Sunday, August 25, 2024

Benjamin Victor

Benjamin Victor, một nhà điêu khắc danh tiếng người Mỹ, hiện đang sống tại Boise, Idaho, vinh dự là nghệ sĩ còn sống duy nhất có ba tác phẩm điêu khắc được trưng bày tại National Statuary Hall của Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ. Ông đang tiếp tục thực hiện tác phẩm thứ tư của mình cho Hall, một bức tượng đại diện cho Daisy Bates.
Trong số những tác phẩm nổi bật của Victor, có hai tác phẩm đáng chú ý là "Bathsheba" và "Lady of Shalott". "Lady of Shalott" được lấy cảm hứng sâu sắc từ bài thơ cùng tên, khám phá những chủ đề sâu sắc về sự cô lập, xung đột giữa kỳ vọng xã hội và mong muốn cá nhân, và hậu quả của việc che giấu bản chất thật của mình. Thông qua nghệ thuật của mình, Victor không chỉ nắm bắt những chủ đề này mà còn làm sống động sâu sắc cảm xúc và sự phức tạp của các nhân vật được thể hiện.


Pane e Vino - 3 Nguyễn Khắc Cần (FB)

Saturday, August 24, 2024

Biên giới Zion (2)

Thái độ tương phản về người tị nạn bắt nguồn từ cách tiếp cận đàm phán hoàn toàn khác nhau. Người DT là 1 thiểu số bị đàn áp suốt 2 thiên niên kỷ, họ chưa bao giờ được tự do chọn vũ lực. Do đó, họ thường xuyên phải đàm phán (thường là để vừa đủ tồn tại, và gần như luôn ở thế rất yếu). Đây là 1 trong những kỹ năng sinh tồn được hình thành qua nhiều thế kỷ sau những biến cố khủng khiếp nhất: họ đã ko chỉ phát triển kỹ năng đàm phán mà còn cả 1 triết lý đàm phán, kể cả trong những điều kiện tưởng như ko thể.

Người DT đã học cách chấp nhận 1 vị thế được dàn xếp, dù rất thấp và thiệt thòi, vì biết rằng: vị thế đó sau này có thể được cải thiện thông qua các cuộc đàm phán tiếp theo cũng như nhờ vào những nỗ lực của chính họ. Tầm quan trọng tối thượng của thỏa thuận thay cho vũ lực đã ăn sâu trong máu họ.

Ngược lại, người Ả-rập là 1 chủng tộc đi chinh phạt, các văn bản tôn giáo của họ vừa là nguồn cảm hứng vừa phản ánh lập trường cực đoan đối với các dân tộc khác. Khái niệm đàm phán để đi đến 1 thỏa thuận cuối cùng với họ là 1 sự phản bội về nguyên tắc (ngừng bắn/đình chiến chỉ là giai đoạn tạm thời chấp nhận vì vẫn còn lựa chọn bạo lực sau đó).

Mặt khác, hiệp ước với người Ả-rập như 1 kiểu đầu hàng. Đó là lý do tại sao họ ko muốn tái định cư người tị nạn, vì điều đó có nghĩa là bán đứt 1 món tài sản đạo đức*.

Hình ảnh (chọn từ net): Nhà thương thuyết của Liên Hiệp Quốc, bá tước Folke Bernadotte (bị ám sát năm 1948)

Cách đàm phán của người DT đóng 1 vai trò còn quan trọng hơn trong việc xác định biên giới Israel. Người DT có 3 cách để thừa nhận đất nước được tái lập của mình:

- Như là 1 ngôi nhà quốc gia.

- Như là Miền Đất Hứa.

- Như là nhà nước Zion.

Có thể nhanh chóng loại bỏ cách đầu tiên bởi 1 nơi an toàn cho người DT có thể là bất cứ đâu vì họ là 1 dân tộc rất giỏi thích ứng với mọi hoàn cảnh. Vì vậy, đề xuất này nếu muốn được họ quan tâm phải có chút liên quan đến nguồn gốc lịch sử.

Miền Đất Hứa về mặt lý thuyết có thể thích hợp hầu như với tất cả người DT. Tuy nhiên khó xác định 1 cách chính xác: vùng đất này là gì? Khi Chúa trao vùng đất này cho Abraham, Ngài ko định nghĩa nó 1 cách rõ ràng**. Về mặt lịch sử, theo từng giai đoạn, có nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn từng thuộc về người DT từ thời cổ đại, nhưng nếu xét theo mục đích hàng đầu để đáp ứng là 1 ngôi nhà quốc gia cho người DT thì chúng gần như ko thể là mô hình của nhà nước Zion. Mặt khác, còn có 1 niềm tin mạnh mẽ cho rằng: người DT có quyền đòi lại những phần lãnh thổ Palestine mà họ từng thống trị thời cổ đại.

