vì một điều gì trong cuộc sống, mà đánh mất đi người vợ hay người chồng của mình, người mà hằng ngày vẫn hết mực yêu thương mình nhất. Vì suy cho cùng, họ mới chính là người sẽ ở lại bên bạn, và sống với bạn trong cuộc đời này.

Chính vì thế, hãy thật trân trọng người bạn đời của mình, và trân trọng những gì mình đang có khi còn có thể !!!

FB-Tình Ca

Câu chuyện từ cái bánh tiêu

2h chiều, đang đi thì thấy bác này rao bánh tiêu, thùng gỗ nhẹ tênh chỉ có vài cái bánh. Hỏi bác tui là người nước ngoài, hỏi thăm tí được không, bác ấy nói 好的. Bác là chủ 1 hiệu bánh nướng, nhưng toàn bộ người làm đều mặc cổ phục, vì lợi thế mấy đời làm bánh, phải nhấn mạnh cái lợi thế chỉ mình có. Đều đặn mỗi buổi trưa từ 11h30 đến 13h15, hiệu bánh của bác sẽ 直播 ầm ĩ lên mọi nền tảng. Sau 13h30 nhân viên VP họ vào làm rồi, ít người xem rồi thì chủ lẫn nhân viên đều mặc đồ thời xưa, gánh bánh lượn qua lượn lại 1 con phố trung tâm nào đó, chủ yếu là diễn để đập vào mắt người ta thương hiệu, chứ online bán chính. Chủ cũng đi y chang thì nhân viên nó mới không ngại, chủ động đi chào mời khách chứ ngồi 1 chỗ chờ khách tới thì làm ăn gì, 他说. 

Hỏi bác có bao nhiêu người làm thì bác nói có 50 người à, 40 người đang đóng gói giao cho người ta ăn xế, còn cỡ 10 người đi lang thang 1-2h diễn vầy để 广告, sau đó về chuẩn bị live ca đêm. Hỏi định hướng tương lai, bác nói chắc 5 năm nữa đi tỉnh khác xây nhà máy, đóng gói bánh có date lâu dài rồi phân phối toàn quốc chứ quy mô trong 1 địa phương như vậy là nhỏ quá. Tui nói, 谢谢, 祝你有更多的销售额！

Từ vựng để học hôm nay

- 直播：live stream

- 广告： advertisement. 

*Các bạn biết vì sao người Hoa khắp thế giới họ giàu chưa? Ai thích đọc những nội dung tào lao vầy và biết từ vựng 2 ngôn ngữ Anh-Hoa để nổ cho vui thì tương tác thả tim thả phẫn nộ nói ghét nói thương để thành fan cứng nha. Bạn nào chưa học qua, chưa biết cách phát âm thì copy bỏ lên gu gồ dịch là nó chỉ cho đọc.

TnBS FC

Ăn ở và tính cách

 101 CÁCH PHÂN BIỆT NGƯỜI CÓ GIÁO DỤC

1. Chủ động trả tiền!!!

2. Không mắng chửi thần tượng của người khác.

3. Biết người, không đánh giá người. Biết lý, không tranh luận.

4. Không tùy tiện cười trên nỗi đau của người khác, lấy bất hạnh của người khác làm trò đùa.

5. Với cha mẹ, hãy luôn luôn kiên nhẫn.

6. Trời mưa, lái xe qua vũng nước thì giảm tốc độ.

7. Mượn dùng sạc dự phòng của người khác, hãy sạc đầy rồi trả lại cho họ.

8. Khi chụp chung ảnh, phiền bạn cũng chỉnh ảnh mình có tâm chút chút.

9. Khi người ta đưa điện thoại cho bạn xem ảnh, xin đừng lướt lung tung.

10. Không gato với người hơn mình, không chê cười người không bằng mình.

11. Biết yên lặng khi người khác đang ngủ.

12. Khi bạn đến kỳ sinh lý, khi cần thay băng vệ sinh trong nhà vệ sinh công cộng, hãy gói băng vệ sinh đã thay với giấy bọc cẩn thận, làm như vậy vừa vệ sinh, vừa là tôn trọng người sử dụng nhà vệ sinh sau đó.

13. Thứ người khác thích bạn có thể không thích, nhưng đừng lúc nào cũng phủ định và chê cười.

14. Đồ mà bạn nhờ người khác đem tới giúp mình, sau khi nhận được đừng bắt bẻ kén chọn.

15. Khi người khác quẹt thẻ, cần phải nhập mật mã, hãy tự giác né tránh, không nhìn về hướng đó.

16. Không thích tôi thì đừng tán tỉnh tôi.

17. Khi người khác tự chê cười bản thân họ, bạn đừng có hùa theo.

18. Mồm miệng cay nghiệt và hài hước là hai chuyện khác nhau. Nói năng không kiêng nể và thẳng thắn là hai chuyện khác nhau. Không có giáo dục và tùy hứng là hai chuyện khác nhau. Không phân nặng nhẹ và ngay thẳng là hai chuyện khác nhau.

19. Khi xem phim xin hãy giữ yên lặng, đừng phân tích phim, thao thao bất tuyệt bên cạnh người khác.

20. Khi đối mặt với người lớn, hãy cất điện thoại lại.

21. Lái xe ban đêm, đừng tùy ý bật đèn pha.

22. Một người có giáo dục thể hiện rõ ràng nhất ở việc có sự tôn trọng cơ bản với tất cả mọi người cho dù họ có làm nghề gì, không phân biệt giàu nghèo sang hèn.

23. Đừng lấy khuyết điểm của người khác làm trò cười, đó không phải là hài hước.

24. Nói lời cảm ơn khi người phục vụ đưa đồ ăn lên hoặc nhân viên thu ngân khi thanh toán.

25. Nếu tạm thời có việc không thể đến chỗ hẹn được, hãy thông báo trước cho đối phương.

26. Đừng chê cười con gái béo, lâu rồi sẽ thực sự tự ti đấy.

27. Ở ký túc, nếu như bạn muốn xem phim hay nghe nhạc, hãy đeo tai nghe vào nhé, đừng làm phiền các bạn cùng phòng của bạn.

28. Đừng bao giờ lấy người khác hay người nhà của họ làm trò cười, tôi nghĩ đó là điều cơ bản nhất.

29. Chia tay thì chia tay, đừng bôi xấu hình tượng người cũ, chia tay biết ngay nhân phẩm.

30. Không gây phiền phức cho người khác, không đùa quá trớn, không nhòm ngó đời tư của người khác, không khoe mẽ ưu thế của mình, mình cảm thấy đó là hành vi không lịch sự, còn bạn thì sao, theo bạn hành vi như thế nào được cho là kém văn minh?

TnBS FC (Nguồn: Internet)

Người đàng hoàng: SỐNG PHẢI BIẾT TRƯỚC BIẾT SAU

1. Cha mẹ có ơn nghĩa đừng bất hiếu

Vợ chồng là duyên nợ đừng chán ghét

Con cái là thân cận đừng rời xa

Bà con là ruột thịt đừng phân biệt

2. Tình cảm là tự nguyện đừng gượng ép

Bạn bè là thân hữu đừng đoạn tuyệt

Cảm tình cần vun bồi đừng tính toán

Mỹ nữ thì vô số đừng đắm mê

R.ư.ợ.u ngon cần biết uống đừng tham lam

C.ờ b.ạc là nguy hiểm đừng nghiện ngập

3. Để dành là của người đừng thu gom

Nổi giận là hại mình đừng sân si

Cuộc sống là vui vẻ đừng sầu muộn

Hiểu lầm là khó tránh đừng nản trí

4. Cơ hội thì hiếm gặp đừng để m.ất

Học hành là vô biên đừng giới hạn

Giúp người là chính đáng đừng bỏ qua

Đời người là ngắn ngủi đừng lãng phí

#tnbs st

GIỚI THIỆU TUYỂN TẬP THƠ PETŐFI SÁNDOR

Thế là sau nửa năm từ khi ra mắt sách, hôm qua mình mới được cầm vào taz Tuyển Tập thơ Petőfi Sándor do mình tuyển chọn và dịch năm ngoái.

Đại sứ quán Hunagry ở Việt Nam đề nghị mình tuyển chọn và dịch tập thơ này như là một phần của chương trình kỷ niệm 200 năm ngày sinh của  Đại thi hào.

Một hành trình rất thú vị, cả việc chọn các bài thơ nào trong kho tàng đồ sộ gần 900 bài thơ của ông, đọc qua mà choáng ngợp với năng lực sáng tác của ông torng thời gian rất ngắn, với nhiều chủ đề rất da dạng.

Đại sứ quán đã hợp tác với bên xuất bản cho ra một cuốn sách design rất đẹp, bìa cứng sang trọng, cầm trong tay thật đã.

Chia sẻ niềm vui của mình với các bạn.

Xin chép lại đây Lời giới thiệu mình viết cho tập thơ, kèm ảnh tập thơ vừa nhận được

LỜI GIỚI THIỆU

Nói đến thi ca Hungary thì tên tuổi đại thi hào Petőfi Sándor là cái tên đầu tiên độc giả Việt nam nghĩ đến. Thơ của ông đã được dịch ra tiếng Việt bởi các nhà thơ nổi tiếng như Xuân Diệu, Tế Hanh, Nguyễn Xuân Sanh, Hoàng Trung Thông…Các bản dịch đó phần lớn qua ngôn ngữ trung gian như tiếng Pháp. Có một số tác phẩm thơ của Petőfi được dịch từ nguyên bản tiếng Hung, như các bản dịch của các dịch giả Vũ Ngọc Cân, Nguyễn Văn Trung, nhưng ít được biết đến hơn.

Năm nay, 2023, là năm kỷ niệm 200 năm ngày sinh đại thi hào Petőfi Sándor, nhà thơ của Tự do và Tình yêu, người anh hùng dân tộc và người tình lãng mạn đam mê, một tâm hồn nhạy cảm với thiên nhiên và con người, một ánh sao băng vút qua bầu trời thi ca Hungary chỉ với 26 tuổi đời (1823-1849), với hơn 7 năm sáng tác đã để lại cho kho tàng thi ca Hungary và thế giới hơn 850 bài thơ. Tập thơ này chọn lọc và giới thiệu hơn 50 bài thơ của ông, một lát cắt nhỏ từ kho tàng đồ sộ đó.

Chúng tôi muốn giới thiệu đến bạn đọc những tác phẩm tiêu biểu làm nên thần tượng Petőfi anh hùng dân tộc với những lời kêu gọi hào hùng làm bùng lên ngọn lửa cuộc cách mạng Tháng 3 năm 1848:

„Hỡi đồng bào, hỡi tất cả người Hung

Đứng lên đi Tổ quốc gọi oai hùng

Ngày hôm nay hay không bao giờ nữa

Chọn Tự Do hay Nô Lệ bần cùng!”

(Bài ca dân tộc, 1948)

Người thanh niên 25 tuổi Petőfi Sándor không ngẫu nhiên đứng ở tuyến đầu của cuộc cách mạng. Anh đã trăn trở từ năm 23 tuổi:

“Ý nghĩ này không để tôi yên:

Tôi sẽ chết trên giường êm nệm ấm?

Như hoa héo vì bọ, sâu gặm nhấm,

Chết dần mòn dai dẳng với thời gian? ”

(Ý nghĩ này không để tôi yên - 1846)

Anh cầu xin với Chúa Trời để có được cái chết anh hùng có ích cho dân tộc:

“Cho con làm thân cây sét chẻ làm đôi.

Hay gió bão vật ngã ra trật gốc;

Cho con làm mỏm đá nhô ra trên sườn dốc

Rơi xuống vực sâu vì sấm sét đánh bay...

…

Nơi chiến trận sẽ là nơi tôi chết

Máu đỏ tuôn trào từ trái tim thanh xuân không nuối tiếc

Lời tôi nói cuối cùng cũng sẽ lời vui”

(Ý nghĩ này không để tôi yên - 1846)

Lời nguyện cầu từ trái tim tuổi thanh xuân nóng hổi:

“Số phận, hãy cho tôi cơ hội,

Để tôi làm gì đó với loài người!

