Cuộc chiến tranh VN thứ nhất: Những người yêu nước

 CHUYỆN KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT 🇻🇳❤

Năm 1946 Bác Hồ sang đàm phán với Chính phủ Pháp về chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam không thành, nhưng khi về nước có rất nhiều người là nhà khoa học đã được Bác thuyết phục về cùng Bác để giúp nước nhà, trong đó có Bác học Phạm Quang Lễ. Ông đang có mức lương cao ngất trời, đến giờ vẫn còn là ước mơ của nhiều người, được các hãng sản xuất vũ khí trả hàng chục cây vàng một tháng.

Ông bỏ tất cả chỉ mang theo một vali sách về cùng với Bác lên chiến khu Việt Bắc. Bác Hồ đã đặt tên cho ông là Trần Đại Nghĩa. Bác giải thích là để giữ bí mật và thực dân Pháp không làm khó dễ cho gia đình ông ở trong Nam. Bên cạnh ông Phạm Quang Lễ, nhiều trí thức Việt kiều yêu nước đã từ bỏ giàu sang, phú quý, điều kiện thuận lợi để theo chí hướng Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước tham gia kháng chiến như Trần Hữu Tước, Võ Quí Huân, Võ Đình Quỳnh (cùng về với Chủ tịch nước) và Nguyễn Khắc Viện, Phạm Huy Thông, Trần Đức Thảo… tiếp tục về sau.

Năm 1948 trong đợt phong Tướng đầu tiên, ông là một trong những Thiếu Tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam chúng ta. Tên ông được đặt tên đường ở nhiều địa phương và cả một số trường học nữa.

Khi hội nghị Fontainebleau thất bại, Bác tìm và hẹn gặp ông Lễ, Bác bảo: “Bác sắp về nước, chú chuẩn bị để vài ngày nữa chúng ta lên đường. Chú đã sẵn sàng chưa?”. Ông Lễ trả lời “Thưa Bác, cháu đã sẵn sàng”…

Đúng là anh hùng trọng anh hùng !

Ông Lễ sẵn sàng từ bỏ mức lương hàng chục cây vàng 1 tháng để xác định trở về nước kháng chiến, chấp nhận gian khổ thậm chí hi sinh vì lý tưởng giải phóng dân tộc, thực đáng là bậc anh hùng. Nhưng người anh hùng ấy chỉ chịu dưới trướng của 1 người anh hùng khác mà họ xem trọng, họ coi người đó phải trên tầm mình, xứng đáng là minh chủ để phò tá. Tất cả những nhà bác học, kỹ sư,  theo Bác về nước năm ấy, cũng toàn là các nhân tài chí sĩ, mà các công ty tập đoàn, quốc gia khác sẵn sàng trả lương cho họ hàng chục cây vàng. Bác và Cách Mạng không thể cho họ vinh hoa phú quý, không thể chiêu mộ được họ bằng lương bổng thì ắt phải khiến họ nể phục bởi cảm tâm và cái tầm, cái tầm của vĩ nhân.

Trong hồi ký “Trở về Tổ quốc kính yêu” (viết tháng 5-1993), Giáo sư Trần Đại Nghĩa nhớ lại: “Đoàn tùy tùng theo Bác Hồ về nước gồm 6 người: anh Đỗ Đình Thiện – thư ký của Bác, Đại tá cận vệ Vũ Đình Huỳnh, kỹ sư luyện kim Võ Quí Huân, bác sỹ Trần Hữu Tước, kỹ sư mỏ Võ Đình Quỳnh và tôi, lúc ấy có tên là Phạm Quang Lễ. Anh Thiện và anh Huỳnh đi cùng Bác từ Hà Nội. Còn bốn người chúng tôi xem như Việt kiều về nước…

Những ngày tiếp xúc với Bác Hồ ở Paris, tôi luôn có những cảm giác lạ thường, một tiếng gọi thiêng liêng vừa gần, vừa xa, có cả ảo lẫn thực. Tiếng gọi từ một nơi xa xăm vạn dặm, và cũng rất gần gũi bên tai. Lời của Bác, hình ảnh và linh hồn Tổ quốc kính yêu. Tiếng gọi đó trùng với ước mơ và hoài bão tuổi trẻ của tôi lúc bấy giờ”…

Hình ảnh Bác Hồ và các nhà Khoa học ở Pháp về cùng với Bác

#YDTVN Sưu tầm

Nơi Mặt Trời luôn chói sáng rực rỡ: Ma tăng trong chùa (1)

 Ngộ...

Lao Ta

Hai đồng chí đầu trọc choảng nhau, thật tưng bừng và náo nhiệt!

Bá tánh xúm vào xem song hùng mãnh hổ khoác áo cao tăng tranh giành danh lợi, vừa vỗ tay hoan hỉ vừa đặt cược rộn ràng.

Một xã hội đổ vỡ niềm tin, thì thần thánh cũng biến dạng và ngự trị trong những kẻ bất lương.

Hai đồng chí đầu trọc choảng nhau, ai thắng ai thua, vẫn còn chưa biết. Chỉ thấy rằng, tư bản vàng đã chễm chệ trên tòa sen và chốn hương khói thiền tự linh thiêng trở thành nơi nảy nở những cơ hội đầu tư siêu cấp.

Đấy, đất nước có bao giờ được như bây giờ đâu. Bóng đêm bao phủ khắp hành tinh, riêng xứ sở chúng ta vẫn có mặt trời soi chiếu rực rỡ! - (Lê Thiếu Nhơn)

Một lần trong ngôi chùa cổ ở BN, tôi đang vãn cảnh thì thấy một bà kéo áo từ phía sau, giọng gắt gỏng:

- Này, ra kia làm công đức nhà chùa đi chứ?

Thấy tôi im lặng, bà trừng mắt nhìn tôi rồi mới bỏ đi.

Một lần khác tiễn người thân đến nghĩa trang Thiên Đức, do phải trả tiền vé đường lâu vì tắc nghẽn, tôi bị tụt lại khá xa với đoàn xe tang, vì thế đỗ xe xong là tôi lao về phía nhà tang lễ.

Nhưng ngay lập tức tôi bị chặn lại, bởi một phụ nữ có đeo thẻ, yêu cầu tôi trả tiền phí đỗ xe. Tôi bảo để lát nữa, giờ tôi đang vội, thì được trả lời kiên quyết:

- Anh cứ cho xin tiền đã.

Tôi đành móc túi, thấy tan nát một cái gì đó từ nơi rất sâu trong cõi lòng.

Mới đây nhất, tại một Trạm dừng nghỉ trên Cao tốc Nội Bài- Lào Cai, tôi vào nhà vệ sinh cùng hai người nước ngoài. Trước mắt chúng tôi là cái thùng đựng tiền, ghi là TỪ THIỆN. Nhưng luôn có một bà ngồi canh cạnh đó, thấy bất cứ ai cũng đều nhắc: "Bác, anh chị nhớ bỏ tiền". Vì hôm đó có hai cậu Tây nên bà ta liến thoắng: "Măn ni, măn ni, măn ni". Thấy hai cậu tây luống cuống, tôi bảo:

- Cho người ta đái xong đã.

Tiện miệng, tôi hỏi:

- Hòm tiền TỪ THIỆN thì để tùy tâm người ta chứ, sao lại bắt ép?

Bà ta đáp tỉnh khô:

-Ghi thế cho nó văn minh, chứ đái ỉa là phải nôn tiền ra.

Tôi lại hỏi tiếp:

- Nhà vệ sinh nằm trong tổng thể dự án cao tốc, chúng tôi đã trả phí đường, sao lại đòi thu cả phí đi vệ sinh.

Bà ta đáp:

- Quan lớn các ông ăn rỗng cả két nhà nước, thì cũng phải nhè cho chúng tôi mấy đồng lẻ chứ.

Tôi hỏi:

- Bà thấy tôi giống quan lớn lắm à?

- Ông xong việc rồi thì đi đi. Măn ni, măn ni... Cái bọn Tây này cứ để phải nhắc.

Sau mỗi bận dính đến chuyện tiền bạc ở trên, tôi cứ buồn vô cớ. Từ bao giờ tiền lại ghê gớm với xã hội đến thế? Quan chức vơ tiền không biết mệt khi miệng nói về lòng hy sinh cho lý tưởng không biết mệt. Bao nhiêu cũng vẫn không đủ, dù chính họ biết rõ chả có cách gì để họ tiêu hết một phần số tiền ấy. Rồi trí thức dung mạo đầy sang trọng cũng sẵn sàng phun nọc vào nhau chỉ vì cái phong bì! Đã thế mà cứ mở miệng ra là trọng nghĩa khinh tài (tài là tiền nhé, không phải tài năng).

Đấy là chưa kể gần thế kỉ nay, để cổ vũ tinh thần Vô Sản, luôn là những chiến dịch khốc liệt chửi bới đồng tiền, gán cho chủ nghĩa tư bản mọi thứ xấu xa trước hết vì bọn chúng đề cao tiền, làm nô lệ cho tiền bạc?

Cho đến khi nhìn cảnh các sư cười như được lên Niết Bàn, khi con nhang đệ tử cúng dường...

Thì bỗng như ngộ ra. Không còn thấy giận, không thấy khinh ghét nữa.

Mà chỉ thấy thương đứt ruột.

Nguồn: FB Lao Ta

Cuộc sống và NGUY-CƠ

 Những khoảnh khắc 4h

Có 1 lần, Tony bay với 1 ông khách hàng người Thuỵ Điển, thủ tục xong thì nghe thông báo máy bay delay 4 tiếng. Hầu hết hành khách người Việt lo lắng bồn chồn, chạy tới quầy hỏi, rồi thở dài, rồi bắt đầu to tiếng. Tony cũng không ngoại lệ, 4 tiếng đồng hồ ngồi chờ đó, lòng cứ khó chịu, chê ông giám đốc hãng hàng không, mắng nhân viên mặt đất và nhắn tin với mọi người và đăng lên FB đại loại "khộ quá khộ, lại delay, lần sau không đi hãng này nữa". Quay nhìn thì thấy ông Thuỵ Điển vẫn bình thản đọc sách, thậm chí chả thèm nhìn đồng hồ. Khi lên máy bay, ông nói với Tony là "nhờ máy bay delay mà tao đọc hết cuốn sách này, thật thú vị". Tony tuôn 1 tràng về chuyện cái hãng chó chết (dead dog) gọi là delay airlines, trễ công việc, thiệt hại ai tính, xoã tóc gầm gừ, dùng hết mọi từ vựng trong giáo trình thobiology (thô bỉ học) để trút giận. Ông Thuỵ Điển nói Tony à, mày mất 4 tiếng tức giận chi vậy, mày có chửi thế nào thì máy bay cũng không thể bay sớm như ý mày được. Trễ thì mình xoay sở kiểu trễ. Ví dụ gọi lại xin cái lịch làm việc mới với đối tác. Nếu đối tác không thông cảm thì đối tác đó cũng không xứng đáng để làm cùng, tương lai sẽ tìm đối tác khác tốt hơn, biết thông cảm hơn. Cùng 4h đồng hồ đó, tao thì thấy rất vui vẻ, mày và 1 số người lại tức giận. Trong cuộc đời tao và cuộc đời mày, sẽ có hàng ngàn khoảnh khắc "4h delay" như vậy, phản ứng của mình sẽ thể hiện CHẤT LƯỢNG cuộc sống. Mày nói tẩy chay hãng này là nóng giận tức thời mà nói thế thôi, chứ vài tháng nữa, nó bán giá rẻ hơn hãng khác 100,000 thì mày cũng book vé đi à. Mình hứ 1 cái, thề là không thèm, cho không cũng không đi, kiểu Việt Nam đặc trưng hay phản ứng vậy (2 tuần sau thì quên mất, Tony lại book tiếp hãng này vì nó rẻ hơn hãng khác 50,000 đồng, lên sân bay vẫn chụp hình cười như không có chuyện gì, Tony não cá vàng mà). 

Rồi trên máy bay, nhìn tiếp viên phục vụ không niềm nở, lại bực. Thức uống gì mà không có nhiều, cà phê mùi hương liệu nồng quá, vào toilet thì người trước quên xả nước rất hôi. Một cảm giác khó chịu bức bối mãi đến khi xuống máy bay, đi taxi về công ty, lại kẹt xe. Trên phố, mỗi người 1 chiếc xe máy đâm chéo qua chéo lại, leo lên lề, còi xe bóp inh ỏi...nhưng tất cả đều dồn cục vô 1 góc vì quá nhiều xe trên đường, dù ai cũng muốn giành phần đi nhanh hơn. Mình ngán ngẩm, buộc miệng chê mấy câu về đường sá, nói tại không chịu mở rộng, tại quy hoạch bất cập, tại mấy ông làm đường và cả dân chạy ẩu, người nhập cư gì mà nhiều, nói cuộc sống quá tệ,....

Ông Thuỵ Điển nói tụi mày sao suy nghĩ tiêu cực quá, mày có bức bối khi nhìn sự việc thì cũng có thay đổi được đâu. Chính mày, cha ông mày, ba mẹ mày cũng đã nhập cư đến đây, đường sá thì có mở rộng mãi được đâu. Chính mày đã mua 2 chiếc xe máy và 1 chiếc ô tô, cái nhà cũ đã chia tách thành 3 căn, mặt tiền nào cũng biến thành hàng quán cửa hàng....thì chính mình đã xây dựng nơi mình sống như thế. Đất hoang, tao thấy rất nhiều cây cỏ trên đó, tự dưng đi lấp rồi phân lô bán, ai mua được lô đất thì cười hỉ hả, xong nói người khác về việc mất rừng và bảo vệ môi trường. Có nhà đẻ 3-4 đứa con, nhân 3 -4 lên vậy thì tài nguyên phải bị mất dần chứ, vài năm nữa thì 4 đứa con đó lái xe ra đường, rồi nó lập gia đình với 4 người từ nơi khác tới nữa, thì chính mày tăng đến 8 người ra đường. Ham ăn, ham đẻ, ham đất đai nhà cửa, ham xe cộ vật chất....thì phải chấp nhận cảnh giành giật nhau từng m2 đường giao thông, giành nhau chỗ học, chỗ ăn, chỗ ngủ như thế. Mọi thứ do mình cả thôi. 

Mình ngồi ngẫm nghĩ rất lâu, mới biết là mình lớn lên từ văn hoá Việt, nhìn thấy tiêu cực nhiều hơn cái tích cực của người khác. Khi thấy trái ý là tức giận, ăn nói thô tục, không văn minh, Tony thấy thật hổ thẹn. Nhớ lại các chuyến đi du lịch với đoàn khách Việt Nam, chưa có chuyến đi nào vui vẻ. Khách phàn nàn liên tục vì nghĩ đã bỏ tiền ra, phải được hầu hạ như vua, và tưởng tượng lung linh quá, trong hình người ta photoshop chứ thực tế đâu có cảnh nào đẹp cỡ vậy. Từ lịch trình đến hướng dẫn đến đồ ăn đến điểm đến, cứ có khách Việt là có sự phàn nàn, tiếc tiền, các bạn đi du lịch đoàn hay làm hướng dẫn viên sẽ hiểu rõ cái này. Cứ mua hàng là chê mắc, vì làm ra ít tiền quá nên không có sự hào sảng phóng khoáng và sang trọng tự toát ra từ phong thái (toàn gồng lên để sang trọng mà không tới), mà không có phóng khoáng thì lại không làm ra tiền nhiều. Lo tranh đấu với công ty du lịch về mấy cái con con tiểu tiết nên việc thưởng thức cảnh đẹp và văn hoá địa phương không còn nguyên vẹn nữa. Lúc đó toàn tức tối "tao phải làm cho nó dẹp tiệm", đăng đàn bắt bạn bè chia sẻ khắp cho nó biết mặt, mất uy tín cho nó sợ mà phục vụ mình tốt hơn, với danh nghĩa là "không để người khác tốn tiền như mình". Phải mất chục năm sau, khi đầu óc trưởng thành, Tony mới thấy tiếc nuối là mình đã từng ngốc nghếch và vớ vẩn đến vậy. Chính mình đã phá hỏng những "khoảnh khắc 4h" của cuộc đời mình. Gửi bạn bè xem hình đi du lịch, cái nào mặt mũi cũng xấu xí vì sự khó chịu nó biểu hiện ra ngoài. 