Nhà nước/quốc gia Zion là lãnh thổ mà trên thực tế người DT có thể có được, định cư, phát triển và bảo vệ nó. Đây là cách tiếp cận thực tế mà các tổ chức Zion chính sử dụng, và trên thực tế đã trở thành chính sách của nhà nước Israel.

Bản đồ Canaan cổ với 12 bộ tộc. Nguồn: Wikipedia

Cách tiếp cận về việc tái lập đất nước của người DT như là nhà nước Zion là cách tiếp cận hợp lý vì nó mang lại triển vọng lớn nhất có thể có được cho kỹ năng đàm phán của họ. Nó cho phép các nhà lãnh đạo DT nói rằng: họ sẽ chấp nhận bất cứ đường biên giới nào mà bao gồm các khu vực do người DT chiếm giữ, gắn liền với nhau và có thể bảo vệ được. Do đó, họ đã tỏ ra linh hoạt ở từng giai đoạn, sẵn sàng chấp nhận bất cứ đề xuất chia nhỏ hợp lý nào.

Với kế hoạch chia nhỏ của Ủy ban PEEL (1937), người DT chần chừ nhưng rồi họ chấp nhận nó trong khi người Ả-rập được chia nhiều hơn thì bác bỏ mà ko thảo luận gì.
Với đề xuất chia nhỏ của LHQ (1947) khi việc định cư đã thay đổi, người DT có thêm gần như toàn bộ sa mạc Negev và 1 phần khu vực Biển Chết (50% diện tích Palestine so với kế hoạch Peel chỉ có 20%). Đây ko phải là Miền Đất Hứa theo bất cứ định nghĩa nào, vì nó ko bao gồm Judaea và Samaria, toàn bộ Bờ Tây và quan trọng nhất là Jerusalem, nhưng người DT dù miễn cưỡng vẫn chấp nhận đề xuất này.

Sa mạc Negev (Hình ảnh: chọn từ net)

Triết lý thực tế của người DT được thể hiện bởi Abba Eban, cựu học giả Oxford, sau này là Bộ trưởng Ngoại giao và nhà đàm phán chính của nhà nước mới trong nhiều năm. Ông nói: người DT đồng ý mất những khu vực có ý nghĩa tôn giáo và lịch sử vì có ''một hàm ý chia nhỏ vốn có trong việc phát triển vị thế quốc gia Do Thái'' ngay từ khoảnh khắc nó trở thành ''một triển vọng chính trị cụ thể'' - tức chế độ ủy trị của Hội Quốc Liên. Chính sách định cư Zion ''dựa trên ý tưởng tránh mọi xung đột với hiện trạng nhân khẩu học. Mục đích là định cư người Do Thái ở những nơi mà người Ả-rập không nắm quyền sở hữu vững chắc'' vì các khu định cư Ả-rập bám theo các khu định cư của người DT cổ đại, nên người DT hiện đại đi tới vùng đồng bằng ven biển cổ xưa của người Philistine và thung lũng Jezreel, là những nơi người Ả-rập tránh vì căn bệnh sốt rét.

''Nguyên tắc định cư của người Do Thái'', Eban nói, ''luôn mang tính thực tế và thời cuộc, không bao giờ mang tính tôn giáo và lịch sử.'' Do đó, trong các cuộc đàm phán ở Liên Hợp Quốc, chúng tôi dựa vào tiền đề chung là một mối liên hệ lịch sử, nhưng không hề có các đòi hỏi nào về việc đưa những khu vực cụ thể vào bên kia ranh giới đã phân chia của chúng tôi trên cơ sở các mối liên hệ từ thời cổ đại. Vì Hebron toàn người Ả-rập nên chúng tôi không xin nó. Vì Beersheba gần như không có người ở nên chúng tôi đưa ra một đòi hỏi thành công. Luận đề Zion trung tâm là có đủ không gian ở Eretz Israel để thành lập một xã hội Do Thái đông dân mà không cần phải di dời dân cư Ả-rập, và thậm chí không phải xâm phạm vào sự gắn kết xã hội đã bám rễ sâu của họ.

Abba Solomon Meir Eban (Hình ảnh chọn từ net)

Về bản chất, người DT đã đi đến cùng với triết lý của mình khi chấp nhận kế hoạch chia nhỏ của LHQ dù theo đó họ sẽ rất khó quản lý và bảo vệ quốc gia của mình. Người Ả-rập vẫn bác bỏ kế hoạch này và thực hiện việc phân xử bằng vũ lực. Kết quả sau các cuộc chinh phạt của Israel vào năm 1948 là họ có được 80% Palestine. 

Với đường biên giới có nhiều bất tiện, người DT vẫn tạo nên 1 quốc gia có thể vận hành và bảo vệ được và họ luôn tìm cách để đạt được thỏa thuận về 1 đường biên giới lâu dài trên cơ sở của đường biên giới theo thỏa thuận đình chiến năm 1949. Họ sẵn sàng nhượng bộ để đổi lấy 1 thỏa thuận cuối cùng.