Đừng để cho ngọn lửa trong tôi

Cháy vô ích ngọn lửa lòng quý giá.”

(Số phận, hãy cho tôi cơ hội - 1846)

Và anh đã nhìn thấy trước vai trò của mình, ở tuyến đầu cách mạng, với nhân dân:

“Hãy tiến lên, thi sĩ hãy tiến lên

Cùng nhân dân, xông pha nước lửa

Hãy rủa nguyền những kẻ nào vứt bỏ

Cờ nhân dân đang cầm ở trong tay”

(Những nhà thơ của thế kỷ 19 – 1847)

Và khi cách mạng nổ ra, nhà thơ đã viết những câu thơ quyết liệt thế này trong “Bài ca xông trận” (1848)

“Dù cho ta mất cả hai tay

Dù tất cả chúng ta sẽ ngã xuống đất này

Tiến lên!

Nếu phải chết thì ta sẽ chết

Nhưng Tổ quốc ta, ta phải giữ đến cùng.

Tiến lên! ”

Tiếc là chỉ một năm sau, năm 1849, không khí cách mạng ở châu Âu đã đằm xuống, báo hiệu cuộc cách mạng sắp vào hồi kết đau thương:

“Châu Âu lại lặng yên trở lại

Cách mạng qua rồi...

Thật là xấu hổ!

Tất cả lại lặng yên sau một thời bùng nổ

Nhưng không giành được tự do.”

(Châu Âu lại lặng yên trở lại – 1849)

Nhà thơ của Tự do, người góp phần thổi bùng lên ngọn lửa cách mạng tháng Ba 1848 cũng ngã xuống, thành người liệt sĩ vô danh như ông từng tiên đoán:

“Họ sẽ gom xương tôi văng vất trên đồng,

Ở đại lễ tang khắp trong cả nước,

Nhạc lễ cử hành, cờ tang theo bước

Tất cả gom về một mộ chôn chung”

(Ý nghĩ này không để tôi yên – 1846)

Có thể xương thịt ông đã được gom vào một mộ chôn chung ở nơi nào đó, đến nay chúng ta vẫn không biết được ông ngã xuống thế nào và ở đâu, chỉ những bài thơ hùng tráng của ông sót lại.

Giữa chiến trường, trái tim mẫn cảm của người lính-nhà thơ vẫn dành cho mình những khoảnh khắc riêng tư nghĩ về người vợ trẻ ở quê nhà:

“Anh ở trên đường, em không có ở đây,

Thiên thần của anh, người yêu xinh đẹp,

Anh biết rằng mỗi bước chân anh bước,

Đều có hồn em theo sát trên đường”

(Anh ở trên đường, em không có ở đây - 1849)

Người vợ trẻ đó là nàng Szendrey Júlia, mới nên vợ nên chồng với nhà thơ nửa năm trước khi cách mạng bùng nổ. Người được nhà thơ trẻ si tình viết tặng cho những câu thơ ngọt ngào thế này:

Anh gọi tên em là gì?

Khi môi em chạm vào môi anh

Tâm hồn ta tan vào nhau trong nụ hôn nồng cháy

Thế giới dẫu bao la cũng biến đi hết thảy

Hạnh phúc vĩnh hằng tràn ngập hồn anh

Anh gọi tên em là gì?”

(Anh gọi tên em là gì - 1848)

Nhưng hình như nhà thơ cũng linh cảm được cuộc hôn nhân của mình với nàng sẽ không bền lâu và trái tim nàng sẽ theo tình mới khi ông mất sớm. Bài thơ “Cuối tháng chín” ông viết trong tuần trăng mật với người vợ mới đã nói lên linh cảm ấy:

“Nói đi em nếu tôi lỡ qua đời

Em có khóc có buồn không em hỡi

Có người mới nào em yêu đến nỗi

Bỏ tên tôi cho tình mới bắt đầu”

(Cuối tháng chín – 1847)

Sự thực đã diễn ra giống như nhà thơ tiên đoán: Chỉ ít lâu sau khi Petőfi qua đời, vợ ông đã tái giá với người khác, không quan tâm đến những chê cười của người đời.

Nhắc đến thơ về tình yêu, chúng ta nhớ đến chuỗi bài thơ khóc người tình 15 tuổi Csapó Etelke của chàng thi sĩ 22 tuổi Petőfi Sándor viết đầu năm 1845. Hai người gặp nhau có 12 ngày, chỉ mới tơ tưởng về nhau thì đã phải chia tay mãi mãi. Nỗi đau tột cùng của trái tim thi sĩ đang yêu đã kết thành chùm thơ 34 bài khóc cho người yêu và cuộc tình bạc phận.

Những câu thơ xé lòng:

“Mộ của em sâu thẳm dưới đất dày

Hố sâu đó với tim anh là địa ngục”

(Nếu em không đến khi anh thức - 1845)

Hay ý muốn quyên sinh:

“Hãy rũ bỏ đi cuộc sống ở trần gian

Lên trên đó, Eltelke đang đợi"

(Ở trên kia một vì sao chói rọi – 1845)

Vì sống ở trên đời có còn gì là ý nghĩa khi mà:

“Trí tưởng tượng của anh đã từng có em là đôi cánh

Em gẫy đi rồi: giờ anh chẳng thể bay

Em đã từng là nóng bỏng máu tim này

Em cứng lạnh: anh bây giờ buốt giá.”

(Em là bông hoa duy nhất của anh – 1845)

May cho nhà thơ và tất cả chúng ta, bởi có “Thời gian là thầy thuốc tuyệt vời” (1845) để nhà thơ trẻ của chúng ta vượt qua nỗi đau tình ái đó. Sự nghiệp thơ của Petőfi mới bắt đầu, phần lớn các tác phẩm của ông ra đời sau đó.

Một phần không nhỏ trong kho tàng đồ sộ của thơ Petőfi là các bài thơ về thiên nhiên và con người. Dưới ngòi bút mẫn cảm của ông, bốn mùa hiện ra thật đẹp.

Cứ mỗi năm “Mùa thu lại đến…” trong thơ ông thơ mộng thế này:

“Ngồi đây hỡi em yêu

Lặng yên trời thu vắng

Tiếng đàn tôi sâu lắng

Bay theo cơn gió chiều

Hôn đi em, nhẹ nào

Môi kề môi ngây ngất

Khéo để đừng tỉnh giấc

Đất trời đang ngủ say”

(Mùa thu lại đến – 1848)

mặc dù:

“Trời mùa thu như cô gái được chiều

Ngúng nguẩy đong đưa sáng rồi chợt tối

Mới vui đây mà lệ rơi ướt gối

Mắt chưa khô lại đã mỉm cười.”

(Chớm thu – 1847)

Mùa Xuân trong thơ ông là “sân khấu muôn màu của mẹ Thiên nhiên”:

“Ra ngoài kia, nhìn mùa xuân đến

Nhìn sân khấu muôn màu của mẹ Thiên nhiên!

Ai yêu opera nơi nhà hát hàng đêm

Sẽ nghe thấy ngoài kia bản nhạc mình yêu mến.”

(Ra ngoài kia, nhìn mùa xuân đến - 1845)

Sẽ là thiếu sót khi chúng ta chỉ biết về Petőfi như một đại thi hào, một nhà cách mạng, nhìn ông như một người của công chúng.  Chúng tôi muốn giới thiệu với bạn đọc một Petőfi đời thường, có gia đình, bố mẹ, vợ con.

Có lẽ khi ông viết về bố mẹ, gia đình là những khi ta thấy con người bình thường của ông rõ nhất. Cha ông làm nghề mổ thịt, mẹ làm nghề thợ giặt, không ai theo nghiệp văn chương. Bố ông không coi trọng việc ông theo nghiệp văn chương, thậm chí ngăn cản:

„Ông coi thường thành quả

Có con trai nhà thơ

Vô ích mất thời giờ

Những cái trò thơ phú”

(Một tối thăm nhà - 1844)

Thế cho nên những năm đầu rời gia đình đeo đuổi chí hướng riêng, ông phải giấu cha giấu mẹ về những khó khăn của mình:

“Nhắn hộ tôi, Người đừng khóc vì tôi

Con trai mẹ, Trời thương cho may mắn - -

Nếu mẹ biết tôi đang cơ cực lắm

Trái tim Người tan vỡ mất vì tôi!”

(Xa nhà - 1843)

Vậy nên ta thật xúc động, đồng cảm với nhà thơ khi lâu mới về nhà, được mẹ hỏi han:

“Mẹ đi từ trong bếp

Ra hỏi liền trăm câu

Tôi trả lời liên tiếp

Viết được gì nữa đâu

Một khi đã bắt đầu

Biết khi nào kết thúc

Nhưng mà tôi hạnh phúc

Được mẹ già hỏi thăm.”

(Một tối thăm nhà – 1844)

Với hơn năm mươi bài thơ chọn lọc trong tuyển tập này, chúng tôi hy vọng độc giả sẽ cảm nhận được một Petőfi Sándor với những trăn trở vì Tổ quốc, vì dân tộc, một thi sĩ anh hùng nói lên tiếng nói của thời đại, của nhân dân, một tâm hồn thơ lãng mạn tràn đầy tình yêu lứa đôi, tình yêu con người, tình yêu thiên nhiên đất nước, nhưng cũng rất dung dị gần gũi, đời thường.

Petőfi Sándor, ánh sao băng chói rọi đến trần gian 200 năm trước. Ánh sáng thi ca của ông bừng lên ngắn ngủi nhưng còn in dấu mãi đến bây giờ để chúng ta cảm nhận và chiêm ngưỡng.

Budapest, 10/5/2023

Tuyển chọn và dịch

Phan Anh Sơn

Quyền lực - Sự tha hóa và chính đạo

Huy Đức: Những suy nghĩ không rời rạc

I. TINH THẦN PHÁP QUYỀN ĐÃ CHẾT

Sáng qua, một vị tướng lão thành từng giữ một vị trí đầy quyền lực trong ngành công an điện thoại nói chuyện rất lâu sau khi đọc bài của tôi. Ông cho rằng, nếu như tinh thần xây dựng một nhà nước pháp quyền từng thắng thế trong thập niên 2000s thì nay, tinh thần đó đã bị bóp chết.

Trước Hiến pháp 1992, nhà nước của chúng ta là nhà nước chuyên chính vô sản. “Pháp luật là ý chí của giai cấp thống trị hay lực lượng cầm quyền”. Cho dù không tuyên bố thì sau Hiến pháp 1992, từ hình luật, dân luật cho đến các luật chuyên ngành khác đều được Việt Nam xây dựng trên tinh thần hướng tới nhà nước pháp quyền. Đặc biệt, Quốc hội đã phải sửa hàng trăm điều luật cho tương thích dần với các quốc gia mà ta làm ăn với họ [BTA với Mỹ, WTO, TTP…].

Những nỗ lực này kết thúc từ 2006 và những gì ta đang chứng kiến cho thấy, hồn ma “pháp luật là ý chí của giai cấp cầm quyền” đang dần hiện về.

II. ĐỨC TRỊ HAY PHÁP TRỊ

Ngày 14-4-2016, tôi viết: "Hiến pháp 1992, tuy còn dùng dằng giữa "hai con đường" đã vẽ cho Việt Nam một nền cộng hòa trên giấy. Ngay cả những tổng bí thư bị coi là bảo thủ nhất như Đỗ Mười hay Lê Khả Phiêu, sau Hiến pháp 1992, cũng đã phải chuyển dần từ một chế độ đảng trực trị sang một chế độ đảng cầm quyền thông qua nhà nước.

Việc tái lập các ban Đảng thời ông Nguyễn Phú Trọng là một bước lùi về chính trị. Sinh thời, Nguyễn Bá Thanh là một người rất được công chúng tung hô nhưng nếu những người am hiểu nhà nước pháp quyền biết cách ông Trưởng ban Nội chính Nguyễn Bá Thanh ngồi sau cánh gà các phiên tòa "lãnh đạo án" như thế nào chắc chắn họ sẽ vô cùng thất vọng.