Có lần Tony thử đi 1 tour ở châu Âu với khách Âu, chỉ có mình và 1 gia đình người Việt kia, thấy khác hẳn. Máy bay delay, họ lấy sách ra đọc. Tài xế đi sai đường, họ nói wow, nhờ đi sai mà tao thấy được nhiều cái hay và lạ trên đường, tao rất thích. Đồ ăn không hợp khẩu vị, họ nói để tao challenge, cả nhà cùng nhau thử thách ai ăn hết được 10 điểm, cười vui rộn ràng. Đi cơ quan công quyền ở đâu cũng quan liêu hết, thấy cô nhân viên hành chính nhăn nhó, quay quả bảo nhau "chắc hôm nay cô ấy đèn đỏ, đau bụng nên thông cảm, hỏi thăm giúp cô ấy vui vẻ lên đi". Họ luôn miệng xin lỗi, cám ơn, chúc 1 ngày vui vẻ, tôn trọng cảm xúc của nhau để giúp nhau có được "1 good day". Họ giải thích mọi thứ theo hướng tích cực, nên tự động có chất lượng cuộc sống rất tốt. Riêng gia đình người Việt trong đoàn thì khác. Bà vợ quên cái kính mát ở khách sạn, mà hôm đó đi biển, lớn tiếng chửi chồng không nhắc. Ông chồng, lúc lấy điện thoại ra chụp cảnh thì thấy hết pin do thằng con chơi game, ông liền chửi thằng con. Group viber để mọi người chia sẻ ảnh đẹp lên đó thì thấy mỗi gia đình họ là post ý kiến chê bai đủ thứ lên đó, 30 người còn lại ái ngại vô cùng, không rõ vì sao mà cái "ego" của họ lớn đến vậy, cố gắng "show off" là mình cao cấp hơn, đến độ anh hướng dẫn nói họ là "they are the king and the queen of complaints, vua và nữ hoàng phàn nàn". Món ăn nào họ cũng chê là nhạt nhẽo, ly này ngọt quá, ly kia sao lại không có đường ai uống cho vô....và bà mẹ luôn gào thét vì bắt thằng con phải thế này thế kia cho đúng ý. Mấy người Tây nhún vai nói, bà mẹ châu Á luôn là a shouting mom, tức bà mẹ hay la. Cũng chương trình du lịch y chang nhau, người xem là thiên đường để enjoy, người tự biến thành địa ngục để đày đoạ.

Cùng một cơn mưa, người tiêu cực sẽ bực mình vì phải đi áo mưa, người lạc quan thì nghĩ đến cây cối sẽ được xanh tươi, không khí sẽ được trong lành. Nắng nóng gay gắt là cơ hội để tiêu diệt mọi mầm vi khuẩn vi rút và nấm bệnh trong không khí, có tiền mua điều hoà sẽ thoải mái, không có thì cố làm cho có tiền để mua. Sau lũ lụt, phù sa sẽ màu mỡ hơn cho cánh đồng, sâu bọ sẽ bị quét sạch ra biển, dư lượng hóa chất trong đất đai sẽ bị rửa sạch. Lỗi lầm của người khác (do mình nghĩ vậy thôi chứ chưa chắc đó là lỗi lầm của người khác), thay vì giữ trong lòng và tức giận, thôi bỏ qua, mình sẽ thấy thoải mái hơn rất nhiều, vì sự thoải mái của mình trước đã. 

Trong từ Hán Việt, "nguy cơ" bao gồm nguy và cơ. Với người có tư duy tích cực, nguy (problem) họ sẽ biến thành cơ (opportunity). Người tích cực sẽ có gương mặt sáng bừng, nụ cười thường trực trên môi, sống và cháy hết mình, học tập và làm việc hết mình, không để ý cái nhỏ, cái tôi hạ rất thấp, thích nghi lại rất cao nên có thành tựu rực rỡ. Mở miệng ra là thốt lời hay ý đẹp, luôn khen, nếu không nói lời tử tế được cho nhau thì họ im lặng. Còn người tiêu cực, có thể họ có tiền, nhưng họ không bao giờ có 1 cuộc sống chất lượng và có thành tựu lớn, vì cảm xúc tiêu cực đã chiếm hết quỹ thời gian trong đời họ. 

Với 1 cốc nước, có người nhìn thấy "nước chỉ còn 1 nửa", và uống với cảm giác chán chường. Có người sẽ thấy "ối, còn tới cả nửa ly nước" và uống với tâm trạng vui vẻ. Cũng nhiêu ml nước đó vào cơ thể, nhưng 2 tâm trạng khác nhau. 

Bạn có thoát được văn hoá phàn nàn và tiêu cực để thưởng thức cuộc sống không? Hay vẫn "thưởng thức gì nổi, tại x, tại y, tại z..."? 

Bạn nhìn nửa xanh hay nửa đỏ trong ly nước này? Nếu nhìn được phần màu xanh, thì bạn đã sống rất khôn ngoan, văn minh.

Tony Buổi sáng

Đọc sách: Thiên mã hành không và tác phẩm

 Phan Anh Sơn: Xin chép lại bài giới thiệu rất hay của anh Peter Pho về kiệt tác "Báu vật của đời"  được giải Nobel của Mạc Ngôn để ghi lai trong album này và chia sẻ với các bạn.

PHONG NHŨ PHÌ ĐỒN - by PETER PHO 

Nguyên bản tên truyện là “Phong nhũ phì đồn” hoặc có thể dịch thẳng ra là “Vú to mông nở” nhưng chắc dịch như vậy không thể xuất bản tại Việt Nam nên họ đã dịch ra thành "Báu vật của đời". Lão PP đọc tất cả các tác phẩm của Mạc Ngôn nhưng đều đọc nguyên tác Trung văn, chưa đọc một bản dịch Việt ngữ nào, nên cũng lo ngại, nếu vì tiêu chuẩn ấn loát mà bắt buộc phải dịch “hiền” đi, thì quả là đáng tiếc. Độc giả sẽ không đọc được những lời văn nguyên chất nguyên bản của Mạc Ngôn mà là lời văn khiêm nhường của một dịch giả. Như vậy, chắc chắn làm giảm đi rất nhiều chất lượng của tác phẩm. 

“Báu vật của đời” là một tác phẩm được Mạc Ngôn viết cho người mẹ đã khuất của mình. Bản thảo đầu tiên của cuốn tiểu thuyết dài 500.000 từ này mất 83 ngày để viết. Trong cuốn sách,  tác giả đã sử dụng một cách bách vô cấm kỵ những tư liệu liên quan đến trải nghiệm cá nhân của mẹ mình, nhưng cảm xúc của người mẹ trong cuốn sách là hư cấu hoặc dựa trên kinh nghiệm của nhiều bà mẹ ở làng quê Cao Mật ở Đông Bắc Trung Hoa. Trong lời tựa của cuốn sách này, tác giả có ghi dòng chữ “Dâng lên hương linh Mẹ trên trời”. Nhưng thực sự là để dành tặng cho tất cả các bà mẹ trên thế giới, giống như anh hy vọng sẽ viết "Thị trấn Cao Mật" nhỏ bé thành một hình ảnh thu nhỏ của Trung Quốc cũng như thế giới.

Đọc xong “Báu vật của đời” thực sự muốn gào khóc một trận, khóc ai, khóc gì? Khóc những những thân phận người mẹ như những con kiến vật lộn với sinh mệnh khốn khổ khốn nạn để sinh tồn dưới bối cảnh đặc thù. Khóc xu thế lịch sử, khóc vô vàn những linh hồn bị bánh xe thời đại nghiền nát qua thây.

Lấy cuộc sống của một gia đình, mô tả sự biến đổi của một xã hội. "Báu vật của đời" là tác phẩm đoạt giải Nobel văn học đầu tiên của Trung Quốc, một trong những kiệt tác nổi tiếng nhất. Nổi bật trong tác phẩm là cuộc đời người phụ nữ nông thôn Trung Quốc Thượng Quan Lỗ Thị và gia đình Thượng Quan. Một người mẹ vĩ đại quá độ từ kỷ nguyên cũ sang kỷ nguyên mới. Đây là một nhân vật văn học sinh động trong tác phẩm của Mạc Ngôn. Lỗ Thị bó chân từ lúc 5 tuổi cho đến 16 tuổi vào giai đoạn giải phóng phụ nữ khỏi tệ tục phong kiến nên bỗng chốc giá trị bản thân bị rớt xuống thảm hại. Cô đành phải vội vã gả cho gã thợ rèn con trai của gia đình Thượng Quan là Thượng Quan Thọ Hỷ. Khốn nỗi gã chồng này yếu sinh lý, khiến Lỗ Thị  không sinh đẻ được. 

Mẹ chồng thì đổ tội cho nàng dâu khiến Thượng Quan Lỗ Thị cực kỳ phẫn uất và bước lên con đường trả thù. Dưới sự nửa mách mối nửa ép buộc, Lỗ thị dấu diếm ăn nằm với ông chú dượng của mình đẻ ra đứa con gái đầu tiên đặt tên là Lai Đệ. Phong kiến Trung Quốc trọng nam khinh nữ, đặt cái tên Lai Đệ có ngụ ý rằng, thằng em trai sẽ ra đời tiếp, đệ sẽ lại, sẽ đến. Lai Đệ sau khi trưởng thành thì đem lòng yêu và trốn theo một tay thổ phỉ trong làng tên là Sa Nguyệt Lương. Sau này trong thời kỳ kháng chiến chống Nhật, hắn theo Nhật làm Hán gian, trước khi kháng chiến thắng lợi, hắn bị mìn giết chết Lai Đệ trở thành goá phụ và thần kinh cũng có vấn đề. Sau giải phóng, Lai Đệ bắt buộc lấy một tay anh hùng cách mạng là thằng câm điếc họ Tôn. Tên họ Tôn này hành hạ Lai Đệ hết sức độc ác, Lai Đệ sống một cuộc sống khổ hơn chó. Sau khi người bạn trai thân nhất của cô em thứ ba trốn từ Nhật về, cô em giới thiệu cho Lai Đệ, hai người gian díu với nhau rồi bàn kế giết Tôn câm điếc, chẳng may sự việc bại lộ, cả hai bị xử tử hình.

Đứa con gái thứ hai của Thượng Quan Lỗ Thị là Chiêu Đệ. Vẫn là ngủ với ông chú dượng mà đẻ ra. Vẫn là con gái nên vẫn đặt cái tên mong muốn con trai, Chiêu Đệ là chiêu em trai về. Chiêu Đệ mục kích chị mình chạy theo trai nên sinh ra sự sùng bái anh hùng nam nhi. Chiêu Đệ gả làm vợ thứ tư cho một tay địa chủ ở làng Tư Mã Khố. Hai người tâm đầu ý hợp kiên quyết kháng Nhật tham gia đội ngũ Quốc Dân Đảng. Trong kháng chiến Chiêu Đệ bị chết nơi đất khách quê người. 

Đứa con gái thứ ba của Thượng Quan Lỗ Thị là Lĩnh Đệ sau khi ngủ với một anh chàng ở tỉnh ngoài về thôn bán vịt. Vẫn là con gái nên vẫn đặt tên dẫn dắt em trai “Lĩnh” em về. Lĩnh Đệ vốn cũng có mộng ước như hai người chị, muốn gả cho nhân vật anh hùng. Cô yêu một “anh hùng” bắn chim rất giỏi tên là Điểu Nhi Hàn. Khốn nỗi tình yêu chưa bắt đầu thì đã kết thúc. Điểu Nhi Hàn bị Nhật bắt về nước làm lao công, khiến Lĩnh Đệ tinh thần bị kích thích cao độ mà sinh ra điên điên dại dại, lúc tỉnh lúc mê ví mình là Tiên Điểu, một nàng tiên chim, hy vọng sẽ được cất cao cánh bay đi bốn phương tìm người yêu mình. Sau đó, cô bị Tôn câm điếc cưỡng hiếp và ép kết hôn với anh ta. Trong một tai nạn bất ngờ, cô đã nhảy xuống vách đá tự tử.

Đứa con gái thứ tư của Thượng Quan Lỗ Thị đặt tên là Tưởng Đệ, vẫn là tưởng nhớ em trai. Đây là con của Lỗ thị với một anh chàng bán thuốc rong. Cô nàng lớn lên trong hoàn cảnh đói khát vì muốn cứu mẹ nên tình nguyện vào làm ở nhà thổ. Sau giải phóng trở về quê thì bị đấu tố, bao nhiêu tiền dành dụm được đều bị tịch thu. Trong cuộc đấu tố, cô không may bị người đấm mạnh vào đầu nên bị trấn thương sọ não về nhà một mình âm thầm nằm chết rữa trên giường. 

Đứa con gái thứ năm của Thượng Quan Lỗ Thị là Phán Đệ, Phán tức trông đợi, vẫn trông đợi em trai. Đây là con của Lỗ thị ngủ với lão Báo bán thịt chó. Lớn lên Phán Đệ gả cho một chiến sĩ cộng sản người Khrunichev. Trong cuộc cách mạng văn hoá, nàng bắt buộc phải đổi sang họ khác, cuối cùng bị chết oan. 

Đứa con gái thứ sáu của Thượng Quan Lỗ Thị là Niệm Đệ, con của Lỗ thị ngủ với hoà thượng Trí Thông. Vẫn chưa là con trai nên vẫn quyết đến cùng, vẫn “niệm” vẫn gọi em trai về. Niệm Đệ gả cho một cố vấn người nước ngoài của anh rể thứ hai của mình tên là Babbitt. Sau giải phóng cô bị bắt, trên đường áp giải cô bị trúng bom chết. 

Đứa con gái thứ bẩy của Thượng Quan Lỗ Thị là Cầu Đệ. Lần này, Lỗ Thị bị bốn tên lính thất trận thay nhau hãm hiếp, đẻ ra nhưng vẫn mong ước “Cầu” được con trai. Khi chị thứ tư phải bán trôn nuôi miệng thì Cầu Đệ được một quý phụ người Nga nhận làm con nuôi và có một giai đoạn hạnh phúc. Trong cách mạng văn hoá cô bị đấu tố, bởi đói trong nhiều ngày, ăn vụng quá nhiều hạt đậu nên trương bụng chết. 

Đứa con thứ tám của Thượng Quan Lỗ Thị là Cặp sinh đôi Ngọc Nữ và Kim Đồng. Con của Lỗ thị với mục sư Maloya người Thụy Điển. Con gái là Thượng Quan Ngọc Nữ, con trai là Thượng Quan Kim Đồng. Ngọc Nữ sinh ra bị mù, sống tự kỷ một mình. Trong giai đoạn đói khổ, không muốn liên lụy mẹ nên đã nhảy xuống sông tự tử. 

Thượng Quan Lỗ Thị sống đến 95 tuổi, chứng kiến từng li từng tí một Trung Quốc mới được thành lậ. Bà có 8 người con gái trải qua 8 đoạn đời hoàn toàn khác nhau, mỗi lần đều là người tóc trắng tiễn người tóc xanh. 8 thân phận xấu số khác nhau. “Báu vật của đời” một kiệt tác văn học, kể về câu chuyện thăng trầm của lịch sử cận đại Trung Quốc thông qua số phận của gia đình Thượng Quan Lỗ Thị. Cả gia đình gặp nhiều tai ương, họ đều trông cậy vào mẹ của họ, Thượng Quan Lỗ Thị, là người mẹ kiên cường cắn răng chịu đựng cuộc đời vô cảm và gian truân. Tám con gái, “tám” con rể, tám số phận không thể tưởng tượng nổi.

“Phong nhũ phì đồn”, tức là “Vú to mông nở”. Từ xa xưa, đã là biểu tượng của sức sống tràn trề và mạnh mẽ, những nghệ nhân cổ xưa khi tạo hình tượng nữ thần này trong tâm trí của họ bằng đất sét nung thành gốm có hình dáng như thế này: Vú to, mông béo mập, bẹn to. Vú to nghĩa là nhiều sữa, mông béo bẹn to nghĩa là khả năng sinh sản tốt. Một trong những cách giải thích đơn giản nhất cho câu “Phong nhũ phì đồn” là người có thể sinh con và đẻ cái, con cái đầy đàn, nối dõi tông đường. “Hình tam giác” đặc trưng cho bẹn chính là cánh cửa của sinh mệnh cũng là cánh cửa đi đến thiên đàn của các gã mày râu. “Phong nhũ phì đồn” có hàm ý tình dục, câu này đã có từ rất lâu trước đây, và được đặt ra bởi các học giả mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao. 

Nhìn dưới con mắt lão PP thì cuốn sách này miêu tả chủ yếu là “Sinh dưỡng, sex, sinh dưỡng, sex, cuối cùng vẫn là cái con mẹ nó sinh dưỡng và làm tình”. Đây là một cuốn sách miêu tả sinh mệnh vĩ đại, cảm ơn sinh mệnh, cảm ơn mẫu thân, Mạc Ngôn cho rằng đây là cuốn sách mà anh mãn ý nhất. Trong thế giới nguyên thủy của loài người, đầy rẫy thú tính, nóng lạnh, sấm sét, hận thù, giết chóc, họ sợ cái chết, tôn trọng sự sống, nên họ dùng bàn tay của mình xây dựng nên hình tượng “Phong nhũ phì đồn”. Đấy là “Mẫu thần” của họ, họ cho rằng tín ngưỡng gắn kết vào mẫu thần xinh đẹp này, Người sẽ đem đến cho họ con cháu liên miên bất tuyệt, vĩnh viễn giúp họ nối dõi tông đường.

Trong thế giới của “Phong nhũ phì đồn”, từ 1905 đến nay, trải dài hơn 117 năm. Thế giới mà con người đối mặt còn khó tin hơn, trong bụi trần gian muôn loài yêu ghét. Chúng ta không thể phân biệt điều gì đúng và điều gì sai. Tôi là ai, tôi đến từ đâu, tôi đang đi đâu? cái gì cũng không tường. Có thể sinh ra và chỉ trở thành một con người u mê, như hồn ma vất vưởng giữa đời.