Nhưng 1 thỏa thuận như thế ko bao giờ được đưa ra. Các quốc gia Ả-rập luôn từ chối đàm phán với Israel và ko chấp nhận quốc gia mới này ở Trung Đông. Họ ko muốn tuân thủ những điều khoản của các thỏa thuận đình chiến vì muốn tiếp tục chiến tranh dưới những hình thức khác (chúng được sử dụng như bức màn che những hoạt động chống lại Israel bao gồm tấn công người DT, tẩy chay và bao vây kinh tế Israel...).

Do đó, theo 1 nghĩa xác định: Israel vẫn đang tồn tại trong tình trạng chiến tranh với các nước Ả-rập từ tháng 11/1947 đến nay.

Hình ảnh (chọn từ net): Cao nguyên Golan

(Lược ghi từ Lịch Sử Do Thái của Paul Johnson)

(*): "Người tị nạn là hòn đá tảng trong cuộc đấu tranh của người Ả-rập chống lại Israel. Người tị nạn là vũ khí của người Ả-rập và chủ nghĩa dân tộc Ả-rập.'' (Đài phát thanh Cairo)

(**): Đó là vào khoảng năm 2.000 TCN. Theo Sách Xuất Hành trong Kinh Thánh, Abram cùng gia đình rời bỏ quê hương ở Ur đi đến Harran. Tại đó, Abram đã nhìn thấy Thượng Đế trong giấc mơ và được Người chỉ đường tới vùng đất Canaan. Thượng Đế cũng lập Giao Ước với Abram rằng: “Ta là Thiên Chúa toàn năng, và Ta lập Giao Ước với ngươi. Ngươi sẽ là tổ phụ của nhiều dân tộc, và để đánh dấu Giao Ước này, ngươi sẽ đổi tên thành Abraham (có nghĩa là “cha của nhiều dân tộc”). Ta sẽ giữ lời hứa, và xứ Canaan sẽ thuộc về ngươi và dòng dõi của ngươi đời đời; và Ta sẽ là Thiên Chúa của họ.” Xứ Canaan về sau được gọi là Đất Hứa (Promised Land) là vì vậy. Abraham chấp nhận Giao Ước, và nguyện sẽ tôn thờ Thượng Đế – Đức Jehovah – là Thiên Chúa duy nhất của vũ trụ. (copy từ net)

Friday, August 23, 2024

Sử dụng công cụ AI: Triển vọng và tác động đến các ngành khác nhau ntn

A.I: BỐI CẢNH DỊCH CHUYỂN (P.1)

Ngày 19/8 vừa qua, tại trường ĐH KHTN, TP HCM mình có buổi nói chuyện với học sinh các trường chuyên Lê Hồng Phong, Phổ thông Năng khiếu và sinh viên ĐHQG HCM. Chủ đề về bối cảnh thay đổi của AI hiện đại. Tôi nhấn mạnh vào sự dịch chuyển bởi vì bản thân AI biến đổi rất nhanh, người học và làm AI giống như đá bóng một chạm, và hệ quả kinh tế, xã hội của nó cũng thế. Link dưới comment.

Bài nói chuyện nằm trong khuôn khổ giao lưu giữa New Turing Institute và ĐHQG HCM. Mình là diễn giả mời, cùng với GS Po-Shen Loh (ĐH CMU, Hoa Kỳ), Thang Luong (Google DeepMind) và Tay Yi (Reka AI). 

Rất ấn tượng với các bạn học sinh, câu hỏi khó, trực diện và đĩnh đạc bằng tiếng Anh, khiến cho các chuyên gia cũng không trả lời chính xác được. Đã gần 30 năm từ ngày rời trường cấp III, tôi chưa có dịp giao lưu với các bạn học sinh, nhưng không khí học tập thì không có gì thay đổi so với thời tôi đi học. Tôi đoán, với người Việt thì trước đó cũng thế. Cái khác nhau là các bạn bây giờ có nhiều điều kiện tiếp xúc trực tiếp với công nghệ và kiến thức mới nhất, mà trước đây chỉ ở các nước công nghiệp phát triển nhất mới có. Việc đặt câu hỏi cũng bớt khuôn mẫu so với thời của tôi.

TIẾP CẬN A.I THẾ NÀO?

Một câu hỏi tôi nghĩ có ích nhất để tư duy cho mọi người là, nên tiếp cận AI như thế nào, nhất là với học sinh. Rõ ràng không ai có câu trả lời chính xác, vì dự đoán công nghệ biến đổi nhanh như AI là bất khả chỉ sau 3-5 năm. Câu trả lời của tôi là cứ coi AI như một phần cuộc sống, và tiếp cận nó như một đối tượng nhân văn (humanity) và khoa học xã hội (social science), hay thậm chí là một "loài" mới (species). Đấy là lý do mà tôi hướng dẫn học trò tập trung nghiên cứu về suy luận máy (reasoning), kiến trúc nhận thức (cognitive architecture) trong đó tập trung về trí nhớ (memory), và AI xã hội (social AI) thông qua hệ đa tác tử (multiagent system) và lý thuyết tâm trí (theory of mind).