Chống tham nhũng bằng Ban Nội chính [và các ban đảng] thay vì gỡ bỏ "vòng kim cô nội chính" cho các cơ quan tư pháp, để họ tiến hành tố tụng theo các nguyên tắc dân chủ, pháp quyền, thì không chóng thì chày sẽ có Ba X tân thời thay cho Ba X cũ.

...

Những người biết chuyện cung đình đánh giá cao sự giữ gìn của ông Nguyễn Phú Trọng và vợ con ông [ít nhất là cho đến nay]. Nhưng, quản trị quốc gia [trong đó có chống tham nhũng] phải bằng thể chế chứ không thể trông chờ vào "tấm gương đạo đức" của một vài cá nhân hay việc bắt bớ, loại bỏ một vài con sâu chúa.

Tuy cảm phục mức độ liêm chính, về mặt vật chất, của ông Nguyễn Phú Trọng, dân chúng vẫn chưa thấy các dấu hiệu chứng tỏ sẽ có "đổi mới II" trong nhiệm kỳ cuối của ông. Nếu cho đến ngày nghỉ hưu, ông không đưa ra được một lộ trình chính trị để đất nước dân chủ hơn, sự sạch sẽ của ông sẽ là vô nghĩa".

III. ĐƯỜNG XA PHẢI NGHĨ NỖI SAU NÀY

Trong bài CÔNG LÝ post ngày 28-5-2015, tôi đã viết: Đừng sợ mất vai trò của Đảng. Một đảng tốt là một đảng đảm bảo có một hệ thống tư pháp có thể cung cấp công lý chứ không phải là một đảng khi muốn thì thọc tay vào vụ án. Các tướng lĩnh cũng không nên cố công bảo vệ đặc quyền cho công an. Quan nhất thời. Hãy nhìn gương tướng Quắc, tướng Trần Văn Thanh. Rất có thể có ngày quý vị trở thành nạn nhân của hệ thống tư pháp mà quý vị đang thiết kế.

Tất nhiên, cũng như nhiều trường hợp khác, ý kiến của thường dân như chúng ta, thường rơi vào hư không.

IV. HIỆN TƯỢNG THẦY THÍCH MINH TUỆ

Tuy nhiên, vị tướng sáng qua gọi điện cho tôi nói rằng, ông không quá bi quan vì những ngày gần đây, ông dành khá nhiều thời gian theo dõi hiện tượng thầy Thích Minh Tuệ. Theo ông, cái tốt luôn được nuôi dưỡng và khi đạo đức xã hội tưởng như đã mục ruỗng những nhân tố như thầy Thích Minh Tuệ sẽ xuất hiện [không chỉ trong tôn giáo].

V. TỪ HIỆN TƯỢNG THÍCH MINH TUỆ NHỚ LÊ QUANG THUNG và BẮC HÀ

Những người nắm quyền lực quốc gia thì phải nghĩ đến muôn dân chứ không phải thu vén cho mình hay cánh hẩu.

Phải tích đức thì mới có thể hưởng phúc. Phúc có 6, 7 thì cũng chỉ nên hưởng 5; hưởng hết thì con cháu không còn mà hưởng quá thì đời mình phải trả. Khi nhiều quyền lực nhất hay nhiều tiền bạc nhất mà chỉ cậy quyền, cậy tiền thì cũng coi như đang làm những việc thất đức, tổn phúc là điều không tránh khỏi.

LÊ QUANG THUNG

Mấy hôm nay, tôi cứ phải suy nghĩ tới trường hợp của ông Lê Quang Thung. Ông lại bị bắt khi vừa mới ra tù ít lâu và nay đã 78 tuổi [Năm 2019, ông Lê Quang Thung đã nhận án tù 4 năm].

Ông Ba Thung với ông Mười Rua là hai “đại ca” của ông Ba Dũng. Họ thân nhau ở trường Đảng khi đó Nguyễn Tấn Dũng đang là một sĩ quan được đưa đi đào tạo nguồn, còn Ba Thung và Mười Rua đã tiếng tăm lừng lẩy. Sẽ không có Trương Mỹ Lan và SCB nếu không có những cuộc gặp ở nhà Mười Rua. Ba Thung cũng sẽ có những ngày cuối đời giàu có thanh bình nếu không phải là đại ca của người từng quyền lực nhất.

Khi lên Thủ tướng, Nguyễn Tấn Dũng ký quyết định, cán bộ cứ đúng 60 tuổi là hưu trí. Và người bị ông ta cho hưu trí đầu tiên là tướng Quắc, khi ấy, tướng Quắc đang là Trưởng ban chuyên án PMU18. Nhưng, ngay sau khi cho tướng Quắc nghỉ hưu, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký tái bổ nhiệm ông Thung làm Tổng Giám đốc tập đoàn Cao Su dù năm ấy ông Thung đã 60 tuổi.

Ông Thung sau đó đã loại bỏ một người phó trưởng thành kỳ cựu ở đây, hạ bệ đương kim Chủ tịch là một người trẻ hơn mình. Và, khi một thứ trưởng được cử vào kiêm chủ tịch, Ba Thung cũng đã khiến ông phải xách cặp về.

Tất cả những việc làm sai trái, không chỉ tự kết thúc cuộc đời mình trong lao lý mà còn đưa rất nhiều thuộc cấp vào tù, đều được Ba Thung thực hiện trong thời gian nhận ân sủng của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, kéo dài tuổi hưu thêm 6 năm.

BẮC HÀ

Tôi viết ngày 9-8-2017: Trong bức ảnh này (Bogaya, Ấn Độ), khi xếp bằng dưới gốc bồ đề nơi được cho là phật tổ từng ngồi, Bắc Hà (bên phải, ngoài cùng) là người duy nhất có dáng điệu rúm ró khác thường. Đây là giai đoạn mà ở quốc gia này, Bắc Hà chỉ "dưới Ba Dũng" và hách dịch với phần còn lại, vậy nhưng khi đối diện với thần linh nhìn ông ta vô cùng sợ hãi.

Ảnh trên mạng

Không chỉ có Bắc Hà, rất nhiều quan chức tối cao cứ sắp bước chân ra khỏi nhà là thỉnh ý các thầy tâm linh, đổ không biết cơ man nào tiền để xây chùa, xây đền... Họ nên đọc lại "Chuyện Thủ Huồng" để thấy rằng, khi sợ trời phật thì cách tốt nhất là ngưng làm điều ác để bắt đầu các việc thiện.

Đừng vì tâm quá hoảng loạn mà vội vàng truyền bá cái văn hóa hối lộ trần tục đến cõi thiêng liêng: Vẫn thỏa sức vơ vét của dân rồi mong gỡ tội bằng cách cuống cuồng mua trời, bán phật.

Chân tu

30.05.2024

Bài viết đăng trên trang Hành Trình Thầy Minh Tuệ : 

Có một Phật tử hỏi Thầy : “Thưa Thầy, tại sao Thầy không tu ở chùa mà lại phải đi lang thang khất thực như thế này cho khổ?”

Thầy trả lời : “Phải đi ra ngoài tiếp xúc với thế gian mới xả li được hết cái sân si của mình. Ở trong chùa thanh tịnh vắng vẻ, cũng ba y một bát nhưng tính chất nó khác, không tiếp xúc với ai, không va chạm với thế gian thì làm sao biết mình đã hết sân, hết si ? 

Ra ngoài nắng, mưa, người ta chửi, mắng, đánh đập, khen, chê, xin cơm người cho người không, phải chịu đắng cay tủi nhục mới rũ bỏ được hết tham, sân, si, mạn, nghi, đi tới chánh đẳng chánh giác. 

Ở trong nhà mà bảo tôi đã hết sân si rồi thì làm gì có tiếp xúc với ai đâu mà nổi sân si ? Làm gì có ai tới phá phách va chạm gì đâu mà sân si ? Phải ra ngoài, phải biết khổ đau thì mới thoát được khỏi khổ đau. Phải đi tới tận cùng của cái khổ rồi thì sẽ không còn gì có thể làm cho mình khổ nữa…”

Nghe Thầy nói mà tự nhiên nghĩ tới mấy ngày trước Thầy ngủ ở nghĩa địa mà cũng bị đuổi. Có lẽ đây không phải là lần đầu tiên. Rồi chưa kể những lần Thầy đi xin cơm, không ai cho mà còn bị khinh rẻ, những lần Thầy bị mắng, bị đánh sưng miệng vì bị thế gian cho là giả sư lừa đảo. Nhưng Thầy vẫn chấp nhận, vẫn mỉm cười không sân hận mà còn lo người đánh mình bị đau tay và mong họ luôn được an lạc, hạnh phúc… Yêu thương và từ bi là cách để Thầy đi tới bậc thang cuối cùng của sự giác ngộ. 

Chứ giờ mà Thầy ở trong chùa to tượng lớn, tài sản ngàn tỉ, đất đai bạt ngàn, tay đeo đồng hồ Rolex, hai điện thoại Vertu hai sóng, đổi xe từ Audi sang Volkswagen hay ngồi trên ngai cao điện lớn nhìn xuống nhận cúng dường, thì đâu còn gọi là tu nữa… 

Với một bậc chân tu, tu là sửa, là để tự hoàn thiện mình, là phải tự trải nghiệm khổ đau để đạt tới giải thoát khổ đau cho mình và cho chúng sanh. 🙏🙏🙏

copy từ FB-My Lan Pham (Sưu tầm)

Chuyện chính sự

Nguyễn Thông: Thời sự tháng 5 năm 2024 (Kỳ 1)

Bế mạc hội nghị trung ương 9. Xứ này khi đã nói, đã nhắc tới trung ương thì mặc nhiên là đảng. Đảng cầm quyền đã chiếm từ “đảng” làm của riêng, còn giành cả từ “trung ương” nữa; các tổ chức đoàn, mặt trận, hội phụ nữ… muốn được gọi là trung ương phải kèm thêm tên, chẳng hạn trung ương đoàn.

Trung ương 9 giới thiệu ông Tô Lâm làm chủ tịch nước, ông Trần Thanh Mẫn làm chủ tịch quốc hội (để thay hai tay vừa bị truất là Võ Văn Thưởng và Vương Đình Huệ, đều từng được đồn sẽ thế ngôi số 1), bầu thêm bốn ủy viên Bộ Chính trị.

Bác Hồng bảo chuyện của họ (đảng) mặc họ, chả liên quan gì tới mình, cũng chả đi đến đâu.

Cụ Nguyễn Bảo Sinh, tức nhà thơ dân gian Bảo Sinh, có người đùa khen cụ là danh nhân số 1 Hà thành, thơ lừng lẫy chẳng kém Bút Tre ngày trước, viết về vụ này trên phây búc (ngày 19.5): “Ai thắng thì dân cũng thua/ Nên đừng bàn chuyện buôn vua làm gì”.

21.5

Nghe họ tuyên thệ, thấy buồn cười. Lão Bình bảo, này, diễn sâu đấy.

Đúng vậy. Muốn đánh giá đúng được bản chất, phải căn cứ vào thực tế, con người cụ thể trong hành vi, cử chỉ, chứ dựa vào lời nói, thề bồi, hứa nọ hứa kia, sai toét.