“Phong nhũ phì đồn” chứa đầy 500.000 từ. Nó bắt đầu bằng chiến tranh và kết thúc bằng hòa bình. Nó mang tinh thần sử thi của nhà thơ mù Hy Lạp cổ đại Homer "Iliad" trong “Bài ca thành Ilion”và những lời nhất quán đầy khí phách “Thần rượu “ vốn có của Mạc Ngôn được lặp lại một lần rồi một lần, đưa độc giả vào một thế giới kỳ lạ và bí ẩn một lần và mãi mãi. Cái gọi là "Thần rượu" đối lập với "Thần Mặt trời", cái trước xuất hiện theo cảm xúc, hỗn loạn và mất trật tự. Cái sau là lý trí, đều đặn và có trật tự. Con chữ của Mạc Ngôn lung linh đầy màu sắc, đầy hình ảnh và tràn trề ý tượng kích động các giác quan, thị giác, thính giác, xúc giác, khứu giác, vị giác của người đọc và anh muốn họ đều sử dụng tất cả chúng.

Cuối tiểu thuyết,  Thượng Quan Lỗ Thị chết một cách thanh thản trong tiếng kinh cầu của lễ rửa tội ở nhà thờ sau gần trăm năm sương gió. Hai người con trai của Cha Maloya, một người được sinh ra với Lỗ Thị và một người sinh với một phụ nữ Hồi giáo. Hai người con lai trải qua muôn núi ngàn Sông, mấy chục năm gian nan vất vả, họ nắm chặt tay nhau. Hai con người có những điểm giống nhau, cuộc sống của họ liệu có giống nhau hay khác nhau?

Nó sẽ khiến bạn nghĩ ra một câu chuyện khác ngay tức thì. Và đoạn này cũng có cảm giác như trong trong tiểu thuyết “AQ chính truyện” của Lỗ Tấn, không chỉ có một AQ mà con cháu của AQ đã nối tiếp nhau thịnh vượng. Về cấu trúc bề ngoài của cuốn sách này, nó quả thực là một câu chuyện tự sự trải dài hiếm hoi của Mạc Nguyên, ngoại trừ việc các chương sau được viết theo phần tiền truyện của người mẹ, tương tự như câu chuyện bổ sung trong một cuốn tiểu thuyết cổ điển, khiến toàn bộ nhân vật hoàn chỉnh hơn. Nhưng trong cấu trúc sâu xa của cách hành văn này, Mạc Nguyên đã đưa ra những tham vọng lớn.

Anh đang mô phỏng lại cấu trúc tường thuật của Kinh thánh. "Giáng sinh - Gặp nạn - Bố đạo - Thăng thiên". Hãy nghĩ về nơi sinh ra của Thượng Quan Kim Đồng - đó có vẻ là một chuồng ngựa. Hãy nghĩ về thời đại mà Thượng Quan Kim Đồng đã sống - chế độ cũ đã bị phá hủy, và chế độ mới vẫn chưa được thiết lập. Nhưng điều sâu sắc ở Mạc Ngôn là sau khi anh ấy cho bạn hy vọng, thì anh đột nhiên nói với bạn rằng đó là giả. Thượng Quan Kim Đồng hoàn toàn không phải là một vị cứu tinh, hắn chỉ là một kẻ hèn nhát, một viên đạn sáp bọc bạc, hắn sẽ chỉ mang lại tai họa cho những người xung quanh, so với Chúa Giê-su cứu khổ cứu nạn trong “Kinh thánh” thì hoàn toàn như đất bùn so với trời mây.

Thượng Quan Lỗ Thị chính là hiện thân cho hình ảnh đất nước Trung Hoa khổng lồ trên con đường đổi mới với bao thăng trầm, đau thương nhưng không gì quật ngã. Thượng Quan Lỗ Thị sống gần một thế kỷ, một người mẹ gian khổ cả đời, đến khi chết người ta cũng bắt đào mộ lên. Kết thúc tác phẩm là hình ảnh những bông hoa nở rộ sau ngôi mộ của Lỗ Thị và những bầu vú hiện lên dồn dập trong ảo tưởng của Kim Đồng – đứa con trai duy nhất của Thượng Quan Lỗ Thị.

Mạc Ngôn xứng đáng đoạt giải Nobel với ngôn ngữ văn học mộc mạc, chân chất, đậm nét quê mùa nhưng lại vô cùng thâm tuý. Nó là đất, là nước, là rượu, là máu của người con đất Cao Mật, Sơn Đông. Anh dùng một thủ pháp độc đáo, kết hợp văn học phương Đông và phương Tây. Thủ pháp này chỉ có những nhà văn phương Đông mới có được. Nên đã khiến hội đồng giám thị phải giật mình đắm đuối và say mê với những câu chữ khác lạ này. 

Trung Quốc ra đời một Mạc Ngôn, đây là vinh dự của văn học Trung Hoa. 100 năm gần đây, anh là người chắp cánh cho tác phẩm văn học bay đến mọi ngõ ngách của năm châu bốn biển. Thiên mã hành không, bụi mù tung vó. Anh chính là Thiên mã.

Cái giá trị bên trong

THỰC RA BẠN RẤT ỔN (12)

Một bữa đi tỉnh, bên bàn nhậu, chủ xị khề khà bảo mình, sếp của em ấy mà, giỏi giang gì đâu, ngày xưa nó vào công ty anh xin việc mà còn không được nhận vào làm!

(Mình nghĩ thầm trong bụng: Nhưng bây giờ, cái "thằng thất nghiệp" ấy đã là chủ doanh nghiệp nghìn tỷ, còn anh, sau khi anh ra tù về vì tội tham nhũng và mua trinh bé gái 13 tuổi, thì hôm nay, bữa rượu này, anh cũng chỉ là hàng xách tay đính kèm của quan chức địa phương mà thôi! Anh còn chẳng trả nổi tiền cho chính ly rượu anh đang uống!)

Về quê ăn giỗ, ông bạn của anh họ già rồi nhuộm tóc đen sì nhưng không cạo râu bạc, đến ép uống rượu bằng được, không uống là không nể anh! Và líu lưỡi khoe, anh hồi nhỏ oách nhất trong đám ngồi đây. Hồi mười tuổi anh đánh trẻ con cả làng. Cướp dép ko đứa nào dám đòi. Lên Hà Nội học anh là đứa đầu tiên ra bờ Hồ bán thiệp mà Tây không thằng nào dám đòi tiền lẻ trả lại. Lúc nào ở đâu anh cũng là số dzách! Vào Sài Gòn đám đồng hương nhiều tuổi hơn cũng phải vâng dạ. Mà em không uống cạn ly rượu là em khinh anh!

(Vâng, em khinh anh thật! Khi một người kể lể những thành tựu vặt vãnh, nghĩa là họ luôn sống trong hào quang vặt vãnh của quá khứ! Họ có gì để mà mình vì nể?)

Một bữa đến tòa soạn báo khá lớn, làm xong chương trình kỷ niệm, mấy phóng viên và cộng tác viên kéo ra cà phê gần tòa soạn ngồi bù khú. Một anh sắp về hưu cà khịa, bảo, cái thằng tổng biên tập oắt con này mới lên có biết gì đâu, hơn 10 năm trước nó thi vào báo anh về ban của anh, viết cái tin cũng có nên hồn đâu! Chẳng hiểu sao nó lách thế nào sang báo ngành để lên làm tổng biên tập trẻ nhất!

(Ủa, vâng, vậy nhưng trong 10 năm đó, cái cậu phóng viên quèn đó đã phải học viết, học làm tin, học biên tập, bị đánh cho vỡ mặt, phải chuyển việc, được thưởng, bị kỷ luật, được trọng dụng. Bạn đó đã học rất nhiều, đã thay đổi, đã tiến bộ, đã khác rất nhiều về "chất" và "lượng" trong khi anh chỉ vẫn ở đây và anh chỉ khệnh khạng già đi mà thôi! Đó mới là lý do chính để người ta chọn cậu ấy chứ ko phải chọn anh lên làm TBT!)

❤

Bạn đã bao giờ gặp những kẻ bĩu môi dè bỉu, chê bai người khác kém cỏi? 

Đã bao giờ, bạn bè cùng lớp cũ nói xấu bạn? 

Bạn đã bao giờ phải ngồi nhậu với những kẻ vỗ ngực khoe khoang họ là lớp trưởng hồi mẫu giáo, khi học lớp Một họ giỏi nhất trường? 

Bạn đã bao giờ ngồi quán cà phê và nhắc tới người nổi tiếng nào, kẻ khác bĩu môi kể ra một thứ chả hay ho, chả rõ thực hư, nhưng nói như đúng rồi? 

Bạn đã bao giờ ra mắt nhà chồng tương lai và bị họ nhà chồng chê bai, mẹ bạn đã bỏ chồng, bố bạn đã ngoại tình, nên bạn rồi cũng chẳng ra gì?

❤

Nếu ai đó lôi những gì họ biết trong quá khứ ra để dè bỉu, dìm hàng một ai đó, điều ấy chỉ có nghĩa là:

Họ đang muốn nói xấu, dìm hàng, dè bỉu. Chấm hết!

Mà họ quên mất rằng, thời gian là một cơ hội kỳ diệu! Nó trao cho tất cả mọi người những cơ hội như nhau để phát triển!

Trong mười năm qua, cái người lóng ngóng vụng về mà anh biết, đã trở nên khéo léo, du học về có đầy kiến thức mới mẻ, có rất nhiều kết nối đáng giá. Họ "quen mới" được vô số những người ưu tú, trong khi anh vẫn chỉ "quen cũ" được một người, là phiên bản "thiếu sót, chưa tốt, chưa giỏi" của họ trong quá khứ!

Cái kẻ kém cỏi trong quá khứ mà anh quen, sau nhiều năm, họ đã tài giỏi hơn chính họ ngày xưa. Họ đã thay đổi. Nói đúng hơn, anh chỉ quen họ ngày xưa thôi. Còn bây giờ, anh không hề quen họ, anh không hề biết gì về họ hiện tại! Vậy sao anh có quyền bình phẩm?

Mẹ bạn đã bỏ chồng, bố bạn đã ngoại tình. Vâng, rất ổn! Chính vì thế bạn sẽ phải sống hạnh phúc hơn bố mẹ! Vậy cái khát khao hạnh phúc và cam kết gắn bó của bạn phải mạnh hơn những kẻ hời hợt khác chứ! Vì bạn đã là người trải nghiệm nhiều hơn, đi vòng để tới được hạnh phúc! Nếu người yêu bạn cũng từng trải và hiểu chuyện, sẽ hiểu rằng, bạn mang vác theo bao nỗi niềm, thì sẽ khao khát hạnh phúc hơn những người mang trên thân đầy ưu điểm khác!

Bạn hồi xưa không có nổi bạn bè thân trong lớp, đó cũng chả phải lý do để quay lại họp lớp và nhận ra, quả thật là không thể có được bạn bè thân trong lớp sau ngần ấy năm! Thay bằng việc rời nhóm lớp hoặc khó chịu khi trở thành mục tiêu công kích, dèm pha của bạn bè cũ, bạn chỉ cần mỉm cười lịch sự và giữ nguyên thế giới của bạn hiện tại, đừng để thế giới trong quá khứ xâm nhập vào cuộc sống hiện tại!

Bạn sẽ được nhìn thấy đồng nghiệp mới thì thầm trước mặt, sau lưng, hỏi han về lý do bạn rời công ty cũ! Thay bằng khó chịu ấm ức trong lòng rất lâu, nếu có thể, hãy tới ngay trước mặt và chủ động chào mừng họ: Bạn tên là gì, bạn ở bộ phận nào, rất vui được làm quen với bạn, tôi ngồi ở đây, tôi rời cty cũ vì lý do tôi quá tệ, nên tôi quyết tâm trở thành một phiên bản tốt hơn với cơ hội ở cty này, hy vọng được gặp bạn mỗi ngày và học hỏi!

❤

Não bộ của chúng ta cất rất nhiều định kiến về người khác. Định kiến càng dày, càng khó xóa, ta càng già nhanh, ta càng mất nhiều cơ hội để trưởng thành lên, thế thôi!

Trưởng thành lại hay bị giải nghĩa nhầm, những kẻ trải đời, yêu dịch chuyển, có đầu óc, hoàn toàn ko phải là những kẻ trưởng thành:

1. Làm rất nhiều công việc và nhiều nghề, đã nhảy việc nhiều, rất từng trải, nhưng chỉ từng trải ở duy nhất một đẳng cấp: Có những người vào đời làm nhân viên kho vài năm, làm nhân viên đi chọn mua hàng, nhập hàng vài năm, làm nhân viên phụ trách dây chuyền sản xuất vài năm, làm tổ trưởng quản lý đội nhân công ngoài công trường vài năm. Bạn tưởng khi họ 40 là họ trưởng thành, tài năng, giàu kinh nghiệm ư? Hoàn toàn không! Họ chỉ làm tay sai của người khác, họ không có quyền quyết định, họ không có chuyên môn thực sự, họ đứng mãi ở vị trí người mới vào ngành, họ chỉ là người thực thi mà thôi! Đẳng cấp thực thi rất khác so với những người càng làm càng trưởng thành, càng giỏi giang, càng phát huy tầm ảnh hưởng, đào tạo được người khác, quyết định và lãnh trách nhiệm được một phần toàn bộ dự án, mở rộng hiểu biết bằng kiến thức chuyên ngành. Những người làm "tay sai" thì rất dễ bị thay thế bởi bất kỳ ai đó trẻ hơn, mới vào, chăm hơn, khỏe hơn!

2. Đi nhiều, kiến văn rộng, quen biết rộng rãi. Ủa, đó là dân phượt nhưng đó không có nghĩa là trưởng thành: Mười năm làm nghề của bạn sẽ rải ra, ba năm hội sở ở Hà Nội, 3 năm đi tỉnh, 3 năm vào tận Sài Gòn làm. Nhưng khốn nỗi, bạn vẫn luôn ở một level của bạn mà thôi! Bạn không hề trưởng thành trong chuyên môn nên dậm chân ở 1 vị trí. Cơ hội dịch chuyển cho bạn lên rừng xuống biển nhưng chỉ ăn nhiều món lạ hơn, gặp nhiều khách hàng lạ hơn. Chấm hết! Bạn vẫn chính là bạn mà thôi! Trưởng thành là tố chất bên trong, nó chẳng liên quan gì tới việc bạn check-in được bao nhiêu cơ hội làm việc, đi được bao thành phố, quen được bao người nổi tiếng và quan trọng. Những giá trị bên ngoài bạn mãi mãi là giá trị bên ngoài mà bạn ko biết cách biến nó thành giá trị cốt lõi bên trong bạn! Bạn chẳng từ tâm hơn, bạn chẳng trung thành hơn, bạn chẳng học hỏi nhiều hơn, bạn xài thời gian vẫn dây thun như cũ. Thậm chí báo cáo tuần của bạn năm nay ở đây chẳng khác 10 năm trước ở cách đây 1.000 cây số!

3. Làm mọi thứ với cùng một tư duy: Bạn vẫn cố chấp như xưa, bạn vẫn nóng tính như xưa, bạn làm gì cũng vẫn với tư duy kẻ cả như xưa. Thậm chí khi còn trẻ, bạn lấy lý do sếp ngu để coi thường sếp, khi bạn già đi bạn vẫn lấy lý do nhân viên ngu để coi thường các bạn mới vào làm. Vậy bản chất bạn chỉ là người thù ghét và khó hợp tác, coi thường người khác. Chứ ko phải người khác đều ngu hết. Giữ tâm thế ấy, làm nghề nào hay ở vị trí nào, bạn cũng không bao giờ trưởng thành! Nên trưởng thành nó liên quan tới việc mở mang đầu óc, tôn trọng kiến thức và người khác, chứ ko liên quan tới danh thiếp của bạn!

❤ 

Ai trong đời chả gặp bè lũ dìm hàng.

Nên cứ sống tiếp đi, đừng sợ! Người đồng nghiệp này nói sau lưng, người quen kia xì ra chuyện quá khứ tai tiếng, người khác kể về lỗi sơ đẳng ngày xưa mà bạn mắc, thôi thì hãy... bỏ qua cho họ nhé!

Vì thực ra bạn rất ổn! Nếu bạn vẫn tiếp tục học hỏi, tốt hơn, giỏi giang hơn! Bạn dùng ngày hôm nay giỏi giang đàng hoàng để bù đắp được toàn bộ những khuyết thiếu trong quá khứ của bạn!

Việc duy nhất bạn cần làm từ nay: Chỉ hẹn gặp những người ưu tú, chỉ ngồi nhậu với người thực từ tâm, và chỉ nói những gì tốt về cuộc sống!