Cách tiếp cận như vậy đảm bảo rằng chúng ta không chạy theo công nghệ mới nhất, vì khi các bạn hiểu được thì nó đã đi xa 5 năm, và đã rất khác. Nên tìm điểm đến của công nghệ, vốn dĩ sinh ra để phục vụ con người, khiến năng lực của chúng ta trở nên siêu phàm. Chẳng hạn, máy tìm kiếm như Google đã khiến chúng ta có bộ nhớ gần như vô hạn. Các hệ thống như ChatGPT giúp chúng ta trả lời mọi câu hỏi thông thường một cách dễ dàng, mà kiểu học vẹt để nhớ mọi điều không còn cần thiết nữa.

A.I LIÊN QUAN GÌ TỚI TOÁN?

Một thầy giáo hỏi riêng tôi, là nên hiểu AI thế nào đối với một người làm Toán. AI vốn dĩ sinh ra từ nhiều nguồn, trong đó có ý tưởng của các nhà Toán học thiên về tính toán (computing) như Alan Turing hay Marvin Minsky, và các nhà Triết học, hay đa tài như John von Neumann. Vậy nên có một câu trả  lời đơn giản là không thể. Tôi trả lời ngay lúc đó là có thể tiếp cận thông qua khái niệm quen thuộc là xây dựng ánh xạ.  Chúng ta thường biết cặp thông tin đầu vào, và thông tin kỳ vọng đầu ra. AI hiện đại bản chất là tìm cách xây dựng ánh xạ sao cho đầu ra thật gần với kỳ vọng. Quá trình biến đổi ánh xạ dần dần để đạt mục tiêu ấy gọi là Học máy (machine learning). 

A.I VỚI VẬT LÝ THÌ SAO?

Đây không phải là câu hỏi đưa ra trong hội trường, nhưng tôi đoán có các bạn học sinh chuyên Lý ở đó, nên tiện thì viết ra cách tôi nghĩ ở đây. Phần vì tôi cũng là một cựu HS chuyên Lý.

Những câu hỏi về Trí năng (intelligence, ở đây tôi không dùng Trí tuệ, vì chữ Tuệ trong ngôn ngữ Hán Việt có nhiều nghĩa hơn), hay cao hơn là Ý thức (consciouness) đã được đặt ra bởi các nhà Vật lý từ lâu, ví dụ như Schrödinger, cha đẻ của Lý thuyết Hàm sóng lượng tử, người góp phần đặt nền móng cho Vật lý Lượng tử 100 năm trước. Hay gần đây hơn như Penrose, t'Hooft hay Tegmark. 

Dân Vật lý chắc đều biết Định luật Nhiệt động lực 2, phát biểu rằng Entropy, hay thước đo sự hỗn loạn, của một hệ kín sẽ luôn tăng theo thời gian. Nghĩa là chỉ có một chiều đi từ trật tự tới hỗn loạn. Trong A.I có một khái niệm tương đồng, cũng gọi Entropy, là thước đo lượng thông tin chứa được trong một hệ. Xuất phát điểm hai khái niệm Entropy này thì khác nhau. Cái thứ 2 do Shannon, nhà lý thuyết thông tin, phát minh ra từ thời lâu lắc, nhưng gần đây được sử dụng rộng rãi trong A.I.

A.I có nhiều cách hiểu, nhưng có một cách, đó là năng lực tổ chức thông tin và sử dụng nó một cách hiệu quả nhất, tức tiêu tốn ... ít điện năng nhất. Vì thông tin được tổ chức, nên Entropy thông tin của hệ A.I giảm, đi ngược với nguyên lý Nhiệt động 2. Việc học chính là cách làm giảm Entropy thông tin của hệ. Ví dụ, AI tạo sinh hiện nay, bản chất là việc nén thông tin trên toàn bộ Internet chứa trong văn bản, hình ảnh, âm thanh, video vào các tham số của mô hình. Lượng tham số này rất lớn, có thể đến nhiều nghìn tỉ. 

Việc suy diễn chính là việc tìm cách biến đổi sao cho năng lượng tự do (free energy) đạt được là thấp nhất. Trong hệ A.I tạo sinh, suy diễn là cách diễn đạt các thông tin, hay kết hợp giữa chúng, theo một trật tự nhất định, để thỏa mãn lời nhắc (prompt).

Việc học và suy diễn là hai trụ cột chính của A.I hiện đại.

Tất nhiên việc Entropy giảm là cục bộ đối với hệ A.I, chứ còn Entropy của cả hệ vẫn cứ tăng, vì mỗi lần tính toán để làm giảm Entropy hay Năng lượng tự do, ta lại làm tăng sự hỗn loạn của hệ tính toán ấy.