Những anh mở mồm là tuôn lời có cánh yêu nước thương dân, nguyện phục vụ tổ quốc và nhân dân, cùng xương cùng thịt với nhân dân, cống hiến cho dân, [cho] nước đến hơi thở cuối cùng, nói thật, chỉ nỏ mồm. Trong cái bộ máy cai trị xứ này, trước kia và đương thời, nói không ngoa, 99% là loại vậy. Chính họ vọng ngoại nhiều nhất. Họ lợi dụng vị trí của mình để vợ chồng, con cái, cháu chắt, người thân đi nước ngoài hưởng thụ nhiều nhất. Các suất học hành, làm việc, sinh sống ở nước ngoài, họ vơ về cho mình, người của mình. Cứ rà lại coi, có quan lớn nào không tuồn con cái sang Âu Mỹ không, phấn đấu thẻ xanh thẻ đỏ, định cư ở bển không. Bói chẳng ra. Thế mà cứ leo lẻo gắn với nước non tổ quốc.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo, chả phải bây giờ, thời chiến tranh cũng thế. Ở miền Bắc, tiêu chuẩn đi Liên Xô, Trung Quốc… học hành, trước hết ưu tiên con cái các ông bà ấy, sau đó mới tới dân thường với điều kiện phải học thật giỏi. Không học giỏi thì mãn đời ở trong nước hoặc đi bộ đội, thanh niên xung phong.

Lão bảo, nhớ lại chuyện này bởi hôm nay nghe ông tân Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thề bồi, tuyên thệ, hứa nọ kia. Ngày mai, ông tân chủ tịch nước (chưa bầu đã biết trúng) tất nhiên cũng thế. 3X Nguyễn Tấn Dũng cũng từng thề hệt vậy nhưng cả ba đứa con ông ta đều du học nước ngoài, có đứa còn quốc tịch Mỹ, lấy chồng Mỹ luôn. Đám Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng, Vương Đình Huệ cũng tương tự. Chả đứa thề nào là người tốt cả.

- Buổi trưa, lúc 10 giờ 30, hầm đường sắt Chí Thạnh tại tỉnh Phú Yên bị sụp lở, may lúc ấy không có tàu qua. Đây là vụ sụp lở hầm đường sắt thứ hai trong vòng hai tháng, sau vụ hầm Bãi Gió ở tỉnh Khánh Hòa.

Lâu nay, ngành đường sắt xứ ta chỉ xử lý nhanh những vụ việc “lộ thiên”, chẳng hạn lũ cuốn trôi đường, hư cầu, tàu xe đâm nhau. Giờ gặp sạt lở trong hầm, không gian nhỏ hẹp, thao tác khó khăn nên họ cứ loay hoay, kéo dài xử lý khắc phục, lên tới hàng chục ngày. Báo chí cho biết vụ hầm Bãi Gió làm ứ đọng hàng chục nghìn tấn hàng tại các ga và doanh nghiệp do không vận chuyển được, thiệt hại biết bao nhiêu mà kể. Vụ hầm Chí Thạnh chắc cũng vậy, nghe nói khắc phục còn khó hơn.

Mấy ông ở Bộ Giao thông Vận tải, ở Cục Đường sắt cả hai lần hầm sụp đều giải thích nguyên nhân biến đổi địa chất, đất đá vòm hầm bị phong hóa, rời bở, kết cấu kém, rồi bị mưa ngấm nữa. Họ cũng giống các tầng nấc lãnh đạo hay đổ thất bại cho trời, cho sự biến đổi khí hậu, "mất mùa là tại thiên tai/ được mùa bởi tại thiên tài đảng ta". Họ che giấu một sự thật là hệ thống đường sắt do người Pháp làm đã hơn trăm năm nay, chính quyền mới cứ khai thác tối đa, còn nó ra sao, kệ. Cụ Chuyên có lần bảo, thì dân cũng giống đường sắt thôi, cứ bóc lột vặt lông vịt đã, sống chết mặc bay.

(Còn tiếp)

Từ bỏ ảnh hưởng của Trung Hoa: Con đường dẫn đến châu Âu

Phút nhìn lại mình

Từ thế kỷ 19, Fukuzawa đã thay đổi hoàn toàn diện mạo của nước Nhật nhờ những bài thức tỉnh, trong đó có thể kể đến những câu chuyện "những lạc hậu của người Nhật so với Phương Tây, người Nhật không thông minh, người Nhật chậm chạp, chúng ta không văn minh như chúng ta nghĩ, tập quán phong tục nào của người Nhật nên bỏ, người Nhật phải làm gì để dẫn đầu châu Á,...". Thập niên 70, người Hàn Quốc cũng liên tục nhìn lại bản thân mình, cả xã hội ai ai cũng tự xét lại mình để xem điểm yếu nào mà sửa, về mặt xã hội có phong trào "người Hàn có những điểm xấu gì, người Hàn làm gì để hội nhập quốc tế, làm thế nào để thế giới tôn trọng người Hàn, phát triển văn hoá dẫn đến phát triển kinh tế và góp phần xã hội phồn vinh, những tục lệ cũ phải bỏ, những suy nghĩ lỗi thời...". 15 năm mỗi người Hàn "tự soi gương" đã giúp Hàn Quốc lọt vô top những nước giàu. Năm 1985, tác phẩm Người Trung Quốc Xấu Xí (丑陋的中国人-chou lou de zhong guo ren) được phát hành ở Đài Loan, sau được phát hành ở Đại Lục, và trở thành tác phẩm phổ biến nhất trong cộng đồng người Hoa. Do đọc rất nóng mặt (tát thẳng vào mặt) nên một số người hệ sĩ diện sẽ tự ái. Họ phản đối dữ dội, cho là "bôi nhọ", tức cho rằng người khác lấy nhọ nồi bôi vào mặt họ, không được "vạch áo xem lưng, tốt khoe xấu phải che". Nhưng cũng có người đầu óc khách quan, họ cho rằng biết được vậy là rất tốt, nên biết ơn. Kiểu mình bị hôi miệng hôi nách, không mấy người dám nói trực tiếp hay góp ý vì sợ mình tự ái, họ chỉ tìm cách hạn chế tiếp xúc. Chúng ta hiếm ai chịu thừa nhận điểm yếu của mình, hiếm người biết là mình rất hôi. Có thể do đã quen mùi. 

Nhờ những phút nhìn lại bản thân đó, kinh tế Nhật, Hàn hay Trung Quốc khởi sắc nhanh chóng. Đó là vĩ mô, còn góc độ cá nhân, ai nhìn được điểm yếu của mình thì đều sẽ tìm cách sửa chữa được và phát triển, thành 1 phiên bản tốt hơn. ĐT còn liên tục cập nhật phần mềm mới, huống hồ là mình. 

* Mỗi bạn nên dành thời gian 1 chút để tự ngẫm điểm yếu của mình, của doanh nghiệp mình. Rồi tìm cách sửa chữa, tìm người bù khuyết, quyết liệt thay đổi. Xem xét 1 cách khách quan. 

**Làm ăn miết, rao bán miết mà không được thu nhập như mong muốn, thì rõ ràng có điểm yếu nào đó đang cản trở.

Ăn Trưa Cùng Tony

Cuộc sống vui khỏe nhẹ nhàng

Cuộc đời dài ngắn ntn chưa biết. Cứ sống hôm nay thật tốt, thật khoẻ là vui!

Khi càng lớn tuổi

 

Minél idősebb leszel, annál kényelmesebb cipőt keresel

Minél idősebb leszel, annál inkább pozitív jelenlétre vágysz

Minél idősebb leszel, annál egészségesebbet eszel, kerüld az alkoholt és sétálj sokat

Minél öregebb vagy annál többet válogatsz, embereket és mindent

Minél idősebb leszel, annál kevésbé alkudozol a magányossággal haszontalan jelenlétekkel

Minél idősebb leszel, annál jobban tudod, hogyan válassz és döntsd el, hogy hallgatsz, beszélsz vagy figyelmen kívül hagysz

Minél idősebb leszel, annál kevésbé reagálsz, és gyakran úgy döntesz, hogy figyelmen kívül hagyod

Minél idősebb leszel, annál nagyobb jelentőséget tulajdonítasz az embereknek és kevesebb dolgoknak

Minél idősebb leszel, annál kevésbé élvezed a vitákat, konfliktusokat, provokációkat

Minél öregebb leszel, annál jobban szeretnél könnyedebb lenni, mindennel törődni és élni a napnak

Minél idősebb leszel, annál jobban szereted magad, és szereted a békét és a derűt

Én. Zoe

Lê Minh (DEBRECEN.vidi69) st

Sống: Từ tự lập đến độc lập và tự do

KHÔN DẠI TẠI THÂN! 

☘ Sống một mình tuy rất khó, nhưng buộc phải học cách sống một mình, không thể dựa dẫm vào người khác, tránh khi những người quanh bạn rời bỏ bạn, bạn vẫn có thể sống thật tốt. 

☘ Không nghe ngóng chuyện riêng của người khác, về phần việc riêng của bản thân, khi người ta chưa tận mắt nhìn thấy, thì không chủ động nói với họ.. 

☘ Cần học cách khoan dung, cho dù có biết rõ rằng ở sau lưng người đó nói bạn không ra gì, cũng phải học cách tươi cười với kẻ đó trong những trường hợp nhất định. 

☘ Vẫn là câu nói cũ, lòng hại người không thể có, lòng phòng bị không thể thiếu. 

☘ Đừng để người khác nói với bạn rằng bạn không giỏi nổi, mấy người không làm nổi việc gì đó cũng muốn bạn không làm được gì. Nếu nghĩ cho bạn, thì đã bảo vệ ước mơ của bạn. Nếu muốn đạt được điều gì, hãy gắng hết sức để hoàn thành. 

☘ Có những việc bản thân mình biết là được rồi, đừng cứ tưởng rằng cả thế giới này chỉ có bạn hiểu còn người khác không hiểu, đồ ngốc, người ta đều biết, chỉ là không nói đó thôi. 

☘ Bớt nói một câu không chết được, đừng lúc nào cũng hơn thua, cho dù nhất thời có thắng được đối phương, có lẽ chứng minh được quan điểm của mình là đúng, đối phương cũng sẽ không vui, làm vậy cũng không tốt cho bản thân. 

☘ Khi người khác khen ngợi ngoại hình, cách làm, nhân phẩm của bạn, đừng tỏ vẻ đó là lẽ đương nhiên, cũng đừng vờ vịt phủ nhận, hãy tỏ ý cảm ơn theo cách phù hợp, đặc biệt là cảm ơn bạn bè đã khẳng định và ủng hộ. 

☘ Đừng quá lạnh nhạt, đừng quá cứng rắn, đừng lúc nào cũng thể hiện mặt tối tăm của mình trước mặt người khác. Tuy là thật, nhưng đời người có lúc phải diễn. 

☘ Tất cả những điều bạn né tránh, thật ra đều là điều bạn cần học; điều bạn ghét nhất ở người khác, thường đều là điểm bạn không hài lòng nhất ở bản thân mình. 

☘ Làm gì cũng nhằm vào việc chứ không nhằm vào người; làm việc thì không nói đến tình cảm, đối xử với người cần phải có tình nghĩa. 

☘ Đừng đối xử quá tốt với người không hiểu biết ơn, những lúc cần oán giận nhất định không được nhẫn nhịn, nếu không người khác cho rằng bạn dễ bắt nạt. 

☘ Đối xử với bạn bè, "tặng than trong tuyết" luôn quan trọng hơn "thêm hoa lên gấm", tức là sự giúp đỡ khi bạn bè gặp khó khăn quan trọng hơn nhiều việc hỗ trợ khi họ thuận lợi. 

☘ Đừng bận tâm đến quá nhiều việc, chỉ cần bản thân sống tốt, sống vui vẻ là được. Sống mà cứ nhìn con mắt thiên hạ thì sống sao cho vừa. 

TnBS (st)

Khuê Văn Các

1. Giới thiệu về Khuê Văn Các Văn Miếu Quốc Tử Giám

1.1 Khuê Văn Các nghĩa là gì? Ý nghĩa biểu tượng Khuê Văn Các

Vào năm 1997, Khuê Văn Các đã được UBND TP. Hà Nội chọn trở thành biểu tượng chính thức của Thủ đô. Khuê Văn Các (Nơi đón vẻ đẹp của sao Khuê) hàm chứa rất nhiều ý nghĩa đặc biệt, khi phân tích các từ ra có thể giải thích tên gọi Khuê Văn Các như sau: Khuê là tên của một ngôi sao thuộc hệ thống chòm 28 sao, nghĩa là ngôi sao sáng. Chòm sao Khuê bao gồm 16 ngôi, bố trí khúc khuỷu tương tự như hình chữ Văn. Trong cuốn sách Hiếu kinh cũng đã có ghi chép lại: “Khuê chủ văn chương” (sao Khuê là ngôi sao chủ của văn chương). Do đó, biểu tượng Khuê Văn Các được xem là đại diện cho đỉnh cao của trí tuệ đồng thời nhấn mạnh lại chân lý khắc trên văn bia Văn Miếu “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.