Trang Hạ

Trung Hoa trỗi dậy và giấc mơ Trung Hoa (tiếp theo)

Một Trung Quốc đã thấm mệt (2) - Giấc mơ Trung Hoa

(tiếp theo và hết)

Khi ông Tập trở thành lãnh tụ vào 2012 với ông Vương là quân sư, TQ bước vào một giai đoạn mới. Xã hội TQ đã là một xã hội tiêu thụ, chủ nghĩa cá nhân đã thấm sâu vào giới trẻ, nhiều thập kỷ của tích lũy tư bản hoang dã đã xói mòn niềm tin giữa người và người. Bất bình đẳng xã hội ngày càng lớn. 

Ông Tập và quân sư không thể nằm yên nhẫn nhục như ông Đặng vì nếu không sẽ muộn. Ông Tập và Vương phải cứu ĐCS TQ trước lúc những đổi thay của xã hội có khả năng vượt tầm kiểm soát. Đạp phanh cho sự xâm nhập của chủ nghĩa cá nhân kiểu Mỹ thông qua toàn cầu hoá trở thành cấp bách.

Việc đầu tiên ông Tập làm là chính sách “Đả hổ diệt ruồi”, một cách để loại trừ đối thủ chính trị và giảm bớt nạn tham nhũng trầm kha. Nhiều quan tham từ cao tới thấp xộ khám. Nhiều cựu ủy viên bộ chính trị hay trung ương từng hét ra lửa nhận tù chung thân. Nhiều cán bộ tầm trung ra pháp trường. Người Hoa có dịp hả hê nhìn những kẻ ngã ngựa. 

Tin tưởng với lý thuyết của mình, giấc mơ Trung Hoa được nhắc đi nhắc lại và ông Tập chính thức đối đầu Mỹ khi đưa ra chính sách 2025 sẽ đuổi kịp Mỹ và 2050 TQ sẽ trở thành một nước tiên tiến. Theo lịch trình, chủ nghĩa Khổng Tử cũng như Marx được tôn sùng hoá. Trong một xã hội mà Quân Sư Phụ rạch ròi thì chủ nghĩa tự do cá nhân phải xuống hạng thứ yếu. Trên bảo dưới phải nghe, thiên tử giữ mệnh trời cai quản thiên hạ là lý thuyết của bao triều đại của nền văn minh Trung Hoa.

Có thể thấy được cái gì ông Tập và ông Vương đã làm để TQ không đi vào những con đường của Mỹ.

- Sờ gáy những đại công ty đang ngấp nghé chia xẻ cạnh tranh ảnh hưởng tới xã hội với đảng cầm quyền. Khi Jack Ma, chủ tịch tập đoàn Alibaba lên tiếng phê bình các ngân hàng nhà nước yếu kém thì sau đó không những phải về vườn mà của cải sau mấy tháng chỉ còn một nữa. Jack Ma vừa rồi viết một bức thư thống thiết xin dành phần đời còn lại của mình giúp đỡ cho nền giáo dục ở nông thôn. Baidu và Tencent cũng khạc ra mấy chục tỉ đô làm từ thiện và phủ phục cho chính phủ quản lý. Các CEO đều tự nguyện xuống lương và những người sáng lập các đại công ty dù còn trẻ vẫn về hưu. Về vấn đề lương bổng, CEO ở TQ nhận lương từ 10-20 lần lương trung bình người làm trong công ty mà còn bị xuống lương. Trong khi ở Mỹ lương CEO lớn hơn lương trung bình từ 200-700 lần và còn tiếp tục cao hơn. Qua đó ông Tập lấy lòng nhiều người lao động bình thường.

- Các thần tượng điện ảnh, âm nhạc lần lượt bị hạ bệ, ra đi không dấu vết. Tự do tôn sùng thần tượng xem như chấm hết. Âm nhạc điện ảnh tập trung xây dựng anh hùng “hảo hán”, lính bác Mao đánh lính Nhật Mỹ chạy toé khói. Lịch sử được viết lại. Ai kiếm soát được quá khứ thì kiểm soát tương lai, ai kiếm soát hiện tại thì kiếm soát quá khứ. Ông Tập kiểm soát được hết cả hai. Từ nay Hồng quân là lực lượng giải phóng TQ từ quân phiệt Nhật chứ chẳng phải Quốc Dân Đảng vốn là lực lượng hy sinh và có công nhiều nhất trong chiến tranh Trung Nhật.

- Internet vốn đem lại một khối lượng khổng lồ tin tức cho giới trẻ giờ bị tường lửa càng nặng nề. TQ xem như bế quan tỏa cảng. Chỉ còn CNN truy cập được nhưng cũng có lúc chập chờn. Tin nào không có lợi là bị cắt xén ngay.

- Một dân tộc, một chữ viết, một tiếng nói. Người Ngô Duy Nhĩ, người Tạng, người Mông và ngay cả người Quảng Đông, Quảng Tây cũng phải dùng tiếng quan thoại. Từ nay tiếng nói thiểu số không còn được dạy trong nhà trường. Các nhóm thiểu số phải phục tùng  đa số, tự chọn bị đồng hoá. Sự trừng phạt người Ngô Duy Nhĩ ở Tân Cương để đồng hoá họ là một sự nhức nhối về nhân quyền cho thế giới. 91% cư dân TQ tự nhận họ là người Hán mặc dù có rất nhiều sắc dân lớn như người Thanh không có nhiều huyết thống với người Hán. Không thể nào có một Martin Luther King cho Trung Hoa. Nhà bất đồng chính kiến Lưu Hiểu Ba được giải Nobel hoà bình nhưng chết trong lãng quên.

- TQ khuyến khích sinh đẻ, luật phá thai được xiết chặt. Các thành phố phải dành 20% số nhà xây dựng cho những gia đình thu nhập thấp. Chu cấp cho trẻ em được nâng lên. Ông Tập cấm dạy thêm học thêm sau giờ học ở trường. Điều đó làm nhiều cha mẹ tiết kiệm một số tiền lớn, hy vọng họ chịu khó đẻ nhiều hơn. Trẻ em chỉ được chơi game dưới 3 tiếng một tuần. Mục đích: số dân phải tăng. Các trường đại học minh bạch hoá việc tuyển chọn sinh viên, không có chuyện lý lịch (cái này thì những trường hàng đầu của Mỹ chắc không ưa, một số sinh viên của Ivy league của Mỹ được nhận vì thành phần gia đình hơn là học lực)

- Xã hội TQ trở thành số hoá cao độ, hầu như sự dịch chuyển cũng như hoạt động mỗi cá nhân đều có thể kiểm soát chặt bởi nhà nước. Camera nhận diện đấy đường. Nhân đại dịch COVID, nhà nước qua công nghệ AI ( trí khôn nhân tạo) càng xiết chặt hơn nữa luật lệ. Thông tin cá nhân không còn quan trọng trong mục đích chống dịch tập thể. Một người vì mọi người.

- Áp đặt luật Anh Ninh Quốc Gia ở Hồng Kông, đưa vào tù những sinh viên trẻ măng. Tự do cá nhân ở Hồng Kông xem như không còn được bảo vệ bởi hiến pháp Hồng Kông được Anh và TQ đồng ý khi trao trả Hồng Kông về cho lục địa.

- Các phong trào như LBGT, #Metoo, nữ quyền bị dẹp bỏ. Hệ thống mạng xã hội cho những phong trào này chấm dứt không lời từ giã. Vừa rồi bà Bành Soái một cây quần vợt nổi tiếng thế giới tố cáo bà bị ép tình bởi cựu phó thủ tướng TQ, bà biến mất một tháng và sau đó như không có gì xảy ra, trên mạng các tin liên quan dĩ nhiên cũng biến.

- Năm 79, quân đội TQ trầy trật không dạy cho Việt Nam được một bài học thì dưới thời ông Tập, quân đội được hiện đại hoá, hải quân sắp có hàng không mẫu hạm thứ 3. Chủ nghĩa dân tộc Trung Hoa được khơi dậy đến tối đa. Từ giáo dục cho đến phim ảnh, người Hoa xấu xí của Lỗ Tấn không còn, ngược lại những chiến binh chó sói (wolf warrior) tài năng vô hạn là một biểu tượng mới của Trung Hoa. Chuyện gì xấu ở Mỹ cũng được báo chí mổ xẻ cho toàn dân biết. Chuyện TQ chống dịch COVID thành công được xem như là một ưu việt của xã hội khi tự do cá nhân được hy sinh cho quyền lợi tập thể. Chính sách zero COVID đang làm điêu đứng mọi người nhưng chẳng ai dám lên tiếng. Giới tinh hoa TQ đang ngậm miệng như thóc.

Việc hai ông Tập và Vương đưa chủ thuyết “Giấc Mộng Trung Hoa” như một lộ trình cho sự trỗi dậy trong những thập kỉ tới đã biến sự cạnh tranh Mỹ Trung trở thành một sự cạnh tranh về ý thức hệ (ideology). Như thế một cuộc chiến tranh lạnh đương nhiên phải xảy ra như sự đối đầu Mỹ Xô của thế kỉ 20.

Mỹ là một quốc gia với một chế độ chưa bao giờ hoàn hảo. Vương Hồ Ninh đã đúng khi chỉ ra những khuyết điểm có tính hệ thống của xã hội Mỹ, nhưng những giải pháp ông Tập và Vương đưa ra cho TQ có thể là một thí nghiệm chẳng mấy sáng sủa gì cho một phần năm nhân loại. Cạnh tranh ý thức hệ có thể dẫn tới chiến tranh khi trật tự toàn cầu bị đảo lộn, khi một siêu cường được quyết định bởi một người. Cứ nhìn Putin quyết định xâm lăng Ukraine thì thấy sự nguy hiểm của nhà nước toàn trị.

Người Hoa cũng như tất cả mọi người đều có quyền mưu cầu hạnh phúc. Trong thế kỉ 19 và nửa đầu thế kỷ 20, Trung Hoa bị các cường quốc Tây Phương xâu xé, từ chiến tranh nha phiến tới thảm sát Nam Kinh, rồi những trận đói kinh hoàng trong Cách mạng văn hoá, bao số phận con người chấm dứt trong bi thảm. Trong bối cảnh đó nhiều người Hoa phải tha hương cầu thực. Ở Mỹ đạo luật kỳ thị Chinese Exclusion Act từ 1883 cho tới 1943 không cho di dân người Hoa ở Mỹ được các quyền công dân buộc họ phải sống trong những Chinatown để tồn tại. Chỉ 40 năm qua, TQ không có những biến động và với những chính sách cho phép quyền sở hữu, cả một tỷ người làm việc ngày đêm mới có cơ ngơi hôm nay. Công lao phải kể đến những cải cách triệt để của Đặng Tiểu Bình và cộng sự của ông ở những thành phố lớn và đặc khu. Người Hoa giàu lên thì tự do cá nhân cũng được rộng rãi hơn. Đọc những tiểu thuyết của Mạc Ngôn, nhà văn được giải Nobel văn học thì cũng biết giới lãnh đạo TQ có chấp nhận một số lời nghịch nhĩ. Nhưng tới thời ông Tập thì không còn.

Tham vọng của ông Tập đưa TQ lên hàng đầu thế giới dựa trên một mô hình ý thức hệ chứa đầy rủi ro.

Ông Tập và Vương đều là những người uyên thâm về lịch sử kinh tế. Sự sụp đổ của Liên Xô đơn giản là vì mô hình tập trung kinh tế của Liên Xô không thể sản xuất ra của cải dồi dào như mô hình Mỹ. Loại trừ sự khát vọng của cá nhân về quyền sở hữu dẫn đến chẳng ai còn hứng thú trong công việc, không làm giàu được thì làm chăm chỉ làm gì. Ông Đặng mở ra cánh cửa tiền bạc và khát vọng tư hữu, người Hoa nào không biết phi thương bất phú và câu chuyện mèo trắng mèo đen?

Ông Tập khuyến khích những đầu tư do nhà nước quản lý ai cũng biết hiệu quả thấp hơn nhiều so với đầu tư tư nhân. Việc ông đem những công ty tư nhân năng động nhất phải chịu sự bảo hộ của Đảng CS TQ sẽ làm mất đi tính năng động rất cần trong thương trường. Jack Ma bị trừng phạt  chỉ vì phê phán vài câu và muốn cạnh tranh với hệ thống tài chính nhà nước. Sau đó tất cả các tình hoa kinh tế phải cùng hoà bản đồng ca suy tôn lãnh tụ. Cuối cùng mô hình TQ có làm ra được nhiều của cải hơn Mỹ hay không? Sự tăng trưởng về năng xuất cá nhân sẽ quyết định ai thắng ai trong cuộc đua tranh lần này. 

Những tiến bộ kỹ thuật người Hoa tận dụng để thay đổi TQ như tàu cao tốc, e-pay, Internet, 5G, chip bán dẫn, pin mặt trời, điện thoại thông minh không có cái nào được phát minh ở TQ. TQ học được từ sự chuyển giao công nghệ từ Mỹ và Tây Âu trong cơn sốt toàn cầu hoá và sự tham lam của tư bản tài chính Tây Phương không nghĩ đến đường dài. Vốn thông minh, người Hoa sao chép và có thể làm tốt hơn ở nhiều điểm cũng như chẳng tôn trọng tác quyền trí tuệ và một nguồn nhân lực dồi dào giúp giá thành rẻ hơn. 40 năm nay TQ chỉ được một giải Nobel về Y học về thuốc chống sốt rét được nghiên cứu trong những năm 70. Vài chục năm nữa chưa chắc có giải khác vì cung cách đầu tư cho khoa học không phải để đi đến tận cùng của học thuật. Các đại học TQ không có độc lập về học thuật cũng như tài chính. Giáo sư do nhà nước bổ nhiệm và không lựa lời mà phát biểu thì mất nồi gạo như chơi. Với một môi trường như thế thì rất khó cho những đột phá tư duy. 

Giới làm ăn TQ chờ Mỹ có gì thì sẽ kiếm một phiên bản sao chép. Có Uber thì có Didi, có Google thì có Baidu, có Amazon thì có Alibaba… Lúc Mỹ và Tây Phương hiểu ra và đối phó thì TQ ngấm đòn. Sự cấm vận về kỹ thuật cao của Mỹ gây rất nhiều trở ngại khó vượt qua. Thí dụ điển hình là hãng Huawei đang hùng hổ đòi lắp đặt hệ thống mạng 5G cho toàn thế giới và vượt Apple trong điện thoại thông minh. Hơn một năm sau khi Mỹ cấm bán chip cao cấp Huawei phải bán phần làm điện thoại cho hãng khác vì không có chip 5G và phần mạng 5G cũng mất bao khách hàng. Thương vụ của Huawei mất hơn 70 tỉ đô một năm. Trước lúc Mỹ cấm vận thì Huawei khẳng định lúc nào họ cũng có chip thay thế Made in China. Ông Tập và ông Vương không biết rằng để làm những cái chip đứng đầu thế giới, bao nhiêu sáng tạo từ những cá nhân người Mỹ và thế giới đã bỏ vào. Sự sáng tạo lúc nào cũng đi đôi với tự do cá nhân, phải làm khác, nghĩ khác, không vào đường mòn người khác đã đi và nhất quyết không có hô khẩu hiệu suy tôn lãnh tụ. 

Tự do cá nhân là một phần của đời sống Mỹ, tạo ra bản sắc của xã hội Mỹ dù tích cực hay tiêu cực. Có thể sau những khủng hoảng này, người Mỹ mọi màu da có thể tìm được một khế ước để chung sống mà vẫn giữ được tự do cá nhân tương đối cho mình. Hệ thống giáo dục của Mỹ trong vài thế hệ tới sẽ góp phần xóa nhòa  ranh giới về sự khác biệt chủng tộc, xây dựng một đồng thuận tương đối mà mỗi cá nhân có thể giữ được bản sắc riêng. Trong các trường đại học hàng đầu của Mỹ số sinh viên da màu đã xấp xỉ gần một nửa, bằng sinh viên da trắng. Giải pháp đó chẳng phải nhân bản hơn là sự áp đặt chuyên chính triệt tiêu tự do cá nhân như cách của Vương. Trong xã hội ông Tập, trăng Trung Hoa tròn hơn trăng nước Mỹ, đồng hồ Trung Hoa tốt hơn đồng hồ Thuỵ sĩ. Không ai dám nói khác để bị đánh hội đồng. Người Hoa, qua những thăng trầm của lịch sử, biết cách giữ mình, họ ngoài mặt đồng tình với ông Tập mà chắc gì trong lòng đã ưa.

Huyền thoại về một “Mô hình tư bản mang bản sắc TQ chẳng bao giờ khủng hoảng” thật ra nằm trong sự tư hữu đất đai bởi nhà nước. Theo hiến pháp toàn bộ đất đai ở TQ thuộc về toàn dân do nhà nước quản lý. Mỗi năm chính phủ cho thuê đất để xây nhà có thể thu về hơn 1.500 tỉ đô, hơn 10% tổng sản lượng nội địa. Ngoài ra ngân hàng nhà nước và các công ty xây dựng nhà nước sở hữu một số nợ khổng lồ từ người mua nhà. Với thặng dư mậu dịch và nguồn nội tệ dồi dào, các nguy cơ khủng hoảng đều được giải quyết bởi các gói kích cầu khổng lồ. Những xa lộ ngang dọc TQ nhiều lúc vắng hoe hoặc những kiến trúc khủng đến từ những nguồn tiền đó. 

