CHỦ NGHĨA PHỤC QUỐC DO THÁI THỜI KỲ ĐẦU
Quan niệm hiện đại về chủ nghĩa Phục quốc Do Thái phần nào tách rời khỏi khát vọng tôn giáo. Phong trào Khai sáng thế kỷ 19 cho phép người Do Thái lần đầu tiên rời khỏi các khu ghetto ở châu Âu. Một số người cải đạo sang Cơ đốc giáo và hòa nhập vào xã hội xung quanh. Những người khác, được tiếp xúc với nền giáo dục phổ thông, đã từ bỏ tín ngưỡng tôn giáo của mình, nhưng hiểu rằng cả họ và những người khác vẫn coi họ là người Do Thái. Điều này đặt ra một nghịch lý. Nếu một người có thể không tin vào tôn giáo mà vẫn là người Do Thái, thì "Do Thái" phải có ý nghĩa hơn là chỉ tên gọi của một tôn giáo, một vấn đề đã được Spinoza nêu ra. Những người theo chủ nghĩa phân biệt chủng tộc người Đức đã giải quyết nghịch lý này bằng cách tạo ra một lý thuyết chủng tộc, vốn thiếu cơ sở khoa học thực sự. Những người theo chủ nghĩa xã hội viện dẫn cấu trúc giai cấp bất thường của xã hội Do Thái và gán cho người Do Thái là một "đẳng cấp". Những người theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái đã giải quyết nghịch lý bằng cách tuyên bố rằng người Do Thái là một dân tộc, một thực tế ngầm ẩn trong khái niệm văn hóa và kinh thánh Do Thái về "am Yisrael" (tôi là người Do Thái). Tuy nhiên, người Do Thái là một dân tộc không có quốc gia và sẽ vẫn bất lực về chính trị chừng nào họ chưa có một quê hương quốc gia. Theo hệ tư tưởng chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, họ sẽ là khách ở khắp mọi nơi nhưng không có nhà ở bất cứ đâu. Tình trạng vô gia cư này là nguyên nhân của "Vấn đề Do Thái", và nó không thể không bị trầm trọng thêm bởi sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc và các quốc gia trong thế kỷ 19. Điều này giải thích tại sao, một cách nghịch lý, tình cảm chống Do Thái lại trở nên rõ rệt hơn ở châu Âu "khai sáng" so với các thế kỷ trước.
Moses Hess, một người Do Thái ít nhiều thế tục và là một người theo chủ nghĩa xã hội, có lẽ là người đầu tiên nêu rõ những ý tưởng này trong cuốn sách Rome và Jerusalem, xuất bản năm 1862, kêu gọi một phong trào dân tộc Do Thái tương tự như phong trào dân tộc chủ nghĩa risorgimento của Ý. Những tình cảm này và những tình cảm tương tự đã được nhiều nhóm nhỏ hình thành chủ yếu ở Đông Âu, nhưng cũng được chấp nhận ở Anh và Hoa Kỳ.
Tôn giáo và Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái
Các nhà lãnh đạo tôn giáo Do Thái có nhiều thái độ khác nhau đối với phong trào Phục quốc Do Thái đang phát triển. Một nhóm kiên quyết phản đối chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, vì họ hiểu rằng chủ nghĩa Phục quốc Do Thái cung cấp một lựa chọn thế tục thay thế cho sự độc quyền lãnh đạo cộng đồng Do Thái của họ, và vì lý do thần học. Rabbi Moses Schreiber, Hatam Sofer (1762-1839) là rabbi của Pressburg. Ông phản đối bất kỳ hình thức cải cách nào. Sự phản đối của ông đối với chủ nghĩa Phục quốc Do Thái dựa trên khẳng định rằng chưa ai từng nghĩ đến điều đó trước đây, vì vậy nó chắc chắn là sai:
Tại sao chúng ta phải tìm kiếm những ý tưởng mới mà tổ tiên chúng ta chưa từng nghĩ đến? Nếu ý tưởng định cư là tốt và đẹp lòng Chúa, tại sao tổ tiên chúng ta chưa bao giờ cống hiến hết mình cho nó? Như người ta vẫn nói - bất cứ điều gì mới mẻ đều bị Torah cấm. (Slucki, A,J. ed Shivat Tziyon, Warsaw, 1892, V 1, p 70.)
Rabbi Israel Meir Ha-Cohen của Radun, Hafez Chaim ("người khao khát sự sống") người sáng lập tổ chức chống chủ nghĩa Phục quốc Do Thái Agudath Yisrael, đã bày tỏ quan điểm tương tự:
Chúng ta không có khả năng sửa chữa tình trạng của dân tộc mình, bởi vì chúng ta đang chịu sự chi phối của kẻ thù; chúng ta phải quan tâm đến tình trạng tâm linh của dân tộc mình, vốn đang suy thoái từng ngày, và đưa họ trở về với Chúa. Khi chúng ta sửa đổi hành động của mình, tình trạng vật chất của chúng ta cũng sẽ được cải thiện, như đã được hứa trong Torah. (Poupko, H.L Hakohen, Kitsur Toldot heHafetz Haim, Mikhtevei HeHafetz Haim, Warsaw, 1937, trang 68.)
Một nhóm nhỏ hơn nhiều các nhà lãnh đạo chính thống đã ủng hộ việc định cư trên đất Israel vào cuối thế kỷ 19. Trong số đó có Rabbi Isaac Jacob Reines, người sáng lập phong trào Mizrachi, Rabbi Naphthali Zeev Berlin, và Rabbi Samuel Mohilever (hoặc Mohilewer), người lãnh đạo phe phái tôn giáo của Hovevei Tzion. Họ xem nhiệm vụ của mình là bảo tồn sự thống nhất của dân tộc Do Thái, hoặc kết hợp phong trào Haskalah với Do Thái giáo chính thống, hoặc đảm bảo rằng người Do Thái sùng đạo không đánh mất quyền kiểm soát việc định cư và để những người không theo đạo điều hành cộng đồng Do Thái trên vùng đất Israel, vốn dĩ là thánh địa đối với họ.
(còn nữa)
No comments:
Post a Comment