1.2 Khuê Văn Các xây dựng năm nào? Lịch sử hình thành Khuê Văn Các

Tại khu Văn Miếu Quốc Tử Giám, gác Khuê Văn là một trong những công trình có kiến trúc vô cùng ấn tượng, độc đáo, được xây dựng nhờ sự góp công của Tổng trấn Bắc thành Nguyễn Văn Thành - một vị quan võ vào năm 1805 dưới thời vua Gia Long triều Nguyễn, nhằm đề cao giá trị của tri thức, học vấn. Đây cũng là nơi tổ chức khảo thí học trò vào mỗi mùa xuân và mùa thu hàng năm. 

1.3 Khuê Văn Các ở đâu? 

Địa chỉ: nằm bên trong khu tổ hợp Văn Miếu Quốc Tử Giám, tại số 58 Đ. Quốc Tử Giám, P. Văn Miếu, Q. Đống Đa, TP. Hà Nội.

Văn Miếu Quốc Tử Giám có tổng cộng 5 cổng, phân chia không gian khu nội tự của Văn Miếu thành 5 lớp không gian riêng biệt, Khuê Văn Các thuộc khu Thành Đạt là lớp thứ 2, nằm giữa cổng Đại Thành và Đại Trung.

2. Tìm hiểu kiến trúc Khuê Văn Các

Gác Khuê Văn có kiến trúc tam quan truyền thống với Khuê Văn Các là cổng chính, hai bên là hai cổng Súc Văn và Bí Văn, sở hữu hình dáng như một cổ lâu nhỏ nhắn, tinh tế. Tầng gác trên cùng được làm bằng chất liệu gỗ với nước sơn màu đỏ nổi bật. Mái ngói xây theo kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái, được nâng đỡ bởi các giá gỗ, trông có vẻ đơn giản, nhỏ gọn nhưng lại rất vững chắc, tạo nên sự thanh thoát cho tổng thể công trình. 

Tầng gác ở dưới là bốn trụ gạch hình vuông, mỗi cạnh có kích thước chiều dài 1m, trên tất cả các mặt trụ đều được chạm khắc hoa văn đẹp mắt, tinh xảo, mang tính nghệ thuật cao. 

Điều tạo nên sức cuốn hút cho biểu tượng gác Khuê Văn chính là những ô cửa tròn, tái hiện sống động hình ảnh ngôi sao Khuê sáng lấp lánh trên bầu trời, giống như thần thái của những vị hiền tài luôn toát lên vẻ đẹp của sự thông tuệ, tri thức, thông qua thiết kế 8 tiếp điểm, tỏa những đường thẳng chiếu ra xung quanh. Bốn mặt trên tầng lầu đều có chạm trổ một cặp câu đối viết bằng chữ Hán, nội dung đề cao đạo học và vẻ đẹp tuyệt mỹ của nơi đây. Ngay phía trên của khung cửa tròn là bức Đại Tự cổ đề dòng chữ Khuê Văn Các. Bao bọc xung quanh là dải lan can mềm mại hình con tiện.

Nhìn sâu hơn vào kiến trúc của Khuê Văn Các, có thể thấy những dụng ý sâu xa ẩn chứa phía sau đó, liên quan đến truyền thuyết “trời tròn, đất vuông”. Hình tròn bên ngoài nhắc nhở ý thức bảo tồn các di sản văn hóa truyền thống của dân tộc. Còn hình vuông ở chân đế đại diện cho cánh cửa, đưa mỗi người con đất Việt đến gần hơn với tri thức, tương lai rộng mở, thành công. 

st onl

Igazi kincs

"Sokan az élet utolsó szemeszterében  vagyunk, és én politika, vallási, faji előítéletek nélkül próbálok már élni.. 

Csak szelíd gondolatok:

Tudod az idő múlása mindig váratlanul ér. 

Körülnézel és elámulsz azon, hogy milyen gyorsan elrepült..

Mintha csak tegnap lett volna, hogy fiatal voltam és úgy èreztem készen állok a felnőtt élet megkezdésére. Ez bizonyos értelemben olyan, mintha évezredekkel ezelőtt lett volna, és azon tűnődöm, hova tűntek az évek.

Tudom, hogy mennyi mindet átéltem.

Emlékszem minden reményemre és álmomra. 

Emlékszem a terveimre.

És hirtelen itt vagyok az utolsó negyedben.

Hogy kerültem ide ilyen gyorsan?

Hova tűntek az évek és hova tűnt a fiatalságom?

Emlékszem, hogy néztem fiatalon az idősebb embereket, és azon gondolkodtam, mennyi időbe telik míg eljutok oda ahol vannak.

Úgy tűnt rengeteg időm van. Hogy még fiatal vagyok, hogy még sok év áll előttem. 

Akkor még csak nem is gondoltam arra, hogy ott legyek, ahol most vagyok.

És mégis itt vagyok.

Màra a barátaim is mind nyugdíjasok, mind ősz hajúak, sokkal lassabban mozognak, mint pàr ève, és ha rájuk nézek csupa idősebb embert látok. Van aki jobb és van aki rosszabb állapotban van mint én. 

De látom a nagy különbséget. Ők már nem a fiatalos, gondtalan, élettel teli barátok.

Akárcsak én, most már azok az idős emberek vagyunk, akikre régen néztünk, és azt hittük, még messze van az út vége.

Rájöttem, hogy manapság a zuhanyzás is megviseli a lélegzetemet és az energiaszintemet. A délutáni szundikálás nem csak élvezet, hanem szükségletté vált. 

És ha nem szunyókálok, akkor azon kapom magam, hogy a székben alszom amiben olvasni kezdtem, vagy tévézni.

Beléptem életem új évszakába, teljesen felkészületlenül a kényelmetlenségre, fájdalmakra, energiavesztésre és erővesztésre, a képességre, hogy megtegyem azt amit eddig tudtam. 

Legalább tudom, hogy bár az utolsó negyedévben járok, és fogalmam sincs meddig lesz ez a negyedév, ha lejár a földi időm egy új kaland is vár.

Igen vannak dolgok, amiket bár ne tettem volna meg. Mégis hálás vagyok azokért amiket tettem. Ez mind ebben az egy életben törtènt.

És ha még nem vagy az utolsó negyedévben, szeretnélek emlékeztetni, hogy gyorsabban jön, mint ahogy azt várnád. 

Tedd meg azokat a dolgokat, minél hamarabb amiket még  szeretnél. Ne halogasd.

Az élet gyors lábakon fut.

Tedd meg ma, amit tudsz.

Nincs ígéret, hogy mindannyian látni fogjuk az élet évszakait. 

Élj a mának. Egyelőre.

Mondd ki gyakran a szavakat azoknak akiket szeretsz.

Remélhetőleg néhányan értékelni fogják azokat a dolgokat, amiket értük tettél. És ha nem az sem baj.

Az élet valóban egy ajándék. Csak légy boldog. Végül is ez a te döntésed.

És ne feledjétek, hogy az egészség kincs, nem a vagyon, arany és ezüst, a tulajdon vagy a bankegyenlegetek.

Lehet, hogy azt hiszed, hogy a legjobb kimozdulni, de hidd el, hazajönni jobb.

Lehet, hogy elfelejted a neveket, és ez így van rendben, mert van aki már elfelejtette, hogy ismert.

Azok iránt a dolgok iránt is, amikkel korábban törődtél, hirtelen elveszítheted az érdeklődésedet.

Ha elalszol a kedvenc székedben, maradj ott.

Öregedni csodálatos dolog. Tele van olyan emlékekkel, amikbe sosem lehet beleunni.

Ez egy igazi kincs.

Vigyázz magadra."

 Emma Izabella

Az élet 50 árnyalata

( Kép  Lisa Aisato)

Vi hành về miền Đông (2)

 (tiếp theo)

Việc ông Kohl muốn bí mật vi hành Đông Đức có nhiều lý do. Đầu tiên là ước vọng của bà Kohl, đệ nhất phu nhân Tây Đức. Bà sinh năm 1933 ở Berlin, lớn lên ở Leipzig. Năm 1945 hồng quân Liên Xô đánh chiếm Đông Đức và gây ra một tội ác chiến tranh vô cùng khủng khiếp. Bà Hannalore trở thành một trong số hàng trăm ngàn phụ nữ Đức bị hãm hiếp tập thể[1]. Sau đó cô gái 12 tuổi bị chúng ném qua cửa sổ vì tưởng cô đã chết. Mặc dù bị gãy nhiều đoạn xương nhưng may mắn cô sống lại và chạy thoát sang miền Tây. Từ đó nguyện vọng trở về thăm quê luôn day dứt bà. Khi Đông Tây bình thường hóa quan hệ, bà đã nhiều lần giục ông Kohl cho bà về thăm quê.

Ông Kohl cũng thích đi để tìm hiểu chế độ XHCN, nhưng không muốn tạo ra cái cớ để nâng cao uy tín phía bên kia. Việc ông sang đó khẳng định sự công nhận chế độ chính trị của họ hơn là việc ông đón họ bên này. Vì thế ông chần chừ trong việc nhận lời đi thăm chính thức. Hơn nữa ông chỉ muốn đi thăm mà không vướng các chương trình được cài đặt sẵn. Ông muốn vi hành âm thầm để thực sự tiếp xúc với nhân dân. 

Việc viên thư ký Friedhelm Ost là Fan của đội Dresden giúp ông chơi trò tháu cáy „Ngoại giao bóng đá“ và không ngờ được ông Honecker chấp nhận ngay.

Năm 1987 kinh tế Đông Đức lâm vào thời kỳ nguy kịch. Chủ tịch Liên Xô Gorbachev phải cắt giảm khá nhiều viện trợ cho các nước Đông Âu để tự cứu mình. Lối thoát duy nhất của ông Honecker là tìm kiếm các hợp đồng kinh tế với Tây Đức. Vì vậy ông chủ động xin đi thăm Tây Đức mà không hỏi ý kiến Moskva. Khi sang đó ông được đón tiếp tử tế, được bố trí về thăm quê nhà nên cảm thấy thoải mái. Ông đã vui vẻ đòng ý chuyến đi không chính thức của ông Kohl mà không cần xin phép Gorbachev. Vì cần những nhân nhượng về kinh tế của đối phương nên ông cũng vui vẻ chấp nhận việc an ninh bên ông sẽ tự kiềm chế.

Ông Kohl chưa nghĩ đến khả năng thống nhất đất nước, nhưng cũng tận dụng cơ hội này để xem phản ứng của dân chúng và cuộc sống bên kia. Ông đã khôn khéo rũ bỏ các địa điểm cần đến theo đề nghị của STASI về. Có nhà thờ đã chuẩn bị đón ông mà ông không đến, lại bất ngờ rẽ vào nhà thờ Erfurt trong khi đi bộ ở trung tâm thành phố. Ông linh mục nhận ra ông và những người đi cùng nên mở cửa cho ông vào khu chủng viện rồi đóng sập cánh cửa lại trước mặt các nhân viên STASI đi sau đó vài mét. Nhà thờ ở Đông Đức dù bị kiểm soát nhưng vẫn là nơi mà STASI kiềng nể, họ hàng cha mẹ họ đều là những người sùng đạo. 

Thế là ông Kohl thoải mái nói chuyện với giám mục và một số học sinh trường dòng. Nhiều học sinh chủng viện khác biết tin ông Kohl đến, nhưng không dám xuống.