Nhưng đất đai không phải vô tận, số người mua nhà cũng giảm dần vì dân số giảm đi. Số nhà tồn kho có thể ở hơn 70 triệu người. Huyền thoại không khủng hoảng cũng có thể chấm dứt. Số nợ của các chính phủ địa phương đã lên tới 45% tổng sản lượng nội địa. Có thể thấy vì sao các thành phố TQ bây giờ đều hoành tráng, tất cả đều từ nợ công địa phương. Các công ty TQ cũng nợ như chúa chổm hơn 160% tổng sản lượng nội địa. Sở dĩ chưa dẫn tới khủng hoảng vì đa số nợ thanh khoản bằng tiền nhân dân tệ. Sự chạy nợ của công ty địa ốc lớn nhất Evergrande cho thấy: Đất bắt đầu chuyển dưới chân.

Từ mấy tháng vừa rồi, ủy ban điều tra trung ương tuyên bố điều tra 5, 6 lãnh đạo cao cấp nhất của ngành bán dẫn (semiconductor). Sau khi bơm hàng trăm tỉ Mỹ kim để đưa ngành này trở nên đối thủ của Đài Loan và Mỹ, ông Tập phải cay đắng chấp nhận mấy con chip của TQ vẫn lẹt đẹt thua xa người anh em cứng đầu Đài Loan, còn lâu mới kịp chip của Qualcomm, Intel. Chính phủ TQ vừa rồi phải bỏ thêm hàng chục tỉ đô cứu tập đoàn chip Thanh Hoa, nhiều cái đầu sẽ rơi trong thời gian tới.

Sau 10 năm cai trị của ông Tập , thất nghiệp của những người trẻ ở TQ bây giờ rất cao. Đến 20% người tuổi từ 20-24 không có việc làm.  Lạm phát phi mã nhất là các thành phố lớn. Tăng trưởng kinh tế cho năm 2022 sẽ khoảng 5%, thấp nhất trong 40 năm. TQ nhập cảng đến 60% năng lượng và một lượng lớn lương thực. Với một GDP còn thua Mỹ, lượng khí thải nhà kính lại gần gấp đôi Mỹ. Điều đó nói lên sự bất tối ưu trong sản xuất. 

Năm 2022, ông Tập sẽ chấp chính nhiệm kì thứ 3 trở thành lãnh tụ tối cao vĩnh viễn. Ông Vương với vị trí quân sư sẽ tiếp tục đường lối trấn áp tự do cá nhân, chuẩn bị tinh thần cho người Hoa vượt Mỹ. 

Nhưng ở 2022, một nước Trung Hoa cũng đã thấm mệt!

Tháng 8.2022

Nguyễn Tuấn

Trung Hoa trỗi dậy và giấc mơ Trung Hoa

 Một Trung Quốc đã thấm mệt (1) - Bài học Mỹ

Xin giới thiệu với bạn bè bài viết đồ sộ về Trung Quốc của Nguyễn Tuấn, một doanh nhân đã nhiều năm lăn lộn ở Mỹ, Trung Quốc, Đài Loan…Bài khá dài nên tôi tạm chia thành hai kỳ.

---

Hơn hai mươi năm nay tôi đến Trung Hoa dễ cả trăm lần, vì công việc, vì du lịch và chứng kiến những đối thay của đất nước này. Hai năm vừa rồi đại dịch đi lại hết sức khó khăn. Ai vào Trung Hoa phải mua vé máy bay cắt cổ, chấp nhận ba tuần cách ly, hơn 10 lần ngoáy mũi, một mình một phòng khách sạn, cơm nước đạm bạc. Tôi cũng làm được vài chuyến, tổng cộng số ngày bị nhốt hơn hai tháng, hân  hạnh biết một Trung Hoa oằn mình trong chính sách zero COVID. Trong đời không có nhiều khi được hơn hai tháng không ai quấy rầy tha hồ đọc sách, khỏi làm việc nhà, trong cái rủi cũng có cái may.

Sau những ngày chật chội cách ly như ở tù ra được trời rộng là một niềm vui lớn. Anh bạn người Hoa đến đón biết ý lúc nào cũng đỗ xe ở điểm đầu tiên để vào Starbucks Reserve làm một ly cà phê. Starbucks ở những thành phố như Thẩm Quyến Thượng Hải rất tráng lệ, không dễ tìm thấy ở Mỹ. 9 đô một ly cà phê ở Mỹ chắc cũng ít người uống nhưng khách tấp nập.  Starbucks là một hiện tượng độc đáo ở Trung Quốc. Cho dù truyền thông ở đây ra rả chưởi Mỹ trong bối cảnh căng thẳng, Starbucks lúc nào cũng đông vui. Dẫu cho bao hàng cà phê nội địa ra sức cạnh tranh từ bắt chước logo cho tới trang trí, từ bán rẻ bằng nữa giá, Starbucks vẫn vượt xa chứng tỏ thương hiệu có một lôi cuốn đặc biệt với giới trẻ. 

Ngay những ngày này, bộ mặt Trung Hoa thay đổi đến chóng mặt ngay cả trong dịch COVID. Trong hai năm vừa rồi số nhà trọc trời Thẩm Quyến xây nhiều hơn cả thế giới cộng lại, metro hơn thêm mươi trạm, khai trương cây cầu dài 55 cây số qua biển nối Thẩm Quyến với Macao và Hồng Kông. Sự phồn hoa thấy rõ trên những đại lộ nhộn nhịp, thị tứ sang trọng và giá nhà đắt nhất thế giới, vượt qua New York với hơn 25,000 USD trên một mét vuông ở những khu tốt. Thẩm Quyến, như đại diện một Trung Hoa trẻ hoá như lời ông Tập, rầm rập đi tới, giấc mơ Trung Hoa trong tầm tay!

Trong khi Mỹ chìm đắm trong những cãi vã liên tục bất tận của các đảng phái, sự bất lực trong giải quyết các vấn đề về sắc tộc giữa da trắng và da màu, ma tuý, bạo lực súng ống, giàu nghèo…. thì chính quyền Trung Hoa tự tin chỉ dạy dân chúng ngày chúng ta qua mặt Mỹ không xa. 

Sự trỗi dậy của Trung Hoa trong 40 năm qua phải nói là thần kì. Từ một di sản đói nghèo do Mao để lại, Đặng và các người kế nghiệp của ông đã xây dựng một quốc gia với tổng sản lượng nội địa gần bằng Mỹ, nếu tính đến sức mua thì đã vượt Mỹ. Đặng bắt đầu chính sách xoá đói giảm nghèo cho hàng mấy trăm triệu người và thành công vượt bực. Năm 2021 TQ xuất khẩu 3400  tỉ Mỹ kim hàng hoá ra thế giới trong đó khoảng 600 tỉ vào Mỹ, dưới 20% cho nên bây giờ không Mỹ thì chợ vẫn đông. Chính sách thuế quan của Mỹ lên hàng TQ chẳng nhằm nhò gì, chỉ khổ người Mỹ phải nai lưng đóng thêm thuế hàng hoá trong khi lạm phát phi mã.

Sau khi Liên Xô sụp đổ vào 1991, nền dân chủ tư sản Tây Phương không còn đối thủ. Nói như triết gia Fukuyama là sự chấm dứt của lịch sử vì dân chủ tự do sẽ là mẫu mực cho nhân loại từ nay về sau. Với quan niệm đó, một Trung Hoa giàu lên sẽ là một Trung Hoa tự do hơn. Dòng tiền đầu tư toàn cầu ồ ạt đổ vào và một nền văn minh 5000 năm giật mình tỉnh giấc tham gia giấc mơ tư bản hóa. Đồng thời 40 năm qua cuộc cách mạng kỹ nghệ số cũng bùng nổ và với bản chất năng động trong thương trường,   sự cần cù và thông minh, người Hoa nắm bắt thời cơ, kiếm được thị phần, hiện đại hoá sản xuất. Tây Phương giật mình khi sau mấy thập kỉ, không còn hình ảnh của những người Hoa ốm o, lở loét đi làm đường sắt ở Mỹ, bán chạp phô, tiệm ăn Tàu rẽ tiền hay chui rúc trong những Chinatown dơ bẩn. 

Ngay cả loại người Hoa cùng đinh tha phương đi làm cu li đồn điền ở Mã Lai cũng tập hợp xây nên một Singapore đẹp đẽ và giàu có. Giới tính hoa Tây Phương tự hỏi vì sao nên nỗi này, ai tạo ra một đối thủ nặng ký?. Một Trung Hoa giàu lên sao không tự do hơn? Mấy trăm triệu người Hoa giai cấp trung lưu không màng tới bầu cử tự do, vẫn ủng hộ Đảng Cộng sản TQ, người chỉ huy một nền kinh tế tăng trưởng hai con số trong 40 năm mà có không có một cuộc khủng hoảng nào lớn. Khi những người Hoa vác những núi tiền đi ra thế giới đầu tư thì Mỹ chìm ngập trong những khủng hoảng, từ tài chính cho tới những cuộc chiến tranh không cần thiết, từ bạo lực xã hội, súng nổ máu rơi cho tới y tế ngốn 20% GDP mà người Mỹ vẫn không khỏe hơn người khác. Trật tự thế giới sau chiến tranh lạnh đi đến cáo chung. Pax Sinica đang định hình cạnh tranh với Pax Americana trên mọi lĩnh vực.

Nhiều người tự hỏi tại sao một Trung Hoa giàu có và tự tin như vậy lại quên lời ông Đặng, từ từ mà tiến, che đậy mưu đồ, chờ thời cơ? Mấy mươi năm là chuyện nhỏ trong 5000 năm lịch sử. Tại sao ông Tập lại hùng hổ đòi vượt Mỹ, công khai thách thức trật tự thế giới, bắt nạt láng giềng nhỏ bé như Việt Nam và Phi Luật Tân? Ngay cả mấy đứa học sinh ở Hồng Kông cũng bị bỏ tù vì tội kêu gọi biểu tình. 

Một Trung Hoa giàu có nhưng cư xử không đáng mặt siêu cường.

Thật ra một Trung Hoa bây giờ đã thấm mệt, đừng nhìn những kiến trúc hoàn tráng mà nghĩ con đường trước mặt cho giấc mơ Trung Hoa là rộng mở và không gập ghềnh. 

40 năm qua, tiền của người Mỹ đổ vào đầu tư không tạo ra một đất nước với bầu cử tự do kiểu Mỹ. Nhưng chủ nghĩa tư bản đã làm kiến trúc xã hội Mỹ và Hoa có nhiều điểm rất chung trong một vài liệt kê sau đây:

- Hố phân biệt giàu nghèo: 1% người Mỹ sở hữu 35% tổng tài sản xã hội. Ở TQ 1% người Hoa sở hữu 31%. Tích lũy tư bản ở Mỹ đã hơn 250 năm trong khi ở TQ mới 40 năm cho thấy sự thu tóm tư bản ở TQ là mãnh liệt lẫn bất công chừng nào. Chỉ số Gini (do Liên Hiệp Quốc đặt ra để chỉ về sự mất cân đối giàu nghèo) ở TQ là 0.47 còn lớn hơn 0.39 ở Mỹ. 

Một điều nực cười là ở TQ, chủ nghĩa Marx vẫn được kính trọng và sinh viên nào cũng học trong khi sự bóc lột của giới tư bản qua giá trị thặng dư của người lao động (tức là giá trị người lao động làm ra trừ đi tiền lương của họ) lại quá rõ ràng. Ở TQ, trong 40 năm qua, mấy trăm triệu người lao động từ thôn quê ra thành thị, đổ mồ hôi trong các hãng xưởng thiệt ra hưởng lợi rất ít. Giới giàu có phần lớn từ thành phần nhóm lợi ích và con ông cháu cha. Giới trẻ lớn lên có thể nhìn thấy điều đó và bất bình. Ở TQ ngày nay danh từ Thiên An Môn là tối kị nhưng giới lãnh đạo vẫn hiểu rằng, một thế hệ trẻ TQ, hiểu biết về nền dân chủ Tây Phương là một điều nguy hiểm, tiềm tàng những Thiên An Môn trong tương lai. Cứ nhìn dòng người biểu tình ở Hồng Kông là biết. Cho dù phim ảnh chính thống nhà nước không ngừng quản bá những giá trị cách mạng, không Hồng quân đánh cho Mỹ chạy dài trong chiến tranh Triều Tiên ở bộ phim đầu tư 200 triệu đô “Trận chiến hồ Changjin”, thì sắp tới đạo diễn huyền thoại Trương  Nghệ  Mưu lại ra bộ phim “Bắn Tỉa” cũng không kém phần hoàng tráng. Giới trẻ buổi chiều thứ bẩy làm Thượng Hải, Thẩm Quyến, Bắc Kinh nhộn nhịp giống New York, London nhiều hơn. Quần là áo lượt từ Chanel tới Hermes, Gucci tới Louis Vuitton mà không thấy một áo đại cán nào. Chủ nghĩa tiêu xài cá nhân, vốn xa lạ với người Hoa lớn tuổi giờ thành biểu tượng của tuổi trẻ ở đây. Trung Hoa trở thành thị trường lớn nhất cho hàng hoá xa xỉ, vượt qua Mỹ và Châu Âu. Dễ hiểu vì sao nhà máy lớn nhất của Tesla nằm ở Thượng Hải.  

- Hai quốc gia Mỹ và TQ cùng một vấn đề về phân bố dân cư trong sản xuất công nghệ : Cuộc cách mạng số và tin học trong 40 năm qua cùng với toàn cầu hoá đã làm nước Mỹ thay đổi toàn diện, dọc theo hai bờ biển là sự phồn thịnh với nền kinh tế mới gắn liền với sự ra đời của Internet và tự động hoá. Những tiểu bang phía trong trở nên nghèo đi khi những nhà máy đóng cửa và chuyển việc làm qua TQ, những nông trại tiêu điều, những thành phố nhỏ xuống cấp, cứ xem phim Nomadland hoặc American Factory là đau lòng thấy một bộ phận không nhỏ những người Mỹ bị bần cùng hoá vì không theo kịp kỹ thuật công nghệ. Thời kỳ vàng son của những nông trại hoặc thành phố nhỏ êm đềm được xem là nơi tạo ra những tính cách nước Mỹ giờ đã qua. Giờ đây nơi giàu có nhất nước Mỹ ở Silicon Valley người da trắng thành thiểu số. Có một nước Mỹ của người có tiền (the have) và không tiền (the have not). Trung Hoa cũng vậy , sự thịnh vượng chỉ thấy được dọc theo miền duyên hải và các thành phố lớn , đi sâu vào đất liền nông thôn cũng nghèo xơ xác, chỉ còn người già và trẻ nhỏ. 600 triệu người Hoa sống dưới 150 đô mỗi tháng. Người trẻ đều dồn về thành phố nơi công ăn việc làm dễ hơn nhưng đời sống đắt đỏ đã tạo ra một giai tầng giàu nghèo cách biệt quá lớn. Một cặp vợ chồng kỹ sư ở Thượng Hải với mức lương trung bình phải làm việc 55 năm không tiêu một đồng mới trả nỗi một căn hộ 100 mét vuông!

- Các đại công ty về công nghệ tin học có ảnh hưởng lên xã hội với khả năng vượt qua nhà nước : cứ nhìn những đại công ty mới ra đời trong 30 năm nay như Google, Facebook, Amazon ở Mỹ và tấm gương của những công ty này ở TQ là Baidu, Tencent và Alibaba đã tạo ra một sự độc quyền quá lớn với xã hội.  Facebook vì lợi nhuận sẳn sàng để tin vịt tràn ngập hoặc tự đóng tài khoản những nhà bất đồng chính kiến ở nhiều nước. Điều trần của Frances Haugen, cựu nhân viên cao cấp của Facebook trước Quốc Hội Mỹ nêu lên vấn đề rất lớn như ảnh hưởng tai hại của thông tin không kiểm chứng lên số đông dân chúng. Tencent qua cài đặt WeChat kiếm soát hơn 90% sự trả tiền qua phone ở TQ và thu lợi hàng chục triệu đô mỗi ngày. Alibaba thì với thị phần 53% về mua bán mạng ở TQ sẵn sàng ép đặt những luật chơi riêng cho những nhà cung cấp có lợi cho mình và bất lợi cho đối thủ. Alibaba là công ty khuyến khích người làm cho mình làm theo thời gian 996 (mỗi ngày từ 9 giờ sáng tới 9 giờ tối, 6 ngày một tuần), bóc lột tới bến. 72 tiếng làm việc một tuần lâu dài tạo những tai hại tinh thần cho người làm việc và những hệ quả xấu về sức khỏe.