P.2: https://www.facebook.com/tranthetruyen/posts/pfbid0yDZ4ncVZAMJXsqovouRSWaaDEmeTfXHxyT2P6mw3qz1m3EambbDzLJBi2zF4kPQkl

May be a graphic of text
All reactions:
Aiviet Nguyen and 579 others

Truyen Tran (FB)

Thursday, August 22, 2024

Luxor: Nơi yên nghỉ của các pharaoh

The Valley of the Kings, a historic burial site in Luxor, where Egypt's New Kingdom pharaohs were laid to rest. 

This necropolis features complex tomb designs with false doors and intricate layouts intended to deter robbers. Richly decorated with scenes from the Egyptian Book of the Dead, the tombs were designed to guide kings through the afterlife. The discovery of Tutankhamun's nearly intact tomb in 1922 by Howard Carter brought global attention to this site, sparking a renewed fascination with Egyptology. 

Tutankhamun’s burial mask, when found in 1922, was 3200 years old. 
This iconic burial mask of Pharaoh Tutankhamun, discovered by Howard Carter in 1922, is a symbol of ancient Egyptian artistry and craftsmanship. Made of gold and inlaid with precious stones, the mask represents the pharaoh's divine status and was designed to ensure his protection and immortality in the afterlife.

The back of the Golden Mask of Tutankhamun 
Undisputedly, most valuable artifact on the planet. Mask of the young Egyptian King Tutankhamun (r. 1332-1323 BC), from New Kingdom (18th Dynasty).

The First Moments of Opening King Tutankhamun’s Tomb 

""Death will kill with its poisonous wings anyone who tries to disturb the king’s peace or open the coffin.""
This photograph captures the intense and historic moment when King Tutankhamun's tomb was first opened. The scene is filled with awe and reverence as the explorers uncover the ancient treasures hidden for millennia. The discovery of Tutankhamun's tomb in 1922 by Howard Carter and his team remains one of the most significant archaeological finds in history. 
The golden sarcophagus and intricately decorated walls, rich with hieroglyphs and depictions of the afterlife, illustrate the grandeur and mystery of ancient Egyptian civilization. The artifacts found within the tomb, including the famous golden mask of Tutankhamun, offer a glimpse into the life and death of the young pharaoh. 🌟🗝️
This moment not only marked a major milestone in Egyptology but also ignited a global fascination with ancient Egypt, its history, and its legends. The cautionary words inscribed in the tomb serve as a reminder of the profound respect and fear the ancient Egyptians had for their pharaohs and their eternal rest. 

Hình ảnh: Chọn từ net

Copy từ Ancient Mysteries (FB)

Wednesday, August 21, 2024

The synagogue on the Dohany street of Pest

The synagogue on the Dohany street of Pest is not only the most impressive one in the country, but it’s the largest synagogue of Europe, the second largest one in the world. (The largest Jewish house of worship in the world is the Temple Emanu-El in New York). The tours in the Jewish district of Budapest all have their departure point at the Dohany synagogue. This recently restored, magnificent, twin-towered building celebrated 150 years of existence in 2009.

The synagogue was built between 1854 and 1859 in the Moorish Revival and Romantic Historicist styles, with the decoration based chiefly on Islamic models from North Africa and medieval Spain (the Alhambra). The synagogue's Viennese architect, Ludwig Förster, believed that no distinctively Jewish architecture could be identified, and thus chose "architectural forms that have been used by oriental ethnic groups that are related to the Israelite people, and in particular the Arabs". The interior design is partly by Frigyes Feszl.






The Dohány Street Synagogue complex consists of the Great Synagogue, the Heroes' Temple, a graveyard, a memorial, and a Jewish museum, that latter of which was built on the site on which Theodor Herzl's house of birth stood. Dohány Street itself, a leafy street in the city center, carries strong Holocaust connotations as it constituted the border of the Budapest Ghetto.


Tuesday, August 20, 2024

Hạnh phúc là được, không cần phải làm nhiều (2)

Mỗi người cần xác định hành trình của mình gồm những chặng/lựa chọn nối tiếp nhau. Khởi đầu với sự chuẩn bị hành trang thật chu đáo* để bước tiếp (những chặng sau) theo trình tự nằm trong khả năng thực hiện của mình. Dù có những thăng trầm và sai lầm cũng cố gắng với nỗ lực vượt qua (để ko phải hối tiếc).
Bước đầu tiên là rèn luyện mình thành 1 người kiên nhẫn. “Cuộc sống không phải là đi tìm chính bản thân mình. Cuộc sống là tạo ra chính bản thân mình.”** 

Những gì sẽ đến hoặc trải qua, như mọi sóng gió trong đời là để con người trở nên mạnh mẽ hơn. Từng thời điểm của sự việc không phải lúc nào cũng tuyệt vời, vì vậy luôn cần một kế hoạch rõ ràng và linh hoạt/flexible. Khả năng thiết lập cho mình chương trình để thực hiện những việc làm thiết thực sẽ quyết định cuộc sống của mình diễn ra ntn. Tuy nhiên, thành bại ko phải luôn theo ý con người, nên biết chấp nhận hoàn cảnh, rằng chúng ta luôn cần 1 thời gian để có được cách thức cũng như dũng khí để có thể thích ứng và vượt qua khó khăn.