Tại lâu đài của đại văn hào Goethe hàng chục sỹ quan STASI cải trang, lởn vởn xung quanh vì tin rằng ông Kohl sẽ đến. Cuối cùng họ chưng hửng. Ông Kohl không đến đó mà tìm những chỗ đông người để đi dạo và đến đâu cũng gây được sự chú ý. Nhiều người chạy đến nói chuyện, chụp ảnh hoặc xin chữ ký. Các sỹ quan an ninh Đông Đức không dám can thiệp để xua đuổi dân chúng. Họ sợ làm như vậy sẽ kích động, làm tình hình phức tạp hơn. Điều họ cần tránh là dân chúng ồ ạt kéo đến gặp ông Kohl đã không xảy ra. Tuy khó chịu bởi các cuộc tiếp xúc nhưng họ yên tâm. Ông Brückner, sỹ quan phụ trách vụ này thường xuyên báo cáo về Bộ An ninh quốc gia là „Mọi việc trong tầm kiểm soát“. Ông dấu nhẹm những vụ gặp gỡ của dân chúng với ông Kohl.

Những cuộc gặp gỡ dân chúng, tìm hiểu giá cả ngoài chợ, trong thành phố đã giúp ông thấy rõ hình ảnh của miền đông XHCN. Tuy nhiên ông không thỏa mãn vì chưa gặp được giới bất đồng chính kiến. Vào chiều thứ bảy 28.5 hãng thông tấn Tây Đức DPA đưa một tin ngắn là ông Kohl đang ở Dresden và sẽ đến xem Opera ở nhà hat nhạc kịch Semper. Đây là nhà hát nổi tiếng ở châu Âu từ thế kỷ 19 và suốt mấy chục năm XHCN vẫn là một nhà hát nhạc kịch hàng đầu. Do vậy việc một nguyên thủ quốc gia đến xem biểu diễn là chuyện bình thường.

Điều không bình thường là đoàn ông Kohl đã phá bỏ thỏa thuận „không đưa tin“ và việc này khiến STASI rất khó chịu. Khó chịu nhưng họ không hủy chương trình, chỉ tăng cường thêm lực lượng. Đa số khán giả hôm đó là các cặp vợ chồng STASI. Họ được bố trí ngồi bao quanh „Lô hoàng thượng“ (Königsloge) là nơi dành cho đoàn ông Kohl.

Giáo sư Johannes Hellinger, giám đốc Viện chấn thương chỉnh hình thuộc viện hàn lâm y học Dresden là nhà khoa học đầu ngành thời đó ở châu Âu. Năm 1978 ông đã được chính phủ CHDC Đức cử sang Iraq chữa đệm cột sống cho Saddam Husein. So với nhiều đồng nghiệp khác, ông được hưởng rất nhiều đặc quyền đặc lợi của chế độ.

Người chân chính chỉ có thể coi mình là trí thức, nếu không nhắm mắt trước các thực trạng của xã hội và giáo sư Hellinger đã sống theo nguyên tắc đó. Vì các phê phán của ông về vi phạm tự do tư tưởng và nhân quyền, từ năm 1983 ông bị cách chức và cấm hành nghề. Con trai cả của ông, một bác sỹ thú y, cũng mất việc. Cậu em bị đuổi khỏi trường đại học. Bà Gertraut, vợ ông cũng bị đuổi việc. [2]

Từ một gia đình danh giá, họ bỗng bị tước hết quyền sống trên quê hương. Lựa chọn duy nhất còn lại là sang miền tây lập nghiệp cũng bị chặn đứng. Cả 32 lá đơn xin xuất ngoại định cư của họ đều bị từ chối. Ngôi nhà họ ở luôn bị STASI canh gác 24/7. 

Vợ chồng giáo sư Hellinger sau khi được xuất ngoại sang Tây Đức. Nguồn Focus.de

Ở Đông Đức, không chỉ giới bất đồng chính kiến mới xem và nghe „đài địch“. Dân thường thì thưởng thức văn nghệ, đá bóng, người quan tâm chính trị thì theo dõi tin. Tối 28.5 đó bà Gertraut nghe được đoạn tin ngắn phát qua „Làn sóng Đức“ (Deutsche Welle DW) rằng ông Kohl hiện đang đi thăm không chính thức Dresden và tối nay sẽ đến xem nhạc kịch ở nhà hát Semper. Bà chợt hiểu tại sao hai ngày qua lực lượng STASI bố trí trước nhà đông hẳn lên.

Trong suốt mấy chục năm chiến tranh lạnh chính phủ Tây Đức đã chi 3,5 tỷ DM để „mua tự do“[3] cho 33.750 tù chính trị Đông Đức. Đó là chưa kể 5 tỷ DM được dành để xin cho 250.000 công dân Đông Đức sang miền tây sinh sống. Sau ngày thống nhất đất nước, nhiều người phê phán chương trình này đã tháo ngòi cho phong trào đấu tranh dân chủ ở Đông Đức và khuyến khích STASI bắt bớ đàn áp để thu ngoại tệ. Nhưng đối với gia đình Hellinger thì đây là lối thoát duy nhất của họ.

Lập tức bà Gertraut Hellinger viết một lá thư tay gửi vợ chồng ông Kohl với dòng cuối cùng: „Hãy cứu chúng tôi!“. Rồi ông giáo sư lái chiếc xe Wartburg đi cửa trước, phóng vào thành phố. Trời tối nhá nhem nên các nhân viên STASI không biết ai ngồi trên xe và họ lập tức lên xe đuổi theo ông. Bà Gertraut lúc này mới ra khỏi nhà và đi bus rồi đổi tàu điện đến nhà hát. Lá thư hoặc sẽ đưa bà đến tự do hoặc sẽ vào nhà tù được dấu kín trước bụng, sau cái áo thun. Khi bà đến nhà hát thì đã muộn và buổi biểu diễn đã bắt đầu từ lâu. Bà lang thang đi quanh nhà hát, lo lắng. Bỗng một cánh cửa ngách mở ra và khoảng một tá thanh niên bước ra ngoài hút thuốc. Bà biết đó là các nhân viên STASI nên tiến đến gần hỏi: „Các cậu có điếu thuốc nào cho mình một điếu?“ Một cậu vui vẻ mời bà một điếu Juwel. Mặc dù cả đời chưa bao giờ hút thuốc, bà cố hết sức hút và tán chuyện với đám thanh niên. Sau chầu thuốc cả bọn kéo nhau vào, kèm theo cả bà. Vì tất cả đều mặc thường phục nên ai cũng nghĩ bà là „quân ta“. Là dân thượng lưu bà thuộc nhà hát Semper như lòng bàn tay nên đi thẳng đến „lô hoàng thượng“. Vừa đi bà vừa nghĩ nếu bị lộ, bà sẽ vừa chạy vừa hét to „Tự do cho các con tôi“. 

Nhưng trời có mắt. Ông Kohl tranh thủ mọi lúc nghỉ để ra khỏi lô đi dạo trong hành lang. Hai số phận gặp nhau. Bà Hellinger nhận ra bà Kohl và chỉ kịp rút bức thư ra trao. Bà Kohl cũng nhanh trí đút bức thư vào trong áo….

Khi ông Kohl ra về, có mấy chục người đứng ngoài phố và tìm cách đưa cho ông những bức thư. Theo như ông tài xế thì có đến 40 bức thư được họ mang về Tây Đức. Số phận những người này thế nào thì không rõ, nhưng ba tháng sau gia đình giáo sư Hellinger được phép rời Đông Đức sang miền Tây.

Sau chuyến đi này ông Kohl tính sẽ đi thăm chính thức Đông Đức. Còn ông Honecker thì nói với đại sứ Liên Xô tại CHDC Đức: Chuyến đi này là một thí nghiệm để ông Kohl thấy rằng quan tâm của dân Đông Đức về ông ta là con số không!

Một năm sau bức tường Berlin bị xóa sổ, khác hẳn với nhận định của của cả hai nhà chính trị lão luyện. Lịch sử luôn đi con đường của nó. Các chính khách, bằng cách này hay cách nọ chỉ khiến sự thay đổi đến sớm hay muộn hơn mà thôi.

Nguyễn Xuân Thọ

[1] Năm 1945 binh lính Xô viết đã hãm hiếp hàng trăm ngàn phụ nữ Đức ở các vùng họ chiếm đóng. Sự việc này bị bưng bít cho đến sau 1990 mới được công khai trên báo chí Đức và châu Âu 

http://www.deutschlandfunkkultur.de/grausame-lebenserinnerungen.1270.de.html?dram:article_id=191028

[2] https://www.focus.de/.../geheimsache-semperoper-wie...

[3] https://en.wikipedia.org/.../Trading_of_East_German...

Điều ko thể

ĐỪNG MONG NHỮNG GÌ KHÔNG THỂ CÓ Ở NGƯỜI KHÁC

Lần đó tôi bay từ Huế đi Tp. HCM. Máy bay bị delay khá lâu, thời đó chưa có điện thoại hay iPad để vào mạng giết thời gian, tôi ngồi quan sát đám hành khách trong phòng đợi. Mỗi người một vẻ, đa số là nóng ruột hơi chút cáu kỉnh. Không gì chán hơn cảnh chờ đợi, lâu lâu lại nghe trên loa: “Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam xin lỗi quý khách…”

Tôi mở tập tài liệu được phát trước cho cuộc hội thảo ngày hôm sau ở Tp. HCM ra đọc thì nghe một giọng Huế nam trung ấm nhẹ:

 ⁃ Thưa, đây có ai ngồi chưa ạ?

Trước mặt tôi là một ông thầy chùa, nhìn trang phục biết ngay là người tu hành, chỉ không biết là sư cấp bậc nào. Tôi đứng dậy, lễ phép mời thầy ngồi vào chỗ trống bên cạnh. Vị sư cảm ơn, nụ cười nhẹ nhõm của người Huế. 

Tôi tiếp tục đọc mớ tài liệu. Ông thầy chùa khoan thai lấy từ trong túi vải ra cuốn sách, ngồi đọc chăm chú. Tôi vô cùng ngạc nhiên thấy bìa sách ghi “principes fondamentaux de la mécanique quantique”. Tôi không rành tiếng Pháp nhưng có học hai học kỳ môn Cơ học lượng tử nên hiểu cuốn sách của ông thầy viết về Cơ học lượng tử. Vô cùng ngạc nhiên, tôi thốt lên thưa thầy thầy đọc cả loại sách này ạ. Ông cười hơi bẽn lẽn: 

 ⁃ Tìm hiểu thế giới vi mô và thế giới vĩ mô đều rất thú vị. 

Vì phép lịch sự, tôi không tỏ ra có đôi chút kiến thức về vật lý hiện đại, tiếp tục đọc tài liệu và để cho ông ta tiếp tục với cuốn sách của mình. 

Chúng tôi không trò chuyện gì cho đến khi loa thông báo chuyến bay của chúng tôi sẽ cất cánh sau 30 phút nữa. Mọi người đổ xô về phía cửa ra máy bay theo thói quen cố hữu của người Việt Nam. Tôi với nhà sư chậm rãi ra đứng cuối hàng, lúc đó tôi mới phát hiện ông ta đi cà nhắc. 

Sân bay Phú Bài là sân bay nhỏ, hành khách đi bộ ra máy bay. Tôi định giúp dìu ông đi nhưng ông xua tay cảm ơn, nói tôi tự đi được. 

Người ta nói có duyên thì gặp, chàng trai ngồi cạnh nhà sư xin đổi chỗ cho tôi để được ngồi cạnh bạn gái. Thế là tôi được ngồi cạnh nhà sư, trò chuyện hơn một giờ bay. 

Không cắt nghĩa được vì sao tôi lại dùng giọng Huế nói chuyện với ông, có thể vì giọng ông ấm áp, nhỏ nhẹ nhưng nội lực như mọi người Huế trí thức. Ông không xưng thầy và tôi cũng không xưng con với ông, bởi chúng tôi không gặp nhau ở chùa mà chỉ là những người đồng hành một chuyến bay. 

