Một xh tốt, đó là xh mà khi hội nhập vào nó, con người trở nên tốt hơn!
Và hội nhập là theo nghĩa nào: là hòa tan chẳng để lại gì, hay chỉ mang hình thức của 1 cục sắt, luôn sống với giấc mơ của thép đã tôi (vô cùng kiên định, vô cùng bảo thủ)?
------------
Đây là 1 câu chuyện pha trộn, ghi lại từ những câu chuyện của nhiều người, ở cái thời đẹp đẽ nhất của chúng tôi, cũng là thời kỳ bi hùng nhất của dân tộc. Thời của những chiến tích Điện Biên Phủ ghi tạc vào lịch sử.
Chuyện của tôi là 1 chuyện buồn, ko có gì đáng kể, bởi tôi đã phí hoài nửa đời mình với những "vấp ngã dại khờ" của thời trai trẻ, nhưng những gì tôi biết, những người tôi quen lại rất đáng kể. Kể để nhớ lại, nhưng còn phải suy nghĩ, và trăn trở với hôm nay: tại sao tất cả lại như thế?
Chủ đề vẫn xoay quanh câu nói của Fidel Alejandro Castro Ruz: "Con người là sản phẩm của xã hội"
và chúng ta là ai, đang sống ntn? Điều mà tôi thường nhắc lại trong những lần viết về xh và con người.
Thế kỷ trước, chúng tôi đến Hungary với hành trang hầu như chẳng đáng gì về vật chất, nhưng được trang bị 1 hành trang tinh thần vô cùng hoành tráng (có lẽ do sống theo chủ nghĩa giáo điều made in Vietnam?). Lũ chúng tôi như những đứa trẻ bước ra với thế giới, rất ngơ ngáo, chưa bao giờ tiếp xúc với những cơn gió lành, những luồng tư tưởng mới mẻ đến từ những phương trời xa lạ. Lúc đó là mùa Thu năm 1972, sau đó ở HN diễn ra trận Điện Biên Phủ trên ko (xảy ra sau Điện Biên Phủ dưới đất 18 năm) còn tôi là 1 chú nhóc 17 tuổi.
Chuyện của tôi
Bởi tôi lúc đó đúng là 1 chú nhóc, nên bây giờ nhớ lại nhũng ngày đẹp ấy, tôi hay nhận mình là Hoàng Tử Bé (HTB) cho giống câu chuyện mà tôi rất thích của Antoine de Saint Exupéry thôi, chứ cậu bạn của tôi mới xứng với cái danh xưng này bởi chính cô bạn gái người Hung đã gọi cậu ta như thế. Còn cậu ấy thì lại ko nhận mình là HTB, cậu ta chỉ thổ lộ rằng: mình là người "cố gắng sống chân thành, trân trọng mỗi rung động của mình, mỗi khi nhớ Hoàng Tử Bé" thôi.
Hình ảnh (Từ Album QB): Lũ chúng tôi @ NEI, Năm học 1972 - 1973
Hàng trên, từ trái qua là Chu Đình Chí, chú bé vui vẻ. Kế bên là Trung, biệt danh là "chủ lò gốm" (tôi cũng chả biết tại sao!). Cạnh Trung là người đang gõ mấy chữ này. Rìa phải là tên Ái Việt, mà từ bây giờ tôi sẽ gọi là Hoàng tử (HTB).
Hàng dưới là 2 nhân vật rất đáng nể: Bên trái là Phan Nguyễn Khánh, cả bọn đều nể tên này ngay từ dạo ấy. Tên còn lại là Quang Bình, biệt danh là "Bình to" (ko biết vì to mồm hay để phân biệt với tôi là "Bình con"). Tên này, theo tôi thì chơi càng lâu, càng nể!
Bọn tôi (là những người trong ảnh) và những người khác bắt đầu hành trình đi Tây từ Đại Từ, vùng này là 1 huyện của Thái Nguyên. Bây giờ có lẽ ko còn tên theo quy định hành chính mới. Chiến tranh chưa chấm dứt (sau chiến dịch ném bom Hà Nội bằng B-52 thất bại, Nixon mới chịu ký Hiệp định Paris) nên những học sinh đủ điểm thi ĐH và cán bộ ở khắp mọi miền từ Vĩnh Linh trở ra, nhận được giấy báo tập trung đi học nước ngoài, đều đến đây để học chính trị, làm các thủ tục cần thiết, chia đoàn theo danh sách LHS của từng nước, nhận Hộ chiếu rồi chờ đến ngày đi bằng ô tô tới Đồng Đăng, lên tàu rời VN sang TQ. Sau đó chuyển sang tàu chuyên xa ở ga Bằng Tường, tiếp tục chặng đường đến Moskva, từ đây sẽ tách ra để đến các nước khác nhau bằng tàu hỏa.
Chuyến đi của bọn tôi đến Hungary là 1 hành trình đã đi vào ký ức của 1 thời đáng nhớ, với nhiều tình tiết thú vị mà Hoàng tử đã kể lại rất hay trong loạt bài "Tàu liên vận". Ngay trong bài đầu, Khánh xuất hiện rất ấn tượng với hình ảnh "tóc xoăn, mặt vuông, lúc nào cũng ra vẻ điềm đạm mặt lạnh, nhưng nhạy cảm". Còn Trung thì "hiền lành, tính hơi nhà quê, lúc nào cũng ngơ ngác, nhớn nhác như mất cái gì".