Mọi trải nghiệm đều đưa chúng ta tới những đúc kết quý báu và những điều tốt đẹp hơn. “Toàn bộ bí mật của một cuộc sống thành công là tìm ra sứ mệnh của mình rồi thực hiện nó.”***Chúng ta chỉ cần sống cuộc đời đúng như những gì đang diễn ra, cái gì đến rồi sẽ đến. Với những người trẻ tuổi, tương lai còn dài nên giai đoạn lập thân (phát triển bản thân) cần có những lựa chọn phù hợp và thực hiện một cách chắc chắn để có thể trưởng thành vững vàng trong sự nghiệp, từng bước ổn định cuộc sống của mình.

Cuộc đời là tập hợp những khoảnh khắc của những lựa chọn. Cần có nhận thức đúng để liên tục chỉnh đốn và đổi mới bản thân mới có thể tiếp tục hành trình trong cuộc sống. Bây giờ là thời đại của cm nhận thức. Bước đầu tiên là thay đổi suy nghĩ của mình. Dĩ hòa vi quý, biết co được, giãn được là cần thiết, nhưng ko thể làm vừa lòng tất cả mọi người. Ko thể sống nếu thiếu tiền, nhưng nếu chỉ sống vì tiền thì cũng chẳng phải là sống. 

Người DT quan niệm: "Loại tiền cực khổ quá thì không nên kiếm." Bất kể là khi nào, thì sự lựa chọn luôn quan trọng hơn là nỗ lực mù quáng. Ko có gì đáng giá hơn bản ngã ngay thẳng, trong sáng mà mỗi người sinh ra đã có. Hãy trân trọng và giữ gìn nó, để đừng bao giờ thỏa hiệp với cuộc đời. Thiện lương là nền tảng, cốt lõi để làm người. Đừng vì danh lợi mà để mất đi bản tính của mình. 

Xh hiện đại với những đổi mới mang tính cm, như những cơn sóng ko ngừng cuốn ta vào trong guồng quay từng ngày. Tiền tài, danh vọng và nhiều thứ khác đã khiến cuộc sống của nhiều người trở nên gấp gáp. Người ta ko đủ thời gian để thắc mắc hạnh phúc trong cuộc sống là gì? Thế nào là tự do? Tôn giáo là gì?... Chúng ta thường chỉ hiểu sơ sài về những thứ xung quanh ta – về cuộc sống, con người và thế giới. Muốn tự tìm hiểu, thấu hiểu một cách sâu sắc về những điều này thì quả thật là ko có mấy người.

Chúng ta - những người đang sống vội vàng ở thế giới này, nếu kịp nhận ra bản thân thật sự cần có những khoảng lặng để suy tư về kiếp sống này sẽ phải tìm cho mình câu trả lời. Suy ngẫm là cách chúng ta nuôi dưỡng tâm hồn và góp nhặt tri thức. Từ đó, chúng ta vỡ lẽ được nhiều vấn đề hơn để giữ được tâm thế và có thể đối mặt trước những nghịch lý, khó khăn ko báo trước của cuộc sống.


(*): Dân gian có câu: ‘’Vạn sự khởi đầu nan’’
(**): Life isn't about finding yourself. Life is about creating yourself. 
 (George Bernard Shaw)
(***): Henry Ford

Monday, August 19, 2024

Ai Cập cổ đại - Ankh

The Ankh is one of the most recognizable symbols of ancient Egypt, known as ""the key of life"" or ""the cross of life."" 🗝️ Dating back to the Archaic Dynastic Period (c. 3150-2613 BCE), it symbolizes eternal life and was often depicted in the hands of gods and pharaohs. 🌿 This iconic emblem represents the intersection of heaven and earth, and its enduring legacy continues to fascinate people around the world.

Sunday, August 18, 2024

Biên giới Zion (1)

Zion is a specific, historically important location — the name refers to both a hill in the city of Jerusalem and to the city itself — but it's also used in a general way to mean "holy place" or "kingdom of heaven." The root of Zion is the Hebrew Tsiyon, and while the word holds a special importance in the Jewish faith (copy fr. net)

Hình ảnh (Chọn từ net): Mount Zion in Jerusalem

Việc Đức Quốc Xã tàn sát 6 triệu người DT là yếu tố/căn nguyên hàng đầu dẫn đến việc lập ra nhà nước Israel. Với dân tộc DT, đây là 1 phần của 1 kế hoạch.

Những gì đã xảy ra được diễn đạt theo cách nói của lịch sử: Việc lập ra quốc gia của người DT là hệ quả của những khổ đau mà người DT phải chịu. Đó là nhân quả, nếu hiểu theo cách nói mang bản chất siêu hình của thế giới siêu nhiên thuộc về tôn giáo.