Ông gầy, chắc thua tôi dăm tuổi. Mùa hè mà ông vẫn đi giày. Đoán được thắc mắc của tôi, ông cười nói chân trái là chân giả. 

Rồi ông kể về cuộc đời, về cái chân giả của ông. Có lẽ ông tìm thấy ở tôi một người biết nghe chuyện. 

 ⁃ Năm 1973 tôi mười tám tuổi, bị bắt lính. Anh biết rồi đó, đang đi ngoài đường bị bắt đưa lên xe chở thẳng lên trại huấn luyện thế là thành lính thôi. Năm đó anh ở đâu?

 ⁃ Năm đó tôi ở Hà Nội, học xong ra đi làm rồi. 

 ⁃ Tôi tưởng anh người Huế?

 ⁃ Dạ tôi người Huế, theo cha mẹ ra Bắc, cha mẹ tôi theo Cụ Hồ mà. 

 ⁃ Sau khoá luyện binh tôi bị điều về một đơn vị ở phía Tây Thừa Thiên. Nhà ai có tiền chạy thì không phải ra vùng chiến sự, nhà tôi nghèo đành chịu. Năm 1973 ký Hiệp định hoà bình Pari, không còn những trận đánh lớn nhưng xung đột lẻ tẻ thì vẫn còn. Năm 1974 tiểu đội tôi đang đi trong rừng thì đụng phải nhóm quân Bắc Việt. Nghe tiếng AK tôi bắn lung tung rồi trúng đạn ngất đi. 

Không biết tôi ngất bao lâu, khi tỉnh lại thấy mình nằm trên đám lá, một bàn chân không còn nữa. Anh bộ đội Bắc Việt đang ngồi cạnh tôi, mở bi đông nước cho tôi uống từng ngụm một:

 ⁃ Tao đã buộc chặt chân mày để cầm máu, đã băng bó sơ rồi. Tao bị thương ở vai nên không cõng mày được, mày chịu khó để tao dìu đi tìm chỗ nào có người để nhờ họ giúp. 

Tôi không nhớ chúng tôi đi bao lâu, hai người đi ba chân cùng với khúc cây anh chặt làm nạng cho tôi. Trời Phật phù hộ, chúng tôi cùng ngất lịm trước cổng ngôi chùa nhỏ, đúng hơn là cái am với duy nhất một vị sư già. 

Vị sư già lần lượt đưa chúng tôi vào am, nấu nước lá cây rừng rửa vết thương, thay băng cho chúng tôi. Nhờ sư ông cứu chữa, một tuần sau anh Quang - anh bộ đội Bắc Việt xin phép chia tay tìm về đơn vị. Còn tôi ở lại với một chân không có bàn chân. Sư phụ đã cứu sống tôi và người đã nhận tôi về với Phật. 

 ⁃ Thế là thầy ở lại chùa tu luôn. 

 ⁃ Đó là cái duyên. Tôi không bị thương thì không gặp được sư phụ. Ngài là bậc trí thức, vì bất hợp tác với Ngô Đình Diệm mà bỏ lên núi tu. Ngài thương tôi lắm. Năm 1977 ngài xin cho tôi qua Ấn Độ học, sau tám năm tôi nhận bằng tiến sĩ Phật học. Về nước có nhiều nơi cho tôi đến nhưng tôi về ngôi chùa cũ, phụng dưỡng sư phụ cho đến khi Ngài viên tịch. 

 ⁃ Và thầy vẫn ở đó cho đến nay?

 ⁃ Dạ đúng, đó là nơi lý tưởng cho việc tu hành. 

Theo thói quen của người hay đi họp tôi hỏi lần này thầy vô Sài Gòn là có việc của Giáo hội? Thầy cười:

 ⁃ Thỉnh thoảng tôi cũng có đi việc của Giáo hội nhưng lần này thì không. Lần này tôi đi đám cưới con của người anh. 

 ⁃ Thầy còn người anh ngoài đời. 

 ⁃ Hơn cả anh ruột nữa. Đó là anh Quang, người dìu tôi đi trong rừng năm 1974 đó. Anh Quang là sinh viên khoa Lý trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, năm 1973 nhập ngũ vô Nam chiến đấu. Sau năm 1975 anh về học tiếp Đại học rồi đi Liên Xô nghiên cứu sinh, sau sang Pháp làm luận án tiến sĩ. Các sách vật lý tôi có là nhờ anh Quang tặng. 

 ⁃ Vậy là hai anh em đã tìm được nhau sau chiến tranh. 

 ⁃ Anh Quang tìm chứ tôi biết đâu mà tìm. Khoảng năm 1990 anh Quang ở Pháp về, mò tìm lại ngôi chùa năm xưa đã cưu mang anh. Anh biếu sư phụ bao gạo ngon, cả thùng sữa và mấy hộp sâm Triều Tiên. Sư phụ mừng lắm, ôm hai anh em chúng tôi khóc: “Đời ta đi tu thế là thành công, ta có hai đứa con đều là tiến sĩ”. 

Tôi hiểu ý của sư phụ là tu ở chùa hay tu trong đời sống cũng đều là tu, miễn sao anh có tu dưỡng. 

Anh Quang hiện là cán bộ giảng dạy ở Tp. HCM. Hè vừa rồi anh cho thằng con trai, cái thằng ngày mai làm đám cưới đó, về ở với tôi một tháng, nói nhờ chú dạy nó làm người giúp anh. Coi như nó đi tu một tháng. Tức cười là ba nó nhờ ông thầy chùa dạy con cách làm làm chồng, làm người. 

Tôi cười theo ông sư, tranh thủ nhận một bài học luôn:

 ⁃ Thưa, thầy có thể cho tôi biết bài học đó không?

 ⁃ Nói thì dài lắm mà tóm gọn lại là để có hạnh phúc ta ĐỪNG ĐÒI HỎI NHỮNG GÌ KHÔNG THỂ CÓ Ở NGƯỜI KHÁC. 

Đã mấy chục năm trôi qua, tôi thấy lời vị thầy chùa quá đúng. Càng ngẫm nghĩ càng thấy đúng. Sẽ viết riêng điều đó ở một bài khác. 

Hôm nay chỉ nói chuyện đạo và đời. Thực ra, tuy hai mà vẫn là một.

✍️Nhà văn Phan Chi

Lê Minh (DEBRECEN.vidi69) st

Hành trình cảm thụ: Những lúc nóng giận

🍀Cái giá của cơn giận

Thời gian chính là thứ vô thường nhất trên đời. Chúng ta không thể khiến thời gian dừng lại, càng không thể điều khiển thời gian tiến hay lùi. Thời gian vì thế rất quý báu. Chớp mắt, có khi chạm đến ngưỡng cuối của cuộc đời.

Mấy ai hiểu được giá trị thời gian. Vì chúng ta bận lao đầu vào bao nhiêu cơn giận. Chúng ta giận khi thương người người chẳng thương ta. Chúng ta giận khi công việc không trôi chảy. Chúng ta giận khi kẹt xe giữa cái nắng gay gắt... Chúng ta mãi giận, mãi bận và vì thế cuộc đời trôi đi rất nhiều khoảng không vô nghĩa.

Cơn giận cho ta những gì? Khi nóng giận, tâm ý tốt đẹp mỗi người dường như biến mất. Chúng ta sẽ tìm lời nói đau lòng nhất, tổn thương nhất, sắc bén nhất ném vào người đã cả gan làm chúng ta không hài lòng. Cơn cảm xúc cuồng nộ đó rồi sẽ qua. Tuy nhiên, vết thương lòng từ người hứng chịu cơn giận vẫn còn ở đó. Nếu người kia cũng như chúng ta, họ sẽ tìm cách trả đũa để chúng ta phải thật đau khổ. Ngày nối ngày, đôi bên chồng chất tổn thương thêm. Còn mối quan hệ rơi vào bế tắc.

Cơn giận khiến cho chúng ta quên mất giá trị thời gian. Rằng chúng ta đang phí hoài thời gian, tâm sức chỉ để thỏa mãn thứ cảm xúc tiêu cực dâng lên trong người. Chúng ta bùng nổ để đổi lại sự vô nghĩa. Thay vì bình tâm, lắng dịu nhìn nhận thực tế. Cơn lốc cảm xúc là thứ đã cuộn thì khó dừng. Chúng ta sẽ bị mang đi xa cho đến khi chạm đến mốc tuổi già, khi ấy có chăng quá muộn.

“Ngắn ngủi, vô thường, chứa đựng sinh diệt, một sát-na chính là một đời người. Hiểu được như vậy, ta càng thấy rõ cách duy nhất để sống trọn vẹn, để không lãng phí phút giây nào của cuộc đời chính là phát triển tâm lành, lòng thiện, sự bao dung và thấu hiểu...”

📚“Sát-na này là thiên thu” nằm trong bộ sách 3 quyển của Đại đức Thích Đồng Tâm. Quyển sách như cuốn nhật ký ghi lại hành trình cảm thụ, tu tập của Đại Sư Thích Đồng Tâm với nhiều mẫu chuyện nhỏ, ý nghĩa. Từ đó đúc kết ra nhiều bài học, giúp con người biết trân trọng thực tại, sống tốt, tâm an.

Bàn về việc trị quốc

BI KỊCH CỦA CHỦ NGHĨA ĐỨC TRỊ 

Tui có một cây xoài trồng bên ngoài hàng rào, sát đường đi chung của một xóm có 6 hộ gia đình. Vừa rồi cây xoài đó ra hoa kết quả mùa đầu tiên và chỉ đậu đúng một trái. Trái xoài ấy phơi ra lối đi nay đã lớn có thể ăn xanh hoặc sắp ăn chín được rồi. Tui hoàn toàn không có biện pháp bảo vệ nào, chỉ hên xui trông chờ vào đạo đức của những người hàng xóm đi qua đi lại. Ấy vậy mà hơn 1 tháng trôi qua, từ khi xoài đã lớn có thể ăn được, nó vẫn còn nguyên trên cây. Tui đã gặp hên. Ít ra là đến bây giờ.

Lẽ ra tui phải xây dựng một cơ chế khoa học và hữu hiệu để bảo vệ trái xoài như: làm hàng rào bọc cây xoài lại, thuê người canh gác ngày đêm và gắn camera giám sát. Với cơ chế giám sát hữu hiệu này thì có đến 99% trái xoài không bị hái trộm. Tuy nhiên tui lại đi theo “chủ nghĩa đức trị” phó mặc sự còn mất trái xoài vào đạo đức của những người hàng xóm đi qua lại. Nếu những kẻ đó đều có đạo đức: Trái xoài tui còn, nếu có một người trong số đó kém đạo đức: Trái xoài tui chắc chắn mất đi. Tui hoàn toàn dựa vào hên xui, mà độ xui xẻo lên đến trên 90%. 

Thế giới văn minh ngày nay vẫn còn một số quốc gia mà người dân giao phó hoặc bị buộc phải giao phó vận mệnh quốc gia, vận mệnh của họ cho một cá nhân hay một nhóm người cai trị rồi ngồi thụ động cầu mong cá nhân đó hay nhóm người đó là “đấng minh quân” chứ không phải là phường vô lại. Hiếm hoạ mới có một quốc gia gặp may đã có được “minh quân”. Phần lớn các quốc gia còn lại hầu như đã gặp xui, kẻ cai trị là phường hôn quân.

Sau chiến tranh Nam Bắc, vào năm 1953, bán đảo Triều Tiên bị chia hai. Phía Bắc rơi vào tay nhà độc tài Kim Nhật Thành, phía nam vào tay nhà độc tài Phác Chung Hy. Phía bắc gặp xui, họ Kim là nhà cai trị tệ hại đã đưa đất nước này đến chỗ cùng đường và di hại đến tận hôm nay, nhân dân đói rách đến mức có lúc phải ăn cả rễ cây, và tệ hại hơn nữa là họ bị giam hảm trong một nhà tù toàn quốc, không được tiếp xúc và tự do đi lại với thế giới văn minh. 