Vốn bản tính "cởi mở, luôn luôn cần đồng bọn để bày trò nghịch láo" nên Hoàng tử kết giao ngay với Khánh và Trung khi đoàn Hung nhận lệnh lên đường. Sau khi nhanh chóng làm thân với Khánh và Trung, tên này biết được một thằng nhà ở Tô Hiến Thành, thằng kia ở Khu tập thể Bờ Sông, và còn giao ước với nhau: "là sẽ luôn đi với nhau".
Câu chuyện càng ngày càng ly kỳ vì Hoàng tử là 1 cây viết rất sắc nét, rõ ràng đến từng chi tiết. Tên này có trí nhớ rất tốt, lại là dân chuyên toán hạng siêu, nên chuyện nào viết ra cũng rất chí tình chí lý. Có nhiều đoạn đọc xong tôi mới thừa nhận vì ko còn nhớ rõ, nhưng nhiều đoạn thì quả tình cả tôi cũng thấy như mới xảy ra hôm qua vì còn nhớ như in. Công nhận, HTB viết rất đúng, từng dòng từng chữ, ko sai chút nào!
Ko phải bỗng dưng Hoàng tử để ý đến Khánh. Trên đường từ Đại Từ đến Đồng Đăng, chúng tôi nghỉ lại ở thôn Nà Mạ (Cao Bằng), quê hương của anh Kim Đồng nổi tiếng mà chúng tôi ai cũng biết. Mọi người được chia thành từng nhóm và bố trí vào các nhà dân. Bọn Khánh, Việt, Trung vét tiền nhờ chủ nhà làm 1 bữa cơm tươm tất. Ngồi ăn với ông chủ, Hoàng tử nhanh nhảu hỏi:
- Bác được mấy người con?
Chủ nhà nói:
- Tôi được mỗi một đứa.
Đoạn ông chỉ vào thằng bé đang ngồi cùng ăn. Thấy trong nhà có nhiều đàn bà con gái, Hoàng tử hỏi ông:
- Thế mấy người kia là ai?
Chủ nhà đáp:
- Bọn nó đều là con gái tôi, nhưng tính làm gì.
Hoàng tử nghe vậy bấm bụng khoái chí, nhưng ko dám cười. Đến tối, Khánh ta mới tủm tỉm buông 1 câu:
- Đ.M., con gái ko tính.
Nghe câu này, HTB nghĩ ngay: "Thằng này có óc quan sát, trào phúng, chơi được".
Chúng tôi rời thôn Nà Mạ trong đêm tối và đi bộ đến lúc tờ mờ sáng mới đến Đồng Đăng. Đường khó đi nên Hoàng tử vấp phải đá liên tục, đứt cả quai dép, sứt cả chân. Cả bọn vẫn sát bên nhau, ko rời. Lúc lên tàu, theo quy định (có người phổ biến) ko được mang tiền qua biên giới, Khánh và HTB thì đã nhẵn túi, riêng ông chủ lò gốm tỏ ra bất an, ngọ nguậy ko yên. Thấy thế, HTB hỏi:
- Mày có vấn đề gì?
Tên Trung nói:
- Tao còn tiền, làm sao bây giờ?
HTB bảo:
- Sao tối hôm qua mày ko nộp mà chén nốt cho khỏe!
Trung nói:
- Nhưng tao có nhiều quá. Mang đi hơn một trăm.
Hoàng tử nghĩ bụng "Đ.M, thằng này con nhà in ra tiền chắc, giàu thế". Rồi nhớ lại lúc nó lên đường, chú Huy Phương, bố nó phải chạy đi vay trước Nhà Xuất Bản Văn học 40 đồng (để sau viết sách trừ nợ). Ông để lại nhà 5 đồng, 2 bố con lên Tạ Hiền ăn phở 2 đồng, HTB cầm đi 33 đồng đã thấy nhiều lắm. Nghĩ lại, nó thấy bố của Trung làm giám đốc Ngân Hàng, chắc là biết dành dụm (ko phải chấm mút như bây giờ) nên mới đưa cho con 1 khoản như thế. HTB bảo Trung:
- Đâu, mày tòi ra đây ngay!
Trung đưa cho nó khoảng 12 đồng (hồi đó với bọn tôi là 1 số tiền lớn, tiêu 1 tháng cũng thoải mái). HTB vo viên lại, nhét vào gạt tàn thuốc lá. Thấy thế, tên Trung bất mãn:
- Sao lại vứt bỏ tiền đi như thế?
HTB quạt luôn:
- Vớ vẩn, mày muốn bị đuổi về hả. Để đây rồi thế nào cũng có người nhặt được tiêu hộ.
Tên Khánh ủng hộ:
- Đúng mẹ nó rồi!
Nghe vậy, Hoàng tử lại nghĩ: "Thằng này ngôn ngữ hợp với mình. Trung thì luôn dấm dúi anh em làm một cái gì khác, khó lường trước."
(còn nữa)