Khi Hitler mở cuộc tổng tấn công đầy bạo lực vào người DT, kẻ thù hàng đầu của ông ta, Hitler đã tạo cho dân tộc DT 1 cơ hội cùng với phe Đồng minh phản công lại mình - đây là điều đã kích hoạt giai đoạn cuối cùng của chương trình Zion.

Sau khi Thế Chiến thứ 2 nổ ra, việc thành lập nhà nước Israel đã trở thành mục tiêu lớn nhất và lan dần đến đa số các cộng đồng DT trên thế giới. Để thực hiện điều này, đánh bại Hitler chỉ là mục tiêu đầu tiên, sau đó cần loại bỏ bất cứ sự cản trở/phản đối nào từ các nước Đồng minh*.

Anh đóng vai trò quan trọng vì là cường quốc nắm quyền sở hữu đất đai (lúc đó, Anh vẫn thống trị 1/4 bề mặt Trái Đất), vì vậy người DT phải lật đổ chính sách của họ với Palestine (ghi trong Sách Trắng 1939). Và họ đã làm đượcđiều này với sự ủng hộ bước đầu của Churchill. Sau đó, chính người DT đã hành động (với những hoạt động của Menachem Begin) với việc xác định: họ ko chống lại nước Anh mà là chính quyền Anh ở Palestine bằng cách làm cho nó ko thể hoạt động được.

Nước Mỹ với chủ trương bài Zion của TT Roosevelt là 1 trở ngại. Sau cái chết của Roosevelt, Truman có 1 cam kết thẳng thắn hơn với chủ nghĩa Zion. Sau khi người Anh rút lui ở Palestine, Truman thúc giục thành lập 1 nhà nước DT. Vào ngày 29/11/1947, được sự hậu thuẫn của Truman, LHQ chấp nhận nhà nước DT (và nhà nước Ả-rập cộng với 1 khu vực quốc tế ở Jerusalem) trên lãnh thổ Palestine.

Bản đồ phân chia Palestine của Liên Hợp Quốc (03 Sep. 1947)

Nếu từng có âm mưu lập ra Israel thì LX sẽ là 1 thành viên của âm mưu này. Trong cuộc chiến, vì những lý do chiến thuật, Stalin tạm gác/dừng 1 số khía cạnh trong chính sách bài DT của mình để theo đuổi lập trường thân Zion (về đối ngoại) với mục đích Israel sẽ là 1 quốc gia XHCN.

Khi vấn đề Palestine được đưa ra trước LHQ lần đầu tiên (tháng 5/1947), Thứ trưởng ngoại giao LX Andrei Gromiko đã gây ngạc nhiên khi tuyên bố ủng hộ nhà nước DT. Ngày 13/10/1947, Semyon Tsarapkin (Trưởng phái đoàn LX tại LHQ) đã nâng cốc chúc mừng các thành viên của Cơ quan DT: ''Vì nhà nước Do Thái tương lai''! 

Sau đó, phái đoàn LX và phái đoàn Mỹ đã làm việc chặt chẽ với nhau về thời gian biểu cho cuộc rút lui của Anh ở Palestine. Khi Israel tuyên bố độc lập (14/05/1948), TT Truman lập tức công nhận trên thực tế, Stalin còn làm hơn thế khi chưa đầy 3 ngày sau đã công nhận nhà nước Israel về mặt pháp lý. Nhưng quan trọng nhất là quyết định của chính phủ Tiệp Khắc (theo chỉ đạo của Stalin) bán vũ khí cho Israel (Nguyên 1 sân bay được dành cho nhiệm vụ đưa vũ khí tới Tel Aviv.

Đại sứ LX tại Liên Hợp Quốc Andrei Gromyko (năm 1947) dành sự ủng hộ cho Israel. Ảnh: AFP

Thời gian đóng vai trò VÔ CÙNG QUAN TRỌNG với sự ra đời và sống sót của Israel.
Việc Stalin sát hại diễn viên Solomon Mikhoels (gốc DT) vào tháng 1/1948 đánh dấu sự khởi đầu cho giai đoạn bài DT kịch liệt trong chính sách của ông. Chính sách của Mỹ cũng thay đổi khi sức ép của Chiến tranh Lạnh đã làm tiêu tan triển vọng về chủ nghĩa lý tưởng thời hậu chiến.

Nước Mỹ và Truman buộc phải chú ý đến lời khuyên của Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao về chính sách của Mỹ ở Trung Đông. Nếu việc Anh rút khỏi Palestine bị trì hoãn thì Mỹ sẽ đỡ phải lo lắng hơn nhiều khi chứng kiến Israel được lập ra và LX gần như chắc chắn sẽ phản đối.