Nửa bán đảo phía Nam gặp hên, có được nhà cai trị độc tài là bậc minh quân. Trong vòng 17 năm cai trị khắc nghiệt, 1962 – 1979, ông ta đã lập nên kỳ tích sông Hàn, đưa Nam Hàn lên thành quôc gia vượt qua đói nghèo và đặt chân vào thế giới phát triển để có được một Hàn Quốc giàu mạnh như ngày nay. 

Thật ra người dân Nam Hàn cũng thông gặp hên ngay lần lựa chọn đầu tiên và lần thứ hai. Lý Thừa Vãn là chọn lựa đầu tiên nhưng thất bại vì ông thiếu tài và kém đức. Vị tổng thống thứ hai cũng tượng tự. Mãi đến lần thứ ba, mất hết gần 10 năm, Hàn Quốc mới gặp hên, chọn được Phác Chung Hy, đích thực là bậc minh quân. Cũng khá may mắn là Hàn Quốc còn có cơ hội để chọn lại. Ông Phác là nhà độc tài, cai trị và quản lý đất nước hết sức khắc nghiệt theo chế độ quân sự, nhưng là nhà độc tài có tâm sáng, tất cả ông làm vì mục tiêu giàu mạnh của đất nước chứ không phải vì mục tiêu cá nhân. Ông làm tổng thống cai trị Hàn Quốc trong 17 năm. Và cũng rất may cho Hàn Quốc, vào năm 1979, ông bị ám sát chết. Thủ phạm bắn chết ông tuyên bố ông là sự cản trở cho nền tự do dân chủ nên cần phải loại đi. 

Sau khi ông Phác chết, Hàn Quốc đã xây dựng thành công thể chế dân chủ như các quốc gia văn minh khác trên thế giới. Chủ nghĩa độc tài đức trị đã theo ông Phác xuống mồ, chủ nghĩa dân chủ pháp trị được hình thành. Nghĩa là Hàn Quốc không còn mơ hồ hên xui giao vận mệnh đất nước vào tay một cá nhân hay một nhóm hú hoạ nào đó. Họ nhanh chóng xây dựng các biện pháp hợp lý và khoa học, xây dựng một cơ chế điều hành tối ưu mà các nước dân chủ văn minh tiên tiến đang áp dụng. Dùng pháp luật để quản lý đất nước. 

Một câu hỏi được đặt ra, liệu ông Phác Chung Hy không bị ám sát, vẫn tiếp tục cai trị độc tài cho đến khi chết như hầu hết các nhà độc tài khác thì Hàn Quốc có tiếp tục phát triển ổn định đến ngày nay? Cái đó cũng hên xui, nếu về sau ông Phác vẫn còn tài đức, vẫn còn minh mẫn thì có thể. Nếu về sau ông trở nên ảo tưởng về quyền lực vô hạn của mình, trở nên ngạo mạn và lú lẫn như hầu hết những tay độc tài khác thì Hàn quốc cũng khó duy trì sự phát triển ổn định đến ngày nay. 

Trường hợp Singapore, nhiều người lầm tưởng ông Lý Quang Diệu là một nhà độc tài “minh quân”. Không hề, ông ấy là một nhà pháp trị “minh quân”. Khi được giao quyền lãnh đạo đất nước ông xây dựng ngay thể chế dân chủ, xây dựng một nền pháp trị vững mạnh trên nền tảng tam quyền phân lập để điều hành Singapore. Ông làm thủ tướng hết nhiệm kỳ này qua nhiệm kỳ khác không phải bằng bạo lực để cưỡng đoạt, mà đảng của ông quản lý rất tốt đất nước, giành được sự tín nhiệm của toàn dân nên liên tục được bầu lại, các đảng khác chưa đủ uy tín để cạnh tranh lại dù họ được tự do và bình đẳng tham gia tranh cử.

Các đất nước có nền dân chủ pháp trị, điều hành quốc gia bằng luật pháp thì không nói đến đức trị, không hên xui trông chờ vào bậc minh quân một khi họ đã có “minh chế”. Người lãnh đạo đất nước trong cơ chế pháp trị được nhân dân chọn lọc và bầu ra qua lá phiếu, phải làm việc trong khuôn khổ luật pháp như tất cả các công chức khác từ thấp đến cao, nếu họ làm việc tốt có thể duy trì thêm 1,2 nhiệm kỳ nữa, nếu họ làm không tốt thì sau một nhiệm kỳ bị truất phế đi ngay bằng lá phiếu. Họ không có cơ hội để kéo dài sai lầm từ thập kỷ này qua thập kỷ khác.

Bi kịch của chủ nghĩa đức trị là ông lãnh đạo độc tài nào cũng cho mình là bậc minh quân, là bậc tài đức khác thường không ai có thể thay thế. Rồi các ông “minh quân” ấy xây dựng ra cả một hệ thống quản lý dưới quyền mà nhân sự được chọn lựa rất chủ quan duy ý chí, rập khuôn “tài đức” như của các ổng, lấy mấy ổng làm thần tượng để học tập và làm theo. Bởi vậy trong các chế độ độc tài toàn trị luôn xuất hiện các “bậc thánh thần” như thánh Lenin, thánh Stalin, thánh Mao, thánh Pon Pot, thánh Fidel, thánh Kim, thánh Kadafi, thánh Hussein … Các thánh ấy càng vĩ đại thần dân (chứ không phải công dân) của các thánh ấy càng điêu đứng, càng không được làm người.

Với chủ nghĩa đức trị, nhân sự của bộ máy cai trị hình thành theo kiểu: “chỉ đưa những người tài đức vào trung ương”, “cương quyết không đưa những người xu nịnh chạy chọt vào trung ương”, “không đưa vào trung ương người cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, bè cánh, cục bộ, quan liêu …”  với những tiêu chuẩn hoàn toàn định tính theo chủ quan của “bậc minh quân” đứng đầu, một kiểu hô khẩu hiệu chung chung mà không hề nêu ra biện pháp cụ thể và khoa học để chọn được người đạt các tiêu chuẩn mong ước.

Một bộ máy quản lý chỉ hên xui trông chờ vào đạo đức của các thành viên, mà phần xui thì quá lớn, tất yếu sẽ là một bộ máy rệu rã, bị lợi lộc chi phối, định hướng quản lý theo tác động của đồng tiền. Một bộ máy như vậy chắc chắn là môi trường tốt cho tệ quan liêu tham nhũng phát sinh và lộng hành.

Rồi một khi tệ tham nhũng trở thành quốc nạn, trào lên không kiểm soát được, không che giấu được thì đi tìm nguyên nhân. Lúc đó tất yếu phải tìm ra nguyên nhân của tham nhũng là do “sự suy thoái lối sống và đạo đức của cán bộ”. Vâng, theo “bậc minh quân”, tệ nạn tham nhũng là do nhân sự của bộ máy có nhiều cá nhân suy thoái đạo đức, không noi gương và học tập như “minh quân”, phải loại những kẻ suy thoái đó ra thì bộ máy sẽ trong sạch và sẽ hết tham nhũng. Khi loại người cũ ra phải tuyển người mới vào, và lại hên xui mong chờ người mới sẽ đạo đức hơn, bộ máy sẽ hết tham nhũng. Nhưng lại quên một điều rằng, dù có tuyển được người mới có đạo đức tốt đẹp, mà với bộ máy thiếu sự kiểm soát từ nhiều phía thì người cán bộ mới tốt đẹp đó có còn mãi tốt đẹp hay không. Trái xoài chín mà cứ phơi ra giữa lối đi, không có biện pháp bảo vệ, thì cũng có người đi qua dù không tham cũng động lòng tham. Thực tế cho thấy, hết lớp người này bị bắt tù, bị thải hồi, đến lớp người mới vào cũng lặp lại tội trạng cũ mà ở mức độ còn cao hơn, nghiêm trọng hơn. Lại phải bắt tù, lại phải thanh lọc …

Nói cho đầy đủ, bộ máy nhà nước của bất kỳ quốc gia nào trên thế giới dù dân chủ hay độc tài cũng đều có tham nhũng, vấn đề ít hay nhiều mà thôi. 

Những quốc gia theo cơ chế dân chủ pháp trị chắc chắn tệ nạn tham nhũng và quan liêu sẽ được hạn chế đến mức tối thiểu. Bởi các quốc gia đó đưa ra những tiêu chuẩn định lượng và dùng những biện pháp khoa học để tuyển chọn công chức vào bộ máy, và tất cả những cái đó đều quy định trong luật pháp chứ không làm tuỳ tiện theo ý thích của mỗi kẻ đứng đầu, còn những người đứng đầu bộ máy từ địa phương lên trung ương thì được người dân tuyển chọn qua tự do bầu cử. Trong quá trình tranh cử cạnh tranh khốc liệt, những kẻ tài hèn đức mọn sẽ bị phát hiện và bị loại ra. 

Bên cạnh bộ máy quyền lực điều hành quốc gia thì có các bộ máy quyền lực độc lập khác, có bộ máy đặt ra luật lệ và giám sát, có bộ máy chuyên phân xử khi có kiện tụng hoặc sai trái. Cái đó gọi là tam quyền phân lập. Rồi giám sát luôn cả tam quyền thì có đảng phái đối lập (luôn rình mò bắt lỗi công chức đảng cầm quyền), có đệ tứ quyền là báo chí tự do, có các tổ chức xã hội dân sự do người dân tự lập ra. Với cả một hệ thống giám sát chằng chịt và chặt chẽ như vậy thì một công chức bình thường có lòng tham muốn tham ô cũng rất khó, huống chi các vị công chức cao cấp như tổng thống, thủ tướng, chủ tịch quốc hội, chánh án tối cao… càng bị theo dõi và giám sát chặt chẽ hơn thì càng khó bề suy thoái đạo đức dù có muốn. 

Trở lại chuyện tui chống trộm trái xoài. Theo cơ chế pháp trị tui sẻ làm hàng rào bao bọc cây xoài, rồi để tránh việc hàng rào bị kẻ trộm vào phá, tui lại thuê thêm người bảo vệ canh giữ , rồi để giám sát người bảo vệ có canh gác hay không hoặc có thông đồng với kẻ trộm hay không, tui lại gắn một cái camera internet để theo dõi qua điện thoại. Với cơ chế bảo vệ và giám sát như vậy, tui sẽ yên chí đến 99% trái xoài sẽ không bị trộm. Còn như thực tế hiện nay, tui theo cơ chế đức trị, để mặc trái xoài ấy phơi ra, chỉ trông mong vào đạo đức tốt đẹp của những người hàng xóm, thì có khả năng đến 90% rơi vào bi kịch, là trái xoài sẽ mất tiêu vào ngày nào đó.  

Nhưng bi kịch không phải là tui bị mất trái xoài, bi kịch nằm ở chỗ khác to lớn hơn. Vì tui thiếu sự bảo vệ nên có thể biến một người hàng xóm không tham thành kẻ trộm. Khi việc mất trái xoài loang ra, hàng xóm sẽ nghi kỵ nhau, người này nghi ngờ người kia, thậm chí có người sẽ nghi ngờ chính tui đã hái trái xoài rồi vu oan cho hàng xóm. Mất hết lòng tin vào nhau. Quá sức bi kịch.

Dù sao, với cá nhân tui thì chỉ mất một quả xoài và mất đi tình làng nghĩa xóm, nhưng với một quốc gia, nếu cứ bám vào chủ nghĩa đức trị, thì mất mát vô cùng lớn. Mất tài nguyên môi trường, mất tài sản quốc gia, mất sự công bằng xã hội, mất niềm tin vào công lý, mất nền tảng đạo đức, mất lòng người … rồi đưa đến mất nước cũng không xa lắm. 

Quá sức bi kịch.

Huỳnh Ngọc Chênh

Du ngoạn Budapest

Gróf Andrássy Gyula (a "szép akasztott ember") szobra a Kossuth téren. Háttérben az Országház.

Hình ảnh: từ Budapest Európa legszebb fővárosa csoport