- Mỹ và Trung Hoa là hai cường quốc đối diện với sự già nua của dân số. Nhưng với số sinh con trung bình của một phụ nữ Mỹ hiện tại khoảng 1.7 thì TQ là 1.3, thuộc loại thấp nhất thế giới. TQ đang trả giá cho chính sách một con trong  40 năm trước và với đà sụt giảm dân số trong 30 năm nữa TQ sẽ thiếu hụt mấy trăm triệu người lao động. Trước mắt một gánh nặng xã hội phải lo toan cho quá nhiều người già. Một cặp vợ chồng con một giờ phải vác gánh nặng lo cho tới 4 người già cả hai bên. Khi xã hội giàu lên thì người ta ít có con, giới trẻ TQ vốn được nuông chiều là con một giờ cũng chẳng tha thiết gì với chuyện con cái nhất là mưu sinh ở những thành phố lớn cũng đã quá ư khó khăn. “Chưa giàu đã già“ là quả bom nổ chậm.

Ông Tập, lúc còn là một cán bộ trung cấp năm 1985 trong một chuyến thăm viếng để học hỏi về nông nghiệp đã ở Iowa hai tuần với một gia đình người Mỹ. Sau này khi đã lên đến đỉnh cao quyền lực ông mời gia đình này qua TQ và đối đãi như thượng khách. Điều đó cho thầy ông là một người biết trọng lễ nghĩa. Chuyến đi đó cho ông thầy được đời sống nông thôn ở Mỹ, nơi chỉ hơn 3 triệu người có thể nuôi một nước Mỹ hơn 300 triệu với ê hề lương thực, còn xuất khẩu ra toàn thế giới. Ông Vương Hồ Ninh, trường ban tư tưởng trung ương, một trong 7 người trong ủy viên bộ chính trị đương nhiệm được xem như một quân sư cho ông Tập. Ông gần như là nhân vật thứ 2 trong thang quyền lực ở TQ và đã ở Mỹ gần sáu tháng vào 1988 lúc ông còn làm giáo sư trẻ nhất ở đại học Fudan. Với số tiền tài trợ ít ỏi, ông Vương đi thăm mấy chục tiểu bang, nhiều đại học nổi tiếng ở Mỹ. Cho dù nước Mỹ lúc đó đang thời kì cực thịnh sau những kích thích kinh tế của TT Reagan và TQ còn nghèo, xe đạp còn đầy đường ở Bắc Kinh, ông Vương quyết định trở về.  Ông viết những suy nghĩ từ chuyến đi và xuất bản cuốn sách “America against America“ vào năm 1991 lúc Liên Xô sụp đổ. 

Vào thời điểm những triết gia như Fukuyama nghĩ lịch sử đã chấm dứt. Vương cho rằng nền tảng của xã hội Mỹ dựa trên chủ nghĩa cá nhân (liberal individualism) và càng ngày chủ nghĩa tự do cá nhân càng tiến thì bình đẳng xã hội (social equality ) càng bị triệt tiêu. Tự do cá nhân càng lớn thì cá thể trong xã hội sẽ có nhiều khuynh hướng khác nhau dẫn tới toàn xã hội đánh mất giá trị cốt lõi cũng như truyền thống của mình. Mất đi giá trị cốt lõi xã hội sẽ suy yếu. Một khi tự do cá nhân được tôn trọng, người Mỹ gốc Châu Phi có thể nhìn lịch sử nước Mỹ qua lăng kính của chủ nghĩa nô lệ man rợ và những hệ lụy tới ngày nay, ngược lại những người da trắng theo đạo Tin Lành nhìn lịch sử nước Mỹ như một câu chuyện thần kỳ của những người bị áp bức đi tìm đất hứa, một dân tộc được Chúa chọn. Liệu hai khuynh hướng đó có hòa hợp với nhau trong đó cá nhân có tự do lựa chọn?. Tự do vô độ trong thương trường sẽ dẫn tới bất bình đẳng xã hội, người giàu xụ và kẻ nghèo mạt. Tự do cá nhân kiểu Tây Phương trong chiều hướng của những thập kỷ vừa qua từ phong trào nữ quyền, nhân quyền, LBGT…sẽ dẫn tới sự đa cực trong xã hội, sẽ tạo ra những đợt sóng ngầm, cho dù bề mặt thịnh vượng nhưng không thể giải quyết rốt ráo những vấn đề vì mỗi cá nhân đều có những đòi hỏi riêng để thỏa mãn tự do cho riêng mình. Vương cho rằng tự do cá nhân (liberal individualism) sẽ dẫn tới tự do triệt tiêu cá nhân (nihilistic individualism) khi cá nhân tự đánh mất và phủ nhận truyền thống của mình cũng như nghi hoặt về quá khứ. Vương Hồ Ninh rất giỏi tiếng Pháp và biết rằng những giá trị của thời đại phục hưng, về thế kỉ khai sáng ở Âu Châu đã làm Tây Phương phát triển không có đối thủ trong nhiều thế kỉ. Nếu xã hội Mỹ đánh mất những giá trị đó qua sự hồ nghi của mỗi cá nhân trong tự do chọn lựa thì sự gắn kết sẽ không còn. Cuốn sách của Vương gần như một lời tiên tri. Nước Mỹ trong mấy mươi năm qua hầu như không thể giải quyết được những vấn đề cấp bách như sắc tộc, di dân, súng đạn, ma túy, y tế, giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo. Cuộc tấn công vào toà nhà Quốc Hội được xem như một thí dụ cho lý thuyết của Vương. Sự đa cực dẫn tới những nhóm dân chúng chẳng còn gì chung. Hai Đảng Cộng Hoà và Dân Chủ hầu như chẳng bao giờ đồng ý với nhau điều gì. Ngay cả trong Đảng Dân chủ hay Cộng hòa cũng chia năm xẻ bảy. Sự chia rẽ ngập sâu vào nhiều gia đình, bạn bè làm suy yếu quốc gia: America against America! 

Nói như Tôn Tử, biết người biết ta, trăm trận trăm thắng. Vương, một giáo sư 33 tuổi đã hiểu những mâu thuẫn của xã hội Mỹ và bây giờ là người hoạch định chủ thuyết “Giấc Mơ Trung Hoa và Thịnh Vượng Chung” cho ông Tập. 

Với những suy nghĩ về nước Mỹ như thế Vương Hồ Ninh cho rằng nền dân chủ tư sản và sự tự do bình đẳng kiểu Tây Phương không phải là một giải pháp cho Trung Hoa. Vương muốn một nhà nước trung ương tập quyền vững mạnh, trong đó tự do cá nhân là thứ yếu nhường chỗ cho đồng thuận tập thể. Và để kết nối những cá nhân thì có gì tốt hơn một giá trị cốt lõi của chủ nghĩa dân tộc Trung Hoa: Giấc mơ Trung Hoa ra đời. 

Vương tượng trưng cho trào lưu tập quyền toàn trị trong giới cai trị TQ. Lịch sử Trung Hoa cũng cố niềm tin đó, từ Tần Hán Nguyên Minh Thanh, lúc nào hoàng đế vững mạnh thì bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng. Loạn sứ quân cuối thời nhà Thanh và sau cách mạng Tân Hợi vẫn còn là một ám ảnh khi một Trung Hoa hèn yếu bị xẻ thịt bởi liệt cường Tây Phương. Chiến tranh nha phiến, Thượng Hải trở thành tô giới, nhượng Đài Loan, Hồng Kong, Macau… cho ngoại quốc đối với nhiều người Hoa là những điểm ô nhục cho nước họ.

(còn tiếp)

Tháng 8.2022 

Nguyễn Tuấn

(copy từ FB-Thọ Nguyễn)

Magyar vagyok

Magyar vagyok,

E föld az otthonom.

Ezen a nyelven gondolkodom,

Bánatomat elsírni is csak e nyelven tudom.

Magyar vagyok,

Magyarul álmodom,

Árpád véréből származom.

Tudom, mit jelent Trianon.

Magyar vagyok,

Magyarul imádkozom,

Magyarul fakad dal ajkamon,

S nekem a tenger a Balaton.

A ballada Arany,

A bor Bikavér,

A hídember Széchenyi,

A Mátra az egekig ér.

A Tisza a Dunába folyik,

A kocka bűvös,

A halászlét tésztával eszem,

S utólag írom a keresztnevem.

Sógor, koma, jóbarát,

Ipa és napa,

Ha együtt a család,

A gyerek mondja apa és anya

A fiú Attila,

A leány Réka és Zita,

Itt vagyok itthon,

A városom Kalocsa.

Magyar vagyok,

A Kiskunság fia,

Átölel a Tisza és a Duna,

Ha elmegyek, ide jövök haza.

Kalocsa, 2021.02.01 Katona Gyöngyi

Chuyện hay, người hiếm

 ĐỢI!❤️

Ngồi cà phê sáng với mấy ông anh. Một ông đi Mẹc đến sau, trước cửa quán có đúng chỗ trống đủ đỗ xe, nhưng một bác đi Cub đang tấp vào nghe điện thoại. Ông Mẹc đỗ sau đít bác Cub, cứ thế đợi. Một lúc, bác Cub gọi điện xong, nổ máy đi tiếp, ông anh mới từ từ đỗ xe, vào quán.

- Sao anh không bấm còi?

- Người ta đến trước, mình đến sau mà, thì phải đợi thôi. Đâu phải mình đi ô tô thì có quyền đuổi người ta?

Tay Mẹc này công tử Hà Thành, ăn chơi ngất giời chưa thấy kém phân ai về khí chất. Khen hắn ở cái khí chất, chính là từ những thứ tưởng nhỏ nhặt như thế, chứ không phải cái đồng hồ tiền tỉ hay những chiếc sơ mi nghìn đô.

Vẫn ông Mẹc, kể chuyện đợi chờ tử tế ở Hà thành. Hôm ấy hắn ngồi nhậu ở ngõ Hàng Hương, cái ngõ tên thì thơm nhưng chục năm nay nổi danh mắm tôm ăn với lòng dồi. Xế trưa nắng quái, mệt mỏi nhìn sang đối diện thấy một ông đi SH phóng về, đến cửa nhà thì khựng lại. Dưới mái hiên có chút bóng râm nhà ông SH, mấy chị hàng rong, đồng nát, đang che nón ngả lưng. Ông SH khẽ khàng dựng chân chống xe đấy, sang quán trà đá bên cạnh ngồi hút thuốc lào vặt. Chừng nửa tiếng sau, mấy chị quang gánh lục tục gọi nhau dậy, lại quảy quả mà đi. Lúc ấy ông SH mới mở cửa dắt xe vào nhà.

Chuyện này ông Mẹc kể nhiều lần, lần nào nghe cũng xúc động - thứ xúc động vặt của mấy thằng cớm nắng Hà Nội thương cần lao kiếm ăn vất vả ngoài kia.

Hà Nội giờ còn gì? Hỏi câu này khó. Đến Tháp Rùa cũng chói mắt vì đèn, đến kem Tràng Tiền cũng bứ họng vì sữa, đến cá hồ Tây cũng tự tử hàng loạt vì bao cao su.

May ra thì còn một ít hoa sưa độ tháng ba đợi loa kèn tháng tư, ít xôi lúa bán vội đợi người dậy sớm, vài bà cụ già gội đầu bồ kết đợi ấm nước sôi, vài ông cụ đánh cờ mạn Bờ Hồ đợi đối thủ nghĩ cho hết nước, và dăm hàng phở ninh xương bò bán lầm lụi lúc giờ Tí canh Ba đợi những khách quen mồm... Đều là những thứ đang đợi ngày biến mất.

Sống càng gấp, thì sự chờ đợi càng hiếm, càng quý.

Đợi nhau, là thứ cuối cùng mà đất này còn có thể làm, dẫu nhiều khi không biết đợi ai và đợi để làm gì.

Mỗi tuần, anh đợi con đi học 2 tiếng đồng hồ. Hoàn toàn không nóng vội. Bởi vì 2 tiếng sau, thằng bé bước ra đã trưởng thành hơn một chút. Nhiều tuần một chút như thế, anh không còn cơ hội đợi để dắt tay nó nữa, đơn giản vì nó đã lớn rồi.

Cho nên đợi, là thứ đẹp và tử tế. Đợi không hẳn phải vì Người, mà chính là vì Mình. Đợi - để giữ được cái bình ổn, cái tín nghĩa của mình. Anh tin là thế. 

"CUỘC SỐNG KHÔNG GIỐNG CUỘC ĐỜI"

Bài: Sưu tầm

Tranh vẽ của Phạm Ánh (Bốt Hàng Đậu)

Giáo dục là cơ hội cuối cùng

 Giáo dục và cựu Thủ tướng Israel,

    1. Trước kia tôi thường cho rằng Khoa học Công nghệ nói chung, CNTT nói riêng là cơ hội phát triển cuối cùng của Việt Nam. Về mặt kinh tế, KHCN mới có thể tạo ra tăng trưởng phi tuyến, giúp thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Mặt khác, tôi được ảnh hưởng bởi quan điểm của Modelsky cho rằng KHCN là động lực đẩy kinh tế xã hội vào những chu kỳ lớn. 

     2. Tuy nhiên, sau khi vật lộn với môi trường kinh doanh xã hội ở Việt Nam, đối diện với chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, tôi dần hình thành quan điểm Giáo dục mới là cơ hội cuối của Việt Nam. Chân lý ngấm trên da thịt, trả giá bằng mồ hôi nước mắt khác với chân lý dễ dãi đọc từ Nghị quyết “giáo dục là quốc sách”. 

     3. Từ hơn 20 năm nay tôi phát triển triết lý, mô hình và phương pháp Giáo dục Hướng Dương, nhưng thực khó tìm người hỗ trợ để triển khai quy mô lớn. Lâu ngày thành ra lẩn thẩn suy nghĩ liệu mình có viển vông quá hay không. Nhận thức xã hội của ta chưa phù hợp với Giáo dục đỉnh cao. Giáo dục công thì cứng nhắc thủ cựu, vừa kiêu ngạo vừa tự ti (có thể gọi là hợm hĩnh) đang từng bước xoá bỏ các giá trị vốn có của mình để suy vong. Giáo dục tư, không có chí lớn, lại rơi vào tay một sổ ông chủ trọc phú, cảm tính, thiển cận, lại bị ảnh hưởng bởi bộ máy hành chính, tài chính bất cận nhân tình, mãi không thể lớn.

      4. Bài nói chuyện của Ehud Barak, cựu Thủ tướng Israel sáng nay tại Nhà hát Lớn có tác dụng củng cố niềm tin cho tôi tiếp tục theo đuổi ý tưởng GÍao Dục. Có nhiều ý tưởng tôi tự nghĩ ra trùng với ý ông Barak, nay được khẳng định cũng thú vị.

       5. Ông kể rằng Israel có nửa diện tích là sa mạc, có một con sông, bên kia là biển Chết. Israel phải lọc nước biển lấy nước ngọt để tưới cây, nước uống và sinh hoạt. Kể ra như thế khó khăn hơn Việt Nam nhiều. Làm được thế chính là nhờ phát triển khoa học công nghệ. Giải pháp mấu chốt là phát triển Giáo dục. Bước đầu thiếu chuyên gia ngành nào thì thuê chuyên gia tốt nhất trên khắp thế giới về. Cách đây trên 10 năm tôi đề xuất ý tưởng đó thì bị một vị giáo sư, uỷ viên Hội đồng lý luận TW dán cho cái mác là “mưu toan làm thất thoát ngân sách nghiên cứu”. Chán chẳng buồn cãi.

       6. Israel có cơ chế tuyển chọn và đào tạo nhân tài từ sớm, đào tạo toàn diện để khi thành tài đẩy sang lãnh đạo các công ti khởi nghiệp “Kỳ Lân Độc Giác” (unicorn) hàng trăm triệu usd nhanh chóng mở rộng thành hàng tỷ usd. Một trong những luận điểm chính của tôi là phản đối phân ngành quá sớm, biến sinh viên thành mọt sách, không biết tới các vấn đề lớn, đa ngành. Thậm chí các trường đại học sa vào các kỹ năng công nghệ đoản hạn, dạy như ở trung cấp dạy nghề, tạo ra rác thải nhân lực một khi công nghệ trở thành lạc hậu trong vài năm. Việt Nam đặc biệt thiếu nhà kiến trúc hệ thống và lập kế hoạch.

     7. Một trong những ý tưởng tôi tâm huyết là biến quân đội và kỳ nghĩa vụ quân sự thành môi trường và thời gian đào tạo KHCN cao cho thanh niên. Điều đó tốt cho cả quân đội và cả nguồn nhân lực cho nền kinh tế. Ở Israel cũng có chính sách như vậy, nên quốc phòng của Israel rất mạnh, công nghệ quốc phòng xuất khẩu khắp thế giới, chiếm tới 50% nền kinh tế. Mặt khác thanh niên Israel sau kỳ nghĩa vụ quân sự có một kiến thức KHCN sâu sắc sẵn sàng cho phát triển kinh tế.

     8. Điểm đáng chú ý trong bài chia sẻ là văn hoá khuyến khích sáng tạo. Ta cũng nói nhiều về văn hoá này, nhưng nói chung chung như thầy bói sờ voi. Ông Barak nói rõ đó là: không sợ sai. Ông nói: văn hoá nhiều nước là sợ sai, sợ bị cười vì sai và thích cười cái sai, không động viên con người dũng cảm sáng tạo. Chúng tôi chỉ cười những người sợ sai, không làm. Chúng tôi không bao giờ cười cái sai, coi đó là con đường tới thành công.

     9. Còn rất nhiều ý hay, tạm tổng thuật vài ý cảm thấy tâm đắc nhất. Thực ra những ý này không phải ta không thể nghĩ ra, nhưng đều đã kiểm nghiệm thực tế để cho người suy nghĩ vững tin ở trí tuệ của mình. 

    10. Cảm ơn Nguyen Anh Tuan về buổi gặp gỡ rất thiết thực, chân tình không đao to búa lớn nhưng rất kích thích suy nghĩ, nhất là về Giáo Dục, là một điều duy nhất đáng làm đối với tôi hiện nay.

Nguyễn Ái Việt (DEBRECEN.vidi72)

Chuyện nhà đất

NHÀ BÁO NỔI TIẾNG "TUYÊN CHIẾN" CÙNG LÚC 2 SIÊU DOANH NGHIỆP SUN - VIN

Nhà báo Hoàng Quốc Hải (Báo Công lý), cây biết quen thuộc của Page Nhà báo điều tra, vừa cho đăng tải trên trang cá nhân bài viết tựa như "sấm động giữa trời quang" nói về những mập mờ, khuất tất tại dự án 58 Tây Hồ.

Page Nhà báo điều tra xin trích dẫn nguyên văn để phục vụ bạn đọc:

(trích) 58 Tây Hồ của anh Lam Sun, dây mơ dễ má có tý của anh Vượng Vin.

Đây vốn là đất nhà nước, đại diện là ông Công ty Tây Hồ. Sau ông Tây Hồ góp vốn với anh Vượng Vin để ra Công ty Tây Hồ view, vốn điều lệ 60 tỏi, với tỷ lệ 30/70. 

Năm 2011, Tây Hồ view tăng vốn lên hơn 1.100 tỏi, tỷ lệ vẫn thế: 30/70. Ngày ấy, anh Vượng Vin mới góp được 27 tỏi có lẻ. 

Rồi anh Vượng Vin sang lại cho công ty con của anh Lam Sun. 

Hơn 3ha đất kim cương ở Tây Hồ về tay anh Lam như thế, chẳng qua đấu thấu đấu giá gì cả. 

Mà nói thêm cái dự án này là khách sạn, có phải shophouse hay penhouse, chung cư méo đâu, nhưng trên các web cứ rầm rộ chào bán, toàn mấy trăm tỏi mét vuông. Năm 2020 Báo Công lý nói mãi rồi. 

Gần tháng nay, lại um xiên vụ quy hoạch bán đảo Quảng An. Dân kiện cũng phải thôi, vì có đâu gần 200 hộ xây nhà trên đất nông nghiệp, toàn biệt thự to tổ bố thằng ăn cắp. 

Mà anh Lam thì chơi lớn, chơi là dự án văn hóa gì gì đó để thu hồi đất theo khung giá nhà nước. Hà Nội biết rồi đó, đất nông nghiệp 360 củ/sào Bắc Bộ. Dân không um xiên mới lạ! 

Đấy là chưa kể quy hoạch lại cắm thêm vài câu kinh doanh bất động sản vào đó, nhưng bất động sản là gì thì không nói rõ.

Túm cái quần, nó rõ là một kiểu tham nhũng quy hoạch, chứ không đơn giản chỉ là nhà hát con sò với bức tranh rất đẹp các vị đang vẽ ra để mị dân. 

Có dịp ngồi sẽ phân tích cặn kẽ, trích dẫn đầy đủ các thể loại văn bản để hầu các vị! (hết trích)

Cuộc chiến thoạt nhìn không hề cân sức giữa chàng đông ky sốt Hoàng Quốc Hải và chiếc cối xay gió khổng lồ Vin-Sun liệu sẽ có kết thúc như thế nào? Chúng ta cùng chờ hồi sau sẽ rõ.

CHÂN LÝ CỦA TÔI (2)

Ông Toàn Quyền

(tiếp theo)

Từ Paris tới Sài Gòn

Sau khi Armand Rousseau qua đời tại Hà Nội, Paul Doumer rời nước Pháp ngày 17 tháng Một năm 1897 và lên đường tới ĐD. Ông đến Marseille, đây là tp vui vẻ năng động và ồn ào và một cửa ngõ của Pháp mở ra Địa Trung Hải dẫn tới phương Đông. Tp cảng này ko thiếu sự thông minh dũng cảm, nước Pháp phụ thuộc rất nhiều vào tinh thần của tp để giữ sự giao thương với những khu vực rộng lớn trên thế giới. Vì vậy, nó là cảng biển số 1 của Pháp. Doumer lập tức đặt Marseille vào sự quan tâm của mình trong mối quan hệ của nó với ĐD, tình hình giao thương của nó với ĐD và toàn vùng Viễn Đông.

Ông cùng vợ và 2 con gái lên chiếc tàu hơi nước Melbourne và rời cảng Marseille. Chia ly là 1 cảm giác vô cùng đau lòng. Ông đã viết: "Trong 18 năm sống cuộc sống vợ chồng giản dị và gắn bó của chúng tôi, nơi gia đình tôi dần dần hình thành, đây là cơn biến động đau đớn đầu tiên. Chúng tôi cùng nhau rời nơi đây để đi làm việc có ích hay để chết, trường hợp nào thì cũng vì nhiệm  vụ; nhưng chúng tôi đang để lại hầu hết những đứa con thân yêu của mình ở nước Pháp mà trước đây chúng chưa bao giờ phải xa chúng tôi!"

Cảng Marseille (tranh khắc gỗ năm 1897, chọn từ net)

Các nước Anh và Hà Lan đều bổ nhiệm các viên Toàn quyền một nhiệm kỳ 5 năm. Họ cũng được chọn vì có kiến thức quản lý, sự trung thực và được chính phủ tín nhiệm. Năm năm là khoảng thời gian cần thiết và đủ để kết nối các biện pháp được thực thi tuần tự thành 1 chuỗi xuyên suốt, giúp người kế nhiệm có thể tiếp tục và giám sát kết quả. Tuy nhiên, nếu ko thể rút ngắn nhiệm kỳ này thì cũng ko thể kéo dài nó vô thời hạn. Các chức trách của 1 vị Toàn quyền mang đến cho người giữ chức đó những quyền lực lớn, thậm chí là quyền lực tuyệt đối nếu vị đó có thể vượt qua sự giám sát tuy bất lực nhưng cũng ko ít phiền toái của các văn phòng ở chính quốc. Nhưng quyền lực này chỉ được duy trì nhất thời trong khi đương nhiệm bởi nếu ko sẽ sinh ra lạm quyền.

Doumer quyết tâm làm tất cả với quyền hạn của mình trong thời gian 5 năm ở ĐD. Trụ lại được và ra về đúng kỳ hạn - điều mà ko 1 vị Toàn quyền nào khác làm được. Với ông, đó là 1 nhiệm vụ phụng sự đầu tiên cho xứ thuộc địa và nước Pháp.

Trên đường đến ĐD, Doumer đã hoạch định cho mình kế hoạch triển khai những việc cần thiết và cấp bách nhằm giải quyết vấn đề tổng thể của nó, chưa nói tới việc tổ chức lại ĐD và phát triển khu vực này lên, về thời gian, ông tự thấy mình sẽ ko thể lãng phí dù chỉ 1 ngày. Ông mang theo mình các loại bản đồ, sách, tài liệu, báo cáo để tìm hiểu hoặc nhớ lại những gì đã biết về 1 quốc gia, 1 khu vực trên thế giới.

Ông đã viết trong cuốn hồi ký của mình: "Càng nghiên cứu, tôi càng thấy các giải pháp hiện ra rõ hơn, sáng tỏ hơn. Các ý tưởng mới dần xuất hiện. Và tất cả những ý tưởng này sẽ phải lần lượt được cụ thể hóa ở Đông Dương".

Tàu chạy tuyến đi Trung Hoa (Ảnh: Xứ Đông Dương)

Trên con tàu sang ĐD, Paul Doumer ko bỏ qua những thông tin, những ý kiến mà ông thu thập từ những người xung quanh (ngoài việc nghiên cứu tài liệu & sách vở). Bên cạnh ông là các cộng sự thân cận, dự kiến sẽ là những người giữ vị trí trong các phòng dân sự và quân sự của Phủ Toàn quyền. Ông cũng ko bỏ qua những trao đổi với các thủy thủ, sĩ quan, viên chức và những đại diện/ông chủ thực dân ở ĐD có mặt trên tàu.

Ông ca ngợi vẻ đẹp của biển Địa Trung Hải khi qua eo Messina tuyệt đẹp dưới bầu trời quang đãng, bờ biển Ý và đảo Sicile hiện ra mang vẻ thiên nhiên vừa kỳ vĩ vừa hoang dã. Đỉnh Etna phủ tuyết trắng tinh với 1 chùm khói trắng mơ màng trên đỉnh. Các tp và những ngôi làng bên dưới những ngọn núi hay ven bờ biển xanh trông thật nhỏ bé giữa khung cảnh rộng lớn khiến con người nhận ra sự yếu đuối của mình trước thiên nhiên hùng vĩ.

Dĩ nhiên, dù có huy động tất cả tri thức và sức mạnh của mình thì con người vẫn ko thể thay thế được trật tự và quy luật thiên nhiên. Nhưng dẫu mang trong mình những tiềm lực phá hủy vô biên, thiên nhiên vẫn lặng im để con người chế ngự nó trong KHOẢNG GIỚI HẠN CỦA NHỮNG NHU CẦU của họ bằng những phát minh và sáng chế. Con người sẽ hoàn toàn bất lực chứng kiến trước sự nổi giận của tự nhiên, đó là sự hủy diệt hoàn toàn và tức khắc, tất cả những gì là thành quả được loài người tạo ra trong lịch sử tiến hóa của mình.

Khi nào thiên nhiên còn say ngủ thì khi đó con người còn làm chủ. Sự cân bằng bền bỉ của Trái Đất vốn đã tồn tại từ rất lâu dường như còn được duy trì trong nhiều thế kỷ nữa, đến khi con người vẫn còn tiếp tục thực hiện tham vọng ngôi vị bá chủ thế giới như hiện nay.

(còn nữa)

CLB Những người vui tính: CHỒNG

Trong gia đình thì các ông chồng cũng chỉ là những đứa trẻ mà thôi, chỉ khác mỗi một thứ là rất nguy hiểm khi gửi họ cho các cô bảo mẫu trông nom.

Ngô Mạnh Hùng

Những người đơn độc

 ‘Tôi chỉ phát biểu có một câu mà 2 năm liền bị hạ thi đua’

Đó là lời của cô giáo Kiều Thị Giang ở trường PT Dân tộc Nội trú huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đăk Nông. Vậy “một câu” mà cô đã phát biểu trong cuộc họp là câu gì mà đến nỗi gặp tai họa thảm thiết như thế? Tại họa còn lớn hơn, đúng ngày hôm nay người ta đã họp để "tinh giảm biên chế" cô.

Vắn tắt là, cô giáo này phản đối chuyện nhà trường cắt xén tiền chế độ của học sinh dân tộc nội trú với danh nghĩa “huy đồng nguồn lực”, vì học sinh dân tộc thiểu số rất nghèo, tiền thu về lại không biết đã làm vào những việc gì, tức là thiếu minh bạch. “Tiền học bổng của học sinh, tôi không đồng ý với cái cách huy động nguồn lực. Đồng bào là phụ huynh, học sinh, là dân tộc thiểu số tại chỗ vùng sâu vùng xa, vùng khó khăn. Tiền chế độ của họ, trả lại không được thiếu một xu! Anh huy động như này như kia, tôi không đồng ý” - cô Giang nói.

Đáp lại lời giáo viên, hiệu trưởng bảo: Cái đó là cái việc của cô không đồng ý, thì đó là quyền của cô, đúng không. Còn ở đây, theo cái thông tư 16 của bộ Giáo dục về tài trợ, nếu ta huy động hợp lý, phụ huynh đồng ý thì ta thực hiện.

Và hôm nay, sau 2 năm bị “hành” vì “phát biểu một câu” ấy, cô giáo Kiều Thị Giang đã được triệu tập đến một cuộc họp “tinh giản biên chế” với mục đích là loại cô ra khỏi ngành giáo dục. Cô Giang nói, đây là một cuộc họp trái pháp luật vì không được tổ chức dựa trên quyết định nào của cấp có thẩm quyền, và đề nghị hủy bỏ cuộc họp; tuy nhiên, 24/25 thành viên vẫn giơ tay biểu quyết “tiếp tục”.

Nghe những phát biểu của cô được ghi lại trong nhiều cuộc họp, thấy rằng cô giáo Kiều Thị Giang là một nhà giáo có hiểu biết vững vàng, dũng cảm và không khoan nhượng trước quyền lực và bè phái. Tuy nhiên, trong cuộc họp “tinh giảm biên chế” này, tôi thấy cô nghẹn ngào, dù giọng nói vẫn bình tĩnh, đĩnh đạc và đanh thép. Có lẽ cô khóc vì đơn độc và nhất là phải chứng kiến sự đổ nát của môi trường giáo dục, nơi cô đã gắn bó gần cả cuộc đời đi dạy của mình.

Bài viết: Thái Hạo

Đọc Tam Quốc & bình luận về mưu sự tranh quyền đoạt lợi của người xưa

 [Bình Tam Quốc] Lỗ Túc trung hậu tính xa, 

      1.  Lỗ Túc, tự Tử Kính, người  Đông Thành, Lâm Hoài, vẻ người nho nhã, tướng mạo khôi ngô kỳ lạ.  Túc khi trẻ ham đọc sách, thích mưu kế kỳ lạ. Mỗi lần đọc đến truyện Trương Tử Phòng, Khương Tử Nha, lại buông sách ngẩng đầu nhìn trời tư lự, nghĩ đến thời thế lại thở dài. Sau này, thấy thời loạn lạc, tự mình học võ, tinh thông binh pháp, sử dụng cung kiếm kích đều tuyệt luân. Bèn tụ tập gia nhân vài trăm người, lập đội ngũ, bày trận, cắm cờ, đánh 

trống, điều binh khiển tướng, luyện tiến thoái, công thành, hãm trận, hợp vây, phá hiểm, phục binh trong núi. Các bậc phụ lão đất Đông Thành đều lắc đầu than thở "Nhà họ Lỗ ngày nay lại sinh ra một thằng cuồng."

   2.  Mấy năm sau, thiên hạn đại loạn, giặc giã nổi lên khắp nơi, nhưng đều không dám phạm tới Đông Thành và Lỗ Gia, mọi người đều phục ở tài tiên kiến.  Viên Thuật nghe tiếng, bèn cử Túc làm huyện lệnh Đông Thành, đợi dùng vào việc lớn.  Túc thấy Thuật tầm thường, nên nhiều lần mượn cớ trì hoãn chưa nhận. Bấy giờ, Chu Du đang làm trưởng lại ở Cư Sào, nghe danh Túc bèn đem vài trăm người tới thăm. Hai người trẻ tuổi tài cao, chí lớn, đẹp như rồng phượng, bình thế lớn thiên hạ, tâm đầu ý hợp, bèn kết thành đôi bạn tâm giao tri kỷ. Du nói: "Loạn thế là khi anh hùng dựng nghiệp. Không cần đợi chúa chọn tôi, anh hùng nên chọn chủ. Đất bắc, nhiều người tranh giành, khó mưu sự lâu dài. Phương nam, đất rộng, giàu có, nhân tình trung hậu, chọn một người làm minh chủ có thể mưu việc lớn." Túc hỏi ai có thể làm minh chủ. Du chơi thân với Tôn Sách bèn nói "Bá Phù dũng lực trùm đời lại có chí lớn. Trước phải khuất thân theo Viên Thuật. Nay đã về nam có thể làm việc lớn." Túc nói "Tôn Sách có uy với tướng sĩ, giỏi về đánh dẹp. Nhưng cố chấp, không thích dùng người lạ, không nghĩ xa. Đó là tài của một vị tướng soái. Tôi muốn tìm một bậc có chân mệnh Đế Vương".  Du nói "Nay thời loạn, không thể tính xa. Nay tôi muốn theo Bá Phù về nam, cần lương tiền, xin huynh giúp đỡ." Nhà Túc bấy giờ có hai kho thóc lớn, mỗi kho chứa tới ba nghìn hộc, Túc bèn trỏ tay tặng Du một kho, lại cho thêm tiền tài và binh khí. Du ứa nước mắt vì cảm phục và xúc động, bèn dẫn mấy trăm người về nam theo Tôn Sách. Sách bèn cử Du trấn thủ Sài Tang, chống với Hoàng Tổ, mưu thôn tính Kinh Châu. 

      3. Túc ở lại Đông Thành đến khi bà nội mất. Lo việc tang xong, bèn quyết chí về nam tìm Chu Du, bèn sai gia nhân đưa mẹ gửi gắm cho Du. Du chăm sóc và phụng dưỡng mẹ Túc như mẹ mình. Sau đó, Túc gói ghém đồ đạc cùng hơn ba trăm gia nhân, xếp thành đội ngũ, xe ngựa tiến về phương nam, bỏ lại toàn bộ gia sản. Quan châu nghe chuyện, sợ bị Viên Thuật trách tội bèn cử một đội khinh kỵ đổi theo bắt Túc. Quân khinh kỵ đuổi kịp, Túc dàn trận, sắp xe ở phía trước, người cưỡi ngựa ở hai bên, mọi người nấp sau trận, cung tên giáo mác sẵn sàng và bảo chúng "Nay nước nhà loạn lạc. Người có công cũng không được thưởng. Các ngươi còn muốn chèn ép người vô tội ư. Hãy xem liệu có bắt được ta không." Bèn sai người dựng khiên cách xa hơn trăm bộ, dương cung bắn liền mười phát không sai phát nào, đều xuyên qua khiên. Quân kỵ thấy Túc nói đúng, lại liệu chừng không đánh được Túc bèn tan chạy.

        4. Túc về Sài Tang phụng dưỡng mẹ, kết giao hào kiệt, nhìn khắp việc thiên hạ, nhưng việc Tôn Sách không hề hỏi tới. Du biết ý, chiều theo ý Túc. Sách bị ám sát chết, em là Quyền lên thay làm chúa Giang Đông. Du vẫn trấn giữ Sài Tang. Túc bèn nói với Du: Tôi nghe, Quyền là người hào sảng, đang tìm người tài trong thiên hạ. Tôi muốn huynh giới thiệu để ra mắt. Du bèn viết một phong thư giới thiệu Túc với Quyền. 

          4. Quyền vốn trọng Du như anh, bèn tiếp đãi trọng hậu, thấy hợp ý, bèn mở tiệc ăn mừng. Khi tiệc rượu tan, khách đã về hết, Quyền giữ Túc ngủ lại trong phủ để cùng nói chuyện. Quyền nói "Nay nước nhà đang cơn nghiêng ngửa, ta muốn nối nghiệp cha anh làm việc lớn, khuông phò Hán thất, theo gương Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công khi xưa. Xin túc hạ chỉ giáo." Túc nói "Tôi thấy nhà Hán không thể dựng lại. Anh hùng thiên hạ sẽ chỉ còn Tào Tháo. Tháo như Hạng Vũ ngày xưa vậy. Khi xưa Cao Tổ chần chừ, muốn tôn phù Nghĩa Đế, không sớm lập chí đế vương, cho anh hùng thiên hạ đi theo, để Hạng Vũ làm loạn. Nay tướng quân phải có chí Đế Vương, không khuất phục Tào Tháo, mới có thể làm việc lớn." Quyền lấy làm đẹp ý, nhưng không dám nhận bèn nói "Ta chỉ lo nghiệp bá, rồi đợi thời." 

       Sau đó, Quyền đem mưu của Túc bàn với Trương Chiêu. Chiêu cho là Túc tuổi trẻ ngông cuồng.

       5. Lưu Biểu chết, hai con tranh giành. Hào kiệt Kinh Châu người theo Tông, người theo Kỳ, nhiều người lại muốn Lưu Bị, bấy giờ đang nương nhờ Lưu Biểu ở Tân Dã, là người kiêu hùng lên thay. Túc bèn nói với Quyền "Biểu chết là thời cơ mưu tính Kinh Châu. Kinh Châu đất rộng, thế hiểm, lắm nhân tài, giàu có, là nơi dựng được nghiệp đế vương. Xin ngài cho tôi qua điếu tang Biểu, nhân dịp tìm hiểu tình hình. Nếu nhân tâm theo Bị, chúng ta sẽ giúp Bị nắm lấy Kinh Châu, liên kết chống Tào. Nếu không, chúng ta cũng giúp Bị, chia rẽ làm suy yếu Kinh Châu, rồi thừa cơ chiếm lấy, dùng quân ấy chống Tào." Quyền nghe theo bèn cử Túc đi Kinh Châu. Túc vừa đến nơi, Tào Tháo đã mang quân đánh Kinh Châu, bắt Lưu Tông, Lưu Bị và Lưu Kỳ thua trận chạy về Giang Lăng, mưu chống đỡ lâu dài.  Túc bèn đuổi theo và gặp Bị tại Đương Dương, Trường Bản. Túc thuyết phục Bị liên kết với Ngô kiên quyết chống Tào. Bấy giờ Gia Cát Lượng là em Gia Cát Cẩn đang giúp việc cho Bị, Túc bèn nói "Ta là bạn thân với Tử Du." Lượng bèn kính trọng Túc như anh, khuyên Bị liên kết với Ngô. Bị bèn viết thư cho Quyền xin liên kết và cam kết chống Tào. 

      6. Túc về gặp Quyền, nói tình thế rất gấp, quân Tào sẽ đến nay mai, xin liên kết với Lưu Bị để chống Tào và chuyển thư cam kết liên minh của Bị. Quyền bèn cho hội họp đông đủ các quan văn và võ tướng để bàn mưu. Hầu như tất cả mọi người đều bàn việc đón Tào Tháo, chỉ có một số tướng trẻ bất bình nhưng không dám nói ra. Túc im lặng không nói một câu nào. Sau hội nghị, Quyền cho gọi Túc hỏi ý " Nay các mưu sĩ và các tướng đều nói hàng Tào, người nghĩ sao?" Túc khích Quyền  "Ngài có thể đem gia quyến về phương bắc, sống ở Hứa Đô, ngày chầu chực ở phủ Thừa tướng, không nhòm ngó tới mộ phần của tổ tiên nữa chăng?" Quyền nổi giận mà rằng "Ta sao có thể sống như thế, nhưng đang suy tính lời của mưu sĩ và các tướng". Túc nói "Mọi người nói như vậy đều là tính cho mình. Túc và chư tướng đều có thể theo Tào, chức vụ, nhà cửa, bổng lộc đều không mất gì. Riêng minh công theo Tào, chắc không còn được ở Giang Đông." Quyền chợt tỉnh ngộ, bèn nắm chặt tay Túc "Nhưng Tào Tháo thế lớn, ta phải làm thế nào?" Túc nói "Tôi xem quân Tào như một cây cung, căng hết cỡ rồi cũng có lúc chùng, quân tướng đánh đâu thắng đó, đều kiêu ngạo. Nay ngai gọi Chu Du về cho toàn quyền thống lĩnh các tướng, ai không nghe chém đầu. Lại có tôi phụ tá, chỉ cần 3 vạn quân, xuất kỳ bất ý, giáp công thủy bộ, đánh một trận phủ đầu, lại liên kết cùng với Lưu Bị, đánh liên hoàn không cho quân Tào tập hợp lại được đội ngũ, quân Tào sẽ mất nhuệ khí tan như ngói lở." Quyền nói "Ngươi thật là Trương Tử Phòng của ta." Bèn sai Túc cầm thư ra Sài Tang gọi Chu Du về cùng mưu việc lớn.

      7. Túc đem thư của Quyền ra Sài Tang, gặp Du. Hai người trù tính kỹ càng mưu đánh Tào, cách thuyết phục Quyền và  đối phó nội bộ, rồi về yết kiến Quyền. Chu Du gặp Quyền nói rõ quyết tâm đánh Tào. Quyền mừng rỡ nói "Nay chỉ có hai người cùng với ta quyết đánh Tào. Mọi người nhút nhát vô mưu làm ta thất vọng quá." Quyền bèn cho đại hội chư tướng, phong Chu Du làm Đại Đô Đốc, toàn quyền điều động, nói rõ quyết tâm chống Tào, lại giao cho kiếm lệnh, ai dám nói đến việc hàng Tào sẽ dùng kiếm đó chém đầu. Quyền, Túc và Du lại cùng bàn định kế sách. Theo đó, Du và Túc sẽ đem 5 vạn quân lập trận đón quân Tào ở Xích Bích, quyết đánh một đòn phủ đầu. Quyền sẽ đem 3 vạn quân chặn đường lui về phía Đông của quân Tào, không cho hợp quân với Hợp Phì. Riêng phía Tây, quân của Du ở Sài Tang phải rút về Xích Bích nên không đủ sức công kích quân Tào sau trận Xích Bích.  Ước tính sau trận Xích Bích, tuy quân Tào sẽ bị tản mát, nhưng vẫn còn 7-8 phần, nếu tập hợp lại được, thế trận vẫn sẽ cân bằng. Túc nói "Tôi xin sang kết ước với Lưu Bị. Quân Bị hiện nay không còn lối chạy, chỉ còn cách tử thủ Giang Hạ, nên sẽ phải liều chết mà đánh, sĩ khí sẽ rất mạnh. Chỉ cần ta thắng một trận nhỏ ở Xích Bích, quân Tháo rối loạn đội ngũ thoái lui, sau lưng có quân ta công kích, quân  Lưu Bị sẽ phục binh chỗ hiểm đánh liên hoàn, sẽ toàn thắng."

       8.  Quyền bèn cử Túc đem kế hoạch liên minh chống Tào sang Giang Hạ. Túc lại bày thế trận liên hoàn cho các cánh quân của Lưu Bị  do các tướng Lưu Kỳ, Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, Ngụy Diên, My Phương, Lưu Phong,...chỉ huy bày trận đón quân Tào từ phía Xích Bích chạy về. Sắp đặt xong xuôi, Túc đưa Lượng về Ngô làm tin. 

       9. Trận Xích Bích xảy ra đúng như sắp đặt, liên quân Tôn-Lưu thắng lớn, quân Tào đại bại, chỉ còn giữ được Tương Dương, Phàn Thành, nhờ mưu của Mãn Sủng. Quân Ngô mở tiệc ăn mừng. Khi Lỗ Túc tới, Quyền sai các tướng và các mưu sĩ sắp hàng hai bên đón Túc. Quyền cưỡi ngựa đích thân ra đón. Hai đầu ngựa cách nhau hơn trăm bước, Quyền xuống ngựa đi bộ cầm tay Túc dẫn vào tiệc rượu cho ngồi ghế trên bên cạnh mình. Các lão thần như Trương Chiêu, Trương Hoành, Trình Phổ, Hàn Đương, Hoàng Cái đều dẫn các quan văn và tướng võ tới chúc rượu. Giữa tiệc rượu Quyền hỏi Túc "Ngươi lập được công đầu, được ta tôn vinh trọng vọng, ngươi đã thấy vinh hiển thỏa lòng chưa." Túc nói "Bẩm, chưa thấy thỏa lòng, chưa thấy đủ vinh hiển." Các quan và các tướng đều tái mặt, cho là Túc kiêu căng xấc xược. Quyền cười và hỏi "Nếu vậy phải thế nào ngươi mới thấy vinh hiển và thỏa lòng." Túc thưa "Nếu chúa công đem quân Bắc tiến, diệt Tào, lên ngôi cửu ngũ, bấy giờ Túc mới thấy vinh hiển và thỏa lòng." Quyền cười lớn, sảng khoái rót rượu cho Túc. Túc bèn khuyên Quyền cho Bị mượn Kinh Châu, để làm lá chắn cho Ngô chống Tào. Du đem quân đánh Tương Phàn nhiều lần với Tào Nhân nhưng không hạ được thành.

     10. Túc biết Bàng Thống là người có tài bèn đưa vào tiến cử với Tôn Quyền. Thống cậy tài ngông nghênh, ăn nói không giữ gìn phép tắc, không kiêng nể ai. Quyền không thích Thống lại cho rằng bên Ngô đã có Túc không cần đến Thống. Túc lo Thống sẽ về Bắc theo Tào, bèn tiến cử Thống với Bị. Sau này Thống bày mưu cho Bị lấy Ích Châu, cũng có công của Túc. Túc đối với Bị luôn chân tình như đã cam kết. 

     11. Chẳng bao lâu Du mất, Lỗ Túc là Đại Đô Đốc, thống lĩnh quân Giang Đông. Phía Bắc chống Tào tại Hợp Phì và Tương Phàn. Phía Nam thu phục các quận nam Kinh Châu, Giao Châu, dẹp yên các thế lực ở Giang Nam. Bấy giờ ở Giang Nam có câu "Đánh thủy có Công Cẩn, đánh bộ nhờ Tử Kính" chính để nói tới tài cầm quân chinh phạt của Du và Túc. Phía Tây, Quan Vũ giữ thành Kinh Châu, Công An và Giang Lăng, nhiều lần gây hấn phá hiệp ước liên minh. Túc nhiều lần hội họp trách mắng, Vũ đuối lý không nói được câu nào. Quan Vũ rất kiêu ngạo, xúc phạm sứ Ngô, cả bọn Lã Phạm cũng không nể mặt, làm nhục. Riêng đối với Túc, do tính tình trung hậu, Vũ luôn kính trọng. Quyền nóng lòng thu phục Kinh Châu, thường giục Túc. Túc cho rằng giữ quan hệ liên minh với Lưu Bị quan trọng hơn về đại thể, nên chỉ thường trách Quan Vũ, không muốn đem vũ lực đánh Kinh Châu.  Đến khi Túc qua đời, Lã Mông mới dùng mẹo đánh úp lấy Kinh Châu. 

       12. Tôn Quyền sau này có luận về công thần dựng nên nước Ngô với Lục Tốn xếp theo thứ tự  Du, Túc và Mông cho rằng: Công Cẩn hùng tráng, võ công oanh liệt, mưu trí có thừa, đáng xếp thứ nhất. Tử Kính nhìn xa trông rộng, bày binh bố trận, sắp đặt chu đáo, nhưng có điều kém là cho Lưu Bị mượn Kinh Châu, không có kế sách lấy lại. Tuy vậy, điều kém không thể làm mờ điều hay, xếp thứ hai. Tử Minh vốn thất học, được ta khuyên đọc sách, trở thành trí tướng, phá Kinh Châu, bắt Quan Vũ, xếp thứ ba. 

     13. Lệnh Lỗi Dương nói: Cầm quân đánh giặc như Du chỉ là nanh vuốt của vua, được vua nâng đỡ nghĩ mưu sâu báo đáp như Mông chỉ là trò của vua. Bày mưu dựng nghiệp đến vương, thực đánh bậc đế sư, đó là Túc vậy. Quyền hẳn cũng nghĩ thế nên mới xếp công tích của Túc có thể xóa đi việc "cho mượn Kinh Châu" và xếp hạng hai. Tuy vậy, chắc chắn Quyền đánh giá Túc là công thần dựng nước số 1. Chỉ vì Chu Du được coi như anh. Vả lại muốn động viên bọn Lã Mông,  Lục Tốn ra sức đánh dẹp. Công lao sao bằng tính toán xa có tầm chiến lược như Lỗ Túc. Giả sử Túc không bày mưu cho Quyền để Lưu Bị mượn Kinh Châu, làm bàn đạp lấy Ích Châu  chia ba thiên hạ. Khi đó, Quyền có thể được 7 quận Kinh Châu, Tháo giữ 2 quận, chiếm Hán Trung và Ích Châu, thiên hạ chia đôi, Ngô liệu có thể giữ được cho đến Quyền lên ngôi Hoàng Đế chăng? Biết đâu việc mượn Kinh Châu lại là mưu lớn trong ván bài đế vương của Túc.

      14. Có người nói: Lỗ Túc là người trung hậu bậc nhất thời Tam Quốc. Nhiều người cho rằng người trung hậu ít mưu kế.  Tôi cho rằng: chính người trung hậu mới có thể có mưu cao kế lớn. Quyền thành nghiệp Đế, ấy là do Túc bày mưu.  Nghe Du thắng trận Xích Bích, nghe Mông lấy Kinh Châu, sao so được với nghe Túc.

      15. Trong ba người thấy đại cục bày mưu chia ba thiên hạ cho ba nhà là Tuân Úc, Lỗ Túc và Gia Cát Lượng, Túc là người thấy đại thể sớm và rõ ràng nhất. Túc giống Úc ở tính trung hậu, mưu kế sâu xa, lòng ngay thẳng đại lượng. Tuy vậy Úc không thấy được nhà Hán không thể khôi phục, bị Tháo ép chết, đó là không sáng suốt. Úc cũng ít khi tổng đốc binh mã đánh trận.  Lượng bày mưu chia ba thiên hạ sau Úc và Túc cho Lưu Bị, là người giỏi cai trị, nhưng không thạo việc binh. Cuối cùng thành đạt nhất làm tới Thừa Tướng. Nhưng về tài không thể bằng Túc. 

    16. Lỗ Túc mất sớm mới có 42 tuổi, đang là Đại Đô Đốc. Quan Vũ  năm mất 50 tuổi. Như thế Túc nhỏ tuổi hơn Vũ, nhưng vẫn làm Vũ kính trọng vì lòng trung hậu, đủ biết tài thu phục người của Túc. Nếu Túc còn sống đến lúc Quyền lên ngôi, chắc có thể làm Thừa tướng bên Ngô. 

       Thời Tam Quốc, mọi người nháo nhác tranh quyền đoạt lợi, chỉ chú trọng tới mưu tranh đoạt, không tính xa. Người trung hậu, tài cao chí lớn, mưu kế sâu xa như Túc thật hiếm thay. Quyền gặp và dùng được Túc, thật đáng mặt đế vương.

Nguyễn Ái Việt (DEBRECEN.vidi72)