Nhà nước DT đã hình thành thông qua cánh cửa tình cờ của lịch sử mở ra chỉ trong vài tháng ngắn ngủi trong 2 năm 1947-1948. Chính sách của Begin tuy thành công nhưng cũng kéo theo những rủi ro khủng khiếp. Ở mức độ nào đó, sự rủi ro phụ thuộc vào 2 siêu cường Mỹ và LX. Trong cả 2 trường hợp, người DT đã hưởng lợi từ cái có thể gọi là tình thế hay sự can thiệp của thần thánh. Điều đó cũng là do may mắn, hay do ý trời?

Tuyên bố của Nhà nước Israel, 1948/Declaration of the State of Israel, 1948

Nếu sự nhẫn tâm của Begin là nguyên nhân dẫn đến việc rút lui sớm của người Anh thì Ben Gurion là người khai sinh Israel, phải đưa ra 1 loạt quyết định mà trong đó, tất cả đều chứa đựng nguy cơ gây ra thảm họa cho người DT.

Khi LHQ tổ chức cuộc bỏ phiếu chia nhỏ Palestine để thành lập nhà nước DT, người Ả-rập lập tức quyết tâm phá hủy các khu định cư DT và tấn công người DT. Azzam Pasha, Tổng thư ký Liên đoàn Ả-rập tuyên bố: ''Đây sẽ là một cuộc chiến hủy diệt và một cuộc thảm sát lịch sử''.

Điều đó đã diễn ra cho đến ngày hôm nay. Cuộc chiến ở Trung Đông đã nổ ra cùng lúc Israel công bố bản Tuyên ngôn Độc lập (do Ben Gurion đọc vào ngày Thứ Sáu 14/05/1948 ở Bảo tàng Tel Aviv). Theo đó, người DT khẳng định việc thành lập nhà nước DT ở Palestine với tên gọi là Nhà nước Israel ''theo quyền quốc gia và nội lực'' của người DT ''và sức mạnh của nghị quyết Đại hội đồng LHQ''.

Người Ai Cập và người Ả-rập ko thể chấp nhận sự việc này. Ngay lập tức, các cuộc ko kích của Ai Cập đã bắt đầu vào đêm Ben Gurion đọc Tuyên ngôn Độc lập. Ngày hôm sau, cùng lúc/khi người Anh cuối cùng rời đi, quân đội Ả-rập xâm lược bắt đầu tràn vào Israel.

Vua Abdullah bên ngoài Nhà thờ Mộ Thánh, ngày 29 tháng 5 năm 1948, một ngày sau khi quân đội Jordan giành quyền kiểm soát Thành phố Cổ trong Trận chiến giành Jerusalem

Trước khi người Anh rút khỏi Palestine (15/5/1948), người DT đã mở những cuộc tấn công để kết nối các khu vực DT với nhau theo kế hoạch chia lãnh thổ của LHQ. Họ chiếm giữ Haifa, mở tuyến đường tới Tiberias và phía Đông Galilee. Họ chiếm Safed, Jaffa và Acre. Như vậy, họ đã thiết lập được vùng hạt nhân cho nhà nước Israel và trên thực tế đã giành chiến thắng trước khi cuộc chiến dữ dội bắt đầu.

Dù hơn hẳn về số đông và tích cực củng cố quân đội của mình, các quốc gia Ả-rập vẫn ko thể chiếm ưu thế trong cuộc giao tranh với Israel. Người DT nắm quyền kiểm soát với việc chiếm Lydda, Ramleh, Nazareth và những vùng lãnh thổ rộng lớn bên ngoài khu vực biên giới được phân chia. Với quân số 100.000 lính, quân đội Israel (được trang bị nhiều vũ khí hạng nặng từ Tiệp Khắc và Pháp**) tiếp tục tấn công mở đường tới khu định cư Negev và chiếm được Beersheba.

Chiến tranh Ả Rập – Israel 1948 bắt đầu từ tháng 5 năm 1948 đến tháng 3 năm 1949 với kết cục: Israel chiến thắng, phe Ả Rập thất bại và phải ký kết Hiệp định ngưng bắn 1949.
Các sự kiện và giao tranh diễn ra trong 2 năm 1947-1948 ở Trung Đông kéo dài đến hôm nay. Vấn đề này có 2 khía cạnh chính là người tị nạn và biên giới (nên xem xét và thực hiện riêng biệt).

Hình ảnh (chọn từ net): Đại úy Avraham Adan cùng đồng đội dựng lá cờ Israel tại Umm Rashrash (nay là Eilat) đánh dấu kết thúc chiến tranh

(lược ghi từ cuốn Lịch Sử Do Thái của Paul Johnson)

(*): Anh, Mỹ và LX đều có những lý do để ko chấp nhận 1 nhà nước DT tại Trung Đông vào lúc này.

(**): Cả hai bên sử dụng vũ khí tồn kho từ Đại chiến thế giới lần thứ hai. Ai Cập sử dụng một số trang thiết bị của Anh, còn Syria sử dụng các loại của Pháp. Israel sử dụng vũ khí của Anh, Tiệp Khắc và Đức (copy từ Wikipedia: Chiến tranh Ả Rập – Israel 